Kukawkowate

Kukułkowate (Cuculidae) to rodzina ptaków z rzędu kukułkowych. Gatunki żyjące w tropikach są słabo poznane. Rodzina ta liczy dziś 28 rodzajów i 140 gatunków, z czego w Europie lęgną się trzy gatunki, a w Polsce jeden.

Wyróżniamy 6 podrodzin:

  • kukułki (54 gatunki ze Starego Świata),
  • kukawkowate (10 gatunków z Ameryki),
  • kleszczojady (4 gatunki z Ameryki),
  • kukawiki (18 gatunków z Ameryki),
  • kuje, kukuły (26 gatunków z Madagaskaru i Azji),
  • kukale (28 gatunków z Afryki i Azji).

Wygląd

Upierzenie w barwach szarych, popielatych, brunatnych. Dwa palce zwrócone w tył. Dymorfizm słabo zaznaczony. U samic wielu gatunków występują dwa typy upierzenia. Kolorystyka zwykle w odcieniach szarości lub brązu. Od spodu występuje często prążkowanie lub kreskowanie. Zwykle samiec i samica wyglądają tak samo, czasem samce są nieco większe. Ogon często długi. Ciekawostką jest to, iż w ramach jednej płci ptaki mogą się między sobą różnić pod względem rozmiaru.

Gatunki

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych.


GuiraGuira

Guira guira

Guira (Guira guira) to gatunek ptaka z rodziny kukawkowatych, z podrodziny kleszczojadów. Obszar wokół oka nie jest upierzony. Upierzenie na głowie żółtawe, spód ciała białawy.


Kukułka, kukułka zwyczajnaKukułka, kukułka zwyczajna PL

Cuculus canorus

Kukułka zwyczajna znana jest ze swoich zwyczajów lęgowych, a mianowicie z tego, że podrzuca swoje jaja innym ptakom do gniazda. U kukułek występuje zjawisko rzadkie w świecie ptaków - poliandria.





Inne gatunki

  • Kukułka kasztanowobrzucha (Cacomantis castaneiventris)
  • Kukułka wachlarzowata (Cacomantis flabelliformis)
  • Kukułka malutka (Cacomantis heinrichi)
  • Kukułka siwogardła (Cacomantis merulinus)
  • Kukułka jarzębata (Cacomantis sonneratii)
  • Kukułka płowa (Cacomantis variolosus)
  • Kukiel białogłowy (Caliechthrus leucolophus)
  • Kukielnik jarzębaty (Carpococcyx radiatus)
  • Kukielnik wielki (Carpococcyx renauldi)
  • Kukielnik zielony (Carpococcyx viridis)
  • Kukal brunatny (Centropus andamanensis)
  • Kukal płowobrzuchy (Centropus anselli)
  • Kukal srokaty (Centropus ateralbus)
  • Kukal bengalski (Centropus bengalensis)
  • Kukal papuaski (Centropus bernsteini)
  • Kukal celebeski (Centropus celebensis)
  • Kukal stalowy (Centropus chalybeus)
  • Kukal jasnodzioby (Centropus chlororhynchus)
  • Kukal miedzianosterny (Centropus cupreicaudus)
  • Kukal olbrzymi (Centropus goliath)
  • Kukal mały (Centropus grillii)
  • Kukal białobrzuchy (Centropus leucogaster)
  • Kukal czarnolicy (Centropus melanops)
  • Kukal wielki (Centropus menbeki)
  • Kukal płowogłowy (Centropus milo)
  • Kukal niebieskogłowy (Centropus monachus)
  • Kukal jawajski (Centropus nigrorufus)
  • Kukal bażanci (Centropus phasianinus)
  • Kukal krótkopalcowy (Centropus rectunguis)
  • Kukal senegalski (Centropus senegalensis)
  • Kukal zmienny (Centropus sinensis)
  • Kukal lśniący (Centropus spilopterus)
  • Kukal czarnogłowy (Centropus steerii)
  • Kukal białobrewy (Centropus superciliosus)
  • Kukal malgaski (Centropus toulou)
  • Kukal rdzawy (Centropus unirufus)
  • Kukal fioletowy (Centropus violaceus)
  • Kukal filipiński (Centropus viridis)
  • Kukułka ciemna (Cercococcyx mechowi)
  • Kukułka prążkowana (Cercococcyx montanus)
  • Kukułka oliwkowa (Cercococcyx olivinus)
  • Siwianka (Ceuthmochares aereus)
  • Kukułeczka brązowa (Chrysococcyx basalis)
  • Kukułeczka pstra (Chrysococcyx caprius)
  • Kukułeczka złocista (Chrysococcyx cupreus)
  • Kukułeczka żółtogardła (Chrysococcyx flavigularis)
  • Kukułeczka białobrzucha (Chrysococcyx klaas)
  • Kukułeczka jarzębata (Chrysococcyx lucidus)
  • Kukułeczka szmaragdowa (Chrysococcyx maculatus)
  • Kukułeczka białoucha (Chrysococcyx meyeri)
  • Kukułeczka zielonogłowa (Chrysococcyx minutillus)
  • Kukułeczka czarnoucha (Chrysococcyx osculans)
  • Kukułeczka rdzawogardła (Chrysococcyx ruficollis)
  • Kukułeczka ametystowa (Chrysococcyx xanthorhynchus)
  • Kukułka rdzawoskrzydła (Clamator coromandus)
  • Kukułka czubata (Clamator glandarius)
  • Kukułka czarno-biała (Clamator jacobinus)
  • Kukułka żałobna (Clamator levaillantii)
  • Kukułka srokata (Clamator pica)
  • Kukawik żółtodzioby (Coccyzus americanus)
  • Kukawik popielaty (Coccyzus cinereus)
  • Kukawik czarnodzioby (Coccyzus erythrophthalmus)
  • Kukawik białobrzuchy (Coccyzus euleri)
  • Kukawik rdzawoskrzydły (Coccyzus ferrugineus)
  • Kukawik rdzawy (Coccyzus lansbergi)
  • Kukawik brunatny (Coccyzus melacoryphus)
  • Kukawik namorzynowy (Coccyzus minor)
  • Kukawik mały (Coccyzus pumilus)
  • Kuja błękitna (Coua caerulea)
  • Kuja płowa (Coua coquereli)
  • Kuja czubata (Coua cristata)
  • Kuja żółtogardła (Coua cursor)
  • Kuja białogardła (Coua delalandei)
  • Kuja wielka (Coua gigas)
  • Kuja rdzawoczelna (Coua reynaudii)
  • Kuja rudogłowa (Coua ruficeps)
  • Kuja rdzawopierśna (Coua serriana)
  • Kuja mała (Coua verreauxi)
  • Kleszczojad gładkodzioby (Crotophaga ani)
  • Kleszczojad wielki (Crotophaga major)
  • Kleszczojad bruzdodzioby (Crotophaga sulcirostris)
  • Kukułka czarna (Cuculus clamosus)
  • Kukułka szarogłowa (Cuculus crassirostris)
  • Kukułka kreskowana (Cuculus fugax)
  • Kukułka sawannowa (Cuculus gularis)
  • Kukułka syberyjska (Cuculus horsfieldi)
  • Kukułka krótkoskrzydła (Cuculus micropterus)
  • Kukułka blada (Cuculus pallidus)
  • Kukułka filipińska (Cuculus pectoralis)
  • Kukułka mała (Cuculus poliocephalus)
  • Kukułka popielata (Cuculus rochii)
  • Kukułka wschodnia (Cuculus saturatus)
  • Kukułka rdzawopierśna (Cuculus solitarius)
  • Kukułka krogulcza (Cuculus sparverioides)
  • Kukułka wąsata (Cuculus vagans)
  • Kukułka rudopręga (Cuculus varius)
  • Klinochwostka pawia (Dromococcyx pavoninus)
  • Klinochwostka bażancia (Dromococcyx phasianellus)
  • Kukiel wielki (Eudynamys scolopacea)
  • Kukiel długosterny (Eudynamys taitensis)
  • Kukawka kalifornijska (Geococcyx californianus)
  • Kukawka meksykańska (Geococcyx velox)
  • Kukawczak siwogardły (Hyetornis pluvialis)
  • Kukawczak rdzawogardły (Hyetornis rufigularis)
  • Kukiel karłowaty (Microdynamis parva)
  • Klinochwostka mała (Morococcyx erythropygus)
  • Kukawka obrożna (Neomorphus geoffroyi)
  • Kukawka czerwonodzioba (Neomorphus pucheranii)
  • Kukawka prążkowana (Neomorphus radiolosus)
  • Kukawka rdzawoskrzydła (Neomorphus rufipennis)
  • Kukułka grubodzioba (Pachycoccyx audeberti)
  • Kukuła grubodzioba (Phaenicophaeus calyorhynchus)
  • Kukuła kasztanowata (Phaenicophaeus chlorophaeus)
  • Kukuła białolica (Phaenicophaeus cumingi)
  • Kukuła sundajska (Phaenicophaeus curvirostris)
  • Kukuła czarnobrzucha (Phaenicophaeus diardi)
  • Kukuła ognista (Phaenicophaeus javanicus)
  • Kukuła płowa (Phaenicophaeus leschenaultii)
  • Kukuła białobrzucha (Phaenicophaeus pyrrhocephalus)
  • Kukuła rdzawobrzucha (Phaenicophaeus sumatranus)
  • Kukuła czerwonoczuba (Phaenicophaeus superciliosus)
  • Kukuła długosterna (Phaenicophaeus tristis)
  • Kukuła niebieskooka (Phaenicophaeus viridirostris)
  • Rudzianka wielka (Piaya cayana)
  • Rudzianka krasnodzioba (Piaya melanogaster)
  • Rudzianka mała (Piaya minuta)
  • Kukułeczka długodzioba (Rhamphomantis megarhynchus)
  • Jaszczurkojad szary (Saurothera longirostris)
  • Jaszczurkojad duży (Saurothera merlini)
  • Jaszczurkojad ciemnogłowy (Saurothera vetula)
  • Jaszczurkojad brązowy (Saurothera vieilloti)
  • Żłobianka (Scythrops novaehollandiae)
  • Kukiel żałobny (Surniculus lugubris)
  • Kukiel aksamitny (Surniculus velutinus)
  • Klinochwostka paskowana (Tapera naevia)

Występowanie i środowisko

Żyją na całym świecie poza obszarami dalekiej północy i Antarktydą. Kukułkowate preferują tereny leśne, ale są obecne także na obszarach suchych.

Tryb życia i zachowanie

Gatunki chłodniejszych stref są ptakami wędrownymi, pozostałe (większość gatunków) prowadzą osiadły tryb życia. Część gatunków podrzuca swoje jaja do gniazd innych ptaków.

Morfologia i anatomia

Brak danych.

Rozmnażanie

54 gatunki to pasożyty lęgowe lub gniazdowe. Samice tych gatunków w sezonie składają 8-15 jaj wyglądem przypominające jaja gospodarzy. W przypadku kukułki zwyczajnej ofiarami są ptaki śpiewające. Kukułka podlatuje do gniazda, w którym już są złożone jaja, wyrzuca jedno lub dwa i składa swoje (potem zjada ukradzione jaja). Cała operacja trwa 10 s. Kukułkowate charakteryzują się dużą płodnością i przyspieszonym rozwojem embrionalnym i postembrionalnym. Pisklę kukułki wykluwa się jako pierwsze i instynktownie wypycha pozostałe jaja nawet, jeżeli rodzice patrzą, jak kukułka zabija ich własne młode. Odruchu wypychania wszystkiego z gniazda nie mają wszystkie gatunki kukułek. Wówczas pisklę często tratuje pozostałe pisklęta lub nie pozwala na ich karmienie.

Gatunki niepasożytnicze budują gniazdo z patyków na drzewie lub na ziemi. Samice tych gatunków składają 2-5 dość ciężkich jaj. Pisklęta przebywają w gnieździe 1 miesiąc.

Pożywienie

Są to ptaki prawie wyłącznie owadożerne. Niektóre gatunki zjadają owady, których nie zjadają inne ptaki. Gatunki większych rozmiarów polują także na kręgowce. Jeden rodzaj ptaków dietę uzupełnia roślinami.

Ochrona i zagrożenia

Kukielnik zielony i kukal czarnogłowy są krytycznie zagrożone. Dwa kolejne gatunki są zagrożone, 5 jest narażonych.

Ciekawostki

Brak danych.

Zdjęcia - galeria


© medianauka.pl, 2014-01-07, RODZ-184


Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
kukułka zwyczajna
          

Kukułka zwyczajna wraca z zimowisk do Polsci

         

Kukułka zwyczajna składa jaja.

        

Kukułka zwyczajna odlatuje do Afryki.

Pokaż tylko bieżące wydarzenia


Niektóre treści nie są dostosowane do Twojego profilu. Jeżeli jesteś pełnoletni możesz wyrazić zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych. W ten sposób będziesz miał także wpływ na rozwój naszego serwisu.
© Media Nauka 2008-2018 r.