logo
Szukaj w serwisie:
 
 

Zaokrąglanie liczb

Głównie liczby niewymierne, ale także inne często zaokrąglamy, to znaczy odrzucamy część cyfr końcowych (lub zastępujemy zerami).

Zaokrągleń używamy w życiu codziennym. Dla przykładu jeżeli cena towaru wynosi 12 zł 02 gr, często powiemy, że coś kosztuje po prostu 12 złotych, uznając 2 grosze za mało istotne. Zaokrąglenia stosujemy w księgowości, kiedy musimy prawidłowo wyrazić kwotę w pełnych złotych, lub złotych i groszach, a kalkulator wynik działania podaje z dokładnością do więcej niż dwóch miejsc po przecinku. W tych i wielu innych przypadkach stosujemy ściśle określone metody zaokrąglania liczb.

Jeżeli odrzucaną cyfrą (zastępowaną zerem) jest 0,1,2,3,4, to ostatnia zachowana cyfra nie zmienia się.

Jeżeli odrzucaną cyfrą (zastępowaną zerem) jest 5,6,7,8,9, to ostatnia zachowana cyfra jest zwiększana o 1.


Przy zaokrąglaniu znak równości zmienia się na znak zaokrąglenia "≈"

Quizy
Quiz: Zaokrąglanie liczb do jedności
Poziom: podstawowy
Liczba pytań: 15

Przykład

482,45 ≈ 482,5 ≈ 483 ≈ 480 ≈ 500
12,8992 ≈ 12,899 ≈ 12,9 ≈ 13 ≈ 10
(pogrubioną czcionką zaznaczyłem przypadek, gdy ostatnią zachowaną cyfrą jest 9. Wówczas zachowana cyfra staje się zerem, a zwiększamy o jeden przedostatnią pozostałą cyfrę)
19,99 ≈ 20
178,9899 ≈ 178,99 ≈ 179 ≈ 180 ≈ 200
9.999 ≈ 10

Jak widać w powyższych przykładach zaokrąglania nie stosujemy, kiedy liczba posiada już tylko jedną cyfrę znaczącą. Cyfra znacząca jest to cyfra 1,2,3,...,9 i 0 w przypadku, gdy znajduje się pomiędzy wymienionymi wcześniej cyframi lub na końcu, gdy oznacza brak jednostek odpowiedniego rzędu. Zatem zer początkowych, ani zer końcowych napisanych w wyniku zaokrąglenia lub w celu zapełnienia miejsca nie zaliczamy do cyfr znaczących

Przykład

Liczba 534,21 ma 5 cyfr znaczących.
Liczba 5001 ma 4 cyfry znaczące.
Liczba 5001,00 ma 4 cyfry znaczące.
Liczba 0,231 ma 3 cyfry znaczące.
Liczba 0,001 ma 1 cyfrę znaczącą.

Zaokrąglenie do N cyfr znaczących polega na takim zaokrągleniu liczby, aby w efekcie miała N cyfr znaczących.

Przykład

Dla przykładu podaję zaokrąglenie do 5 cyfr znaczących: 4005,826 ≈ 4005,8.

Często chcemy zaokrąglić liczbę określając jej rząd.

Jeżeli mówimy, że chcemy zaokrąglić liczbę do części dziesiątych, pozostawiamy tylko jedną cyfrę po przecinku (po zaokrągleniu), setnych części - 2 cyfry po przecinku, tysięcznych części - 3 i tak dalej.

Jeżeli chcemy zaokrąglić do pełnych dziesiątek, setek, tysięcy i tak dalej, zaokrąglamy tak, aby otrzymać liczby całkowite o minimum o 1, 2, 3, ... zerach "na końcu" po zaokrągleniu.

Przykład

Zaokrąglenia do tysięcy:
1234 ≈ 1000
8999 ≈ 9000
127635 ≈ 128000
78896 ≈ 79000

Zaokrąglenia do setnych części:
246,445 ≈ 246,45
0,(64) = 0,646464 ... ≈ 0,65
154,0005 ≈ 154
0,0191 ≈ 0,02

Ciekawostki

waga

Zaokrąglenia są bardzo istotne w pomiarach różnych wielkości fizycznych i chemicznych. Zaokrąglanie polegające na określeniu liczb po przecinku, szczególnie bardzo małych wielkości może generować względnie duży błąd. Stosuje się tutaj zaokrąglanie do liczby cyfr znaczących ( w zależności od mierzonej wielkości liczby te są różne).

Ponadto liczbę z reguły zaokrąglamy do tylu miejsc po przecinku (znaczących), aby ostatnia cyfra była pewna. Dla przykładu wynik ważenia 0,274 g na wadze o dokładności 0,001 g trzeba będzie zaokrąglić do dwóch miejsc znaczących (bo ostatnia tzn. trzecia, jest już niepewna).

Ciekawostki

suma w excell

Przyjrzyj się sumie liczb z arkusza kalkulacyjnego na ilustracji. Przecież 1.6 + 1.5 + 1.6 = 4.7 a nie 4.6? excell - przykład sumy Dzieje się tak wówczas, gdy w komórkach arkusza kalkulacyjnego wpisujemy liczby z większą dokładnością niż są wyświetlane. Tak naprawdę w naszym przykładzie w komórki arkusza zostały wpisane liczby 1.55, 1.5 i 1.57 co daje wynik 4.62. Zatem po użyciu w Excelu ikony "Zmniejsz dziesiętne" ( ikonki - excel ) liczby będą wyświetlane z mniejszą dokładnością i będą zaokrąglane, jednak w pamięci komórki pozostają liczby nie zaokrąglone. Zatem liczba 1.55 będzie wyświetlana jako 1.6, 1.5 jako 1.5, 1.57 jako 1.6, sumowanie odbywa się po liczbach 1.55, 1.5, 1.57, a nie po liczbach 1.6, 1.5 i 1.6, więc otrzymany wynik 4.62, który jest zaokrąglany przy wyświetlaniu do 4.6, choć pamiętajmy, że w pamięci komórki nadal figuruje liczba 4.62.

Ciekawostki

Istnieje jeszcze inny sposób zaokrąglania liczb, który jest nieco bardziej dokładny, ale mający zastosowanie dla dużych zbiorów liczb, otrzymywanych w wyniku różnego rodzaju pomiarów. Dla cyfr mniejszych i większych od 5 jest analogiczny do metody standardowej. Natomiast jeśli po prawej stronie zaokrąglanej cyfry znajduje się 5 i za nią kolejne cyfry, wtedy zaokrąglamy w górę: 0,3852 ≈ 0,39. Jeśli jednak 5 jest ostatnią cyfrą, wówczas zaokrąglamy tak, żeby zostawić na końcu liczbę parzystą: 0,45 ≈ 0,4; 0,35 ≈ 0,4. W szkołach tej metody nie stosujemy.

© Media Nauka, 2008-11-16, ART00053/109





Poprzedni artykuł  Poprzedni artykuł 
Następny artykuł  Następny artykuł 


Bibliografia
Zgłoś błąd




Menu Matematyka
Słownik matematyczny

Zadania
Testy i quizy
Tablice
Narzędzia

www.e-pomoce.pl - banner
Lekcja: Właściwości liczb rzeczywistych
» Podzielność liczb całkowitych
» Liczby pierwsze i złożone
» Rozkład liczby naturalnej na czynniki pierwsze
» Największy wspólny dzielnik (NWD)
» Najmniejsza wspólna wielokrotność (NWW)
Zaokrąglanie liczb
» Test kontrolny


Zamieść link tekstowy do niniejszego artykułu na swojej stronie.