Hierarchia potrzeb

Człowiek odczuwa wiele potrzeb, które usiłuje zaspokoić. Większość potrzeb można zaspokoić w bliskiej relacji z innymi ludźmi. Większość zachowań ludzkich wynika właśnie z podejmowania prób zaspakajania swoich potrzeb. Potrzeby można klasyfikować. Możemy na przykład wyróżnić grupę potrzeb wynikających z funkcji życiowych lub potrzeby wyższego poziomu, jak na przykład potrzebę samorealizacji. Okazuje się, że człowiek w pierwszej kolejności stara się zaspokoić jedną grupę potrzeb, a gdy mu się to udaje, przechodzi na inny poziom zaspakajania potrzeb. Wytwarza się więc w sposób naturalny hierarchia potrzeb. Najbardziej znaną klasyfikacją potrzeb jest piramida potrzeb Abrahama Maslowa.

Piramida potrzeb Maslowa

Hierarchia potrzeb Maslowa została zilustrowana na rysunku.

Możemy wyróżnić następujące grupy potrzeb, zaczynając od tych podstawowych:

• potrzeby fizjologiczne - są to potrzeby wynikające z konieczności funkcjonowania organizmu. Gdy nie są zaspokojone potrzeby fizjologiczne, wypierają inne potrzeby na dalszy plan i decydują o przebiegu zachowania człowieka. Są to na przykład potrzeby
  • jedzenia
  • oddychania
  • picia
  • seksualna
  • snu
• potrzeby bezpieczeństwa - potrzeby tego rodzaju pobudzają do działania, w wyniku którego osiągamy nienaruszalność. Są to na przykład:
  • zależność
  • opieka i oparcie
  • protekcja
  • wygoda
  • spokój
  • wolność od strachu
• przynależności - są to potrzeby nawiązywania bliskich i/lub intymnych stosunków, uczestnictwa w życiu grupy. Są to między innymi:
  • afiliacja
  • miłość
  • bycie kochanym
• szacunku - są to potrzeby uznania i prestiżu, czyli na przykład:
  • poczucie własnej wartości
  • pragnienie potęgi, dominacji
  • pragnienie wolności
  • potrzeba respektu i uznania ze strony innych ludzi
  • potrzeba dobrego statusu społecznego
  • potrzeba zwracania na siebie uwagi
  • potrzeba sławy
• samorealizacji - są to potrzeby rozwoju swoich możliwości, na przykład:
  • posiadania celów
  • spełnienia
  • estetyczne
  • poznawcze

Piramida Maslowa nie tłumaczy wszystkich zachowań. Na stosunek jednostki wobec swoich potrzeb wpływają jeszcze inne czynniki, takie jak genetyczne, środowiskowe i inne. Istotne jest to, że z zasady nie jest możliwe lub jest utrudnione realizowanie potrzeb wyższego poziomu, gdy nie są zaspokojone te potrzeby, które znajdują się u podstawy piramidy. Należy o tym pamiętać gdy chcemy siebie lub innych motywować do zmian.

© Media Nauka, 2011-12-07
ART00467/1536