Kukawkowate

Kukułkowate (Cuculidae) to rodzina ptaków z rzędu kukułkowych. Gatunki żyjące w tropikach są słabo poznane. Rodzina ta liczy dziś 28 rodzajów i 140 gatunków, z czego w Europie lęgną się trzy gatunki, a w Polsce jeden.

Wyróżniamy 6 podrodzin:

  • kukułki (54 gatunki ze Starego Świata),
  • kukawkowate (10 gatunków z Ameryki),
  • kleszczojady (4 gatunki z Ameryki),
  • kukawiki (18 gatunków z Ameryki),
  • kuje, kukuły (26 gatunków z Madagaskaru i Azji),
  • kukale (28 gatunków z Afryki i Azji).

Wygląd

Upierzenie w barwach szarych, popielatych, brunatnych. Dwa palce zwrócone w tył. Dymorfizm słabo zaznaczony. U samic wielu gatunków występują dwa typy upierzenia. Kolorystyka zwykle w odcieniach szarości lub brązu. Od spodu występuje często prążkowanie lub kreskowanie. Zwykle samiec i samica wyglądają tak samo, czasem samce są nieco większe. Ogon często długi. Ciekawostką jest to, iż w ramach jednej płci ptaki mogą się między sobą różnić pod względem rozmiaru.

FILTRY
Ukryj obce gatunki
Ukryj polskie gatunki

Sortuj według:


Status w Polsce


Liczebność w Polsce


Status IUCN


Obszar występowania


Gatunki

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych.


GuiraGuira

Guira guira

Guira (Guira guira) to gatunek ptaka z rodziny kukawkowatych, z podrodziny kleszczojadów. Obszar wokół oka nie jest upierzony. Upierzenie na głowie żółtawe, spód ciała białawy.


Kukawka kalifornijskaKukawka kalifornijska

Geococcyx californianus

Kukawka kalifornijska (Geococcyx californianus) to ptak z rodziny kukawkowatych. Upierzenie z wierzchu i po bokach brązowe, jasno prążkowane, spód jest biały. To pierwowzór Strusia Pędziwiatra.


Kukułka, kukułka zwyczajnaKukułka, kukułka zwyczajna PL Lęgowy Średnio liczny

Cuculus canorus

Kukułka zwyczajna znana jest ze swoich zwyczajów lęgowych, a mianowicie z tego, że podrzuca swoje jaja innym ptakom do gniazda. U kukułek występuje zjawisko rzadkie w świecie ptaków - poliandria.





Inne gatunki

  • Kukułka kasztanowobrzucha (Cacomantis castaneiventris)
  • Kukułka wachlarzowata (Cacomantis flabelliformis)
  • Kukułka malutka (Cacomantis heinrichi)
  • Kukułka siwogardła (Cacomantis merulinus)
  • Kukułka jarzębata (Cacomantis sonneratii)
  • Kukułka płowa (Cacomantis variolosus)
  • Kukiel białogłowy (Caliechthrus leucolophus)
  • Kukielnik jarzębaty (Carpococcyx radiatus)
  • Kukielnik wielki (Carpococcyx renauldi)
  • Kukielnik zielony (Carpococcyx viridis)
  • Kukal brunatny (Centropus andamanensis)
  • Kukal płowobrzuchy (Centropus anselli)
  • Kukal srokaty (Centropus ateralbus)
  • Kukal bengalski (Centropus bengalensis)
  • Kukal papuaski (Centropus bernsteini)
  • Kukal celebeski (Centropus celebensis)
  • Kukal stalowy (Centropus chalybeus)
  • Kukal jasnodzioby (Centropus chlororhynchus)
  • Kukal miedzianosterny (Centropus cupreicaudus)
  • Kukal olbrzymi (Centropus goliath)
  • Kukal mały (Centropus grillii)
  • Kukal białobrzuchy (Centropus leucogaster)
  • Kukal czarnolicy (Centropus melanops)
  • Kukal wielki (Centropus menbeki)
  • Kukal płowogłowy (Centropus milo)
  • Kukal niebieskogłowy (Centropus monachus)
  • Kukal jawajski (Centropus nigrorufus)
  • Kukal bażanci (Centropus phasianinus)
  • Kukal krótkopalcowy (Centropus rectunguis)
  • Kukal senegalski (Centropus senegalensis)
  • Kukal zmienny (Centropus sinensis)
  • Kukal lśniący (Centropus spilopterus)
  • Kukal czarnogłowy (Centropus steerii)
  • Kukal białobrewy (Centropus superciliosus)
  • Kukal malgaski (Centropus toulou)
  • Kukal rdzawy (Centropus unirufus)
  • Kukal fioletowy (Centropus violaceus)
  • Kukal filipiński (Centropus viridis)
  • Kukułka ciemna (Cercococcyx mechowi)
  • Kukułka prążkowana (Cercococcyx montanus)
  • Kukułka oliwkowa (Cercococcyx olivinus)
  • Siwianka (Ceuthmochares aereus)
  • Kukułeczka brązowa (Chrysococcyx basalis)
  • Kukułeczka pstra (Chrysococcyx caprius)
  • Kukułeczka złocista (Chrysococcyx cupreus)
  • Kukułeczka żółtogardła (Chrysococcyx flavigularis)
  • Kukułeczka białobrzucha (Chrysococcyx klaas)
  • Kukułeczka jarzębata (Chrysococcyx lucidus)
  • Kukułeczka szmaragdowa (Chrysococcyx maculatus)
  • Kukułeczka białoucha (Chrysococcyx meyeri)
  • Kukułeczka zielonogłowa (Chrysococcyx minutillus)
  • Kukułeczka czarnoucha (Chrysococcyx osculans)
  • Kukułeczka rdzawogardła (Chrysococcyx ruficollis)
  • Kukułeczka ametystowa (Chrysococcyx xanthorhynchus)
  • Kukułka rdzawoskrzydła (Clamator coromandus)
  • Kukułka czubata (Clamator glandarius)
  • Kukułka czarno-biała (Clamator jacobinus)
  • Kukułka żałobna (Clamator levaillantii)
  • Kukułka srokata (Clamator pica)
  • Kukawik żółtodzioby (Coccyzus americanus)
  • Kukawik popielaty (Coccyzus cinereus)
  • Kukawik czarnodzioby (Coccyzus erythrophthalmus)
  • Kukawik białobrzuchy (Coccyzus euleri)
  • Kukawik rdzawoskrzydły (Coccyzus ferrugineus)
  • Kukawik rdzawy (Coccyzus lansbergi)
  • Kukawik brunatny (Coccyzus melacoryphus)
  • Kukawik namorzynowy (Coccyzus minor)
  • Kukawik mały (Coccyzus pumilus)
  • Kuja błękitna (Coua caerulea)
  • Kuja płowa (Coua coquereli)
  • Kuja czubata (Coua cristata)
  • Kuja żółtogardła (Coua cursor)
  • Kuja białogardła (Coua delalandei)
  • Kuja wielka (Coua gigas)
  • Kuja rdzawoczelna (Coua reynaudii)
  • Kuja rudogłowa (Coua ruficeps)
  • Kuja rdzawopierśna (Coua serriana)
  • Kuja mała (Coua verreauxi)
  • Kleszczojad gładkodzioby (Crotophaga ani)
  • Kleszczojad wielki (Crotophaga major)
  • Kleszczojad bruzdodzioby (Crotophaga sulcirostris)
  • Kukułka czarna (Cuculus clamosus)
  • Kukułka szarogłowa (Cuculus crassirostris)
  • Kukułka kreskowana (Cuculus fugax)
  • Kukułka sawannowa (Cuculus gularis)
  • Kukułka syberyjska (Cuculus horsfieldi)
  • Kukułka krótkoskrzydła (Cuculus micropterus)
  • Kukułka blada (Cuculus pallidus)
  • Kukułka filipińska (Cuculus pectoralis)
  • Kukułka mała (Cuculus poliocephalus)
  • Kukułka popielata (Cuculus rochii)
  • Kukułka wschodnia (Cuculus saturatus)
  • Kukułka rdzawopierśna (Cuculus solitarius)
  • Kukułka krogulcza (Cuculus sparverioides)
  • Kukułka wąsata (Cuculus vagans)
  • Kukułka rudopręga (Cuculus varius)
  • Klinochwostka pawia (Dromococcyx pavoninus)
  • Klinochwostka bażancia (Dromococcyx phasianellus)
  • Kukiel wielki (Eudynamys scolopacea)
  • Kukiel długosterny (Eudynamys taitensis)
  • Kukawka meksykańska (Geococcyx velox)
  • Kukawczak siwogardły (Hyetornis pluvialis)
  • Kukawczak rdzawogardły (Hyetornis rufigularis)
  • Kukiel karłowaty (Microdynamis parva)
  • Klinochwostka mała (Morococcyx erythropygus)
  • Kukawka obrożna (Neomorphus geoffroyi)
  • Kukawka czerwonodzioba (Neomorphus pucheranii)
  • Kukawka prążkowana (Neomorphus radiolosus)
  • Kukawka rdzawoskrzydła (Neomorphus rufipennis)
  • Kukułka grubodzioba (Pachycoccyx audeberti)
  • Kukuła grubodzioba (Phaenicophaeus calyorhynchus)
  • Kukuła kasztanowata (Phaenicophaeus chlorophaeus)
  • Kukuła białolica (Phaenicophaeus cumingi)
  • Kukuła sundajska (Phaenicophaeus curvirostris)
  • Kukuła czarnobrzucha (Phaenicophaeus diardi)
  • Kukuła ognista (Phaenicophaeus javanicus)
  • Kukuła płowa (Phaenicophaeus leschenaultii)
  • Kukuła białobrzucha (Phaenicophaeus pyrrhocephalus)
  • Kukuła rdzawobrzucha (Phaenicophaeus sumatranus)
  • Kukuła czerwonoczuba (Phaenicophaeus superciliosus)
  • Kukuła długosterna (Phaenicophaeus tristis)
  • Kukuła niebieskooka (Phaenicophaeus viridirostris)
  • Rudzianka wielka (Piaya cayana)
  • Rudzianka krasnodzioba (Piaya melanogaster)
  • Rudzianka mała (Piaya minuta)
  • Kukułeczka długodzioba (Rhamphomantis megarhynchus)
  • Jaszczurkojad szary (Saurothera longirostris)
  • Jaszczurkojad duży (Saurothera merlini)
  • Jaszczurkojad ciemnogłowy (Saurothera vetula)
  • Jaszczurkojad brązowy (Saurothera vieilloti)
  • Żłobianka (Scythrops novaehollandiae)
  • Kukiel żałobny (Surniculus lugubris)
  • Kukiel aksamitny (Surniculus velutinus)
  • Klinochwostka paskowana (Tapera naevia)

Występowanie i środowisko

Żyją na całym świecie poza obszarami dalekiej północy i Antarktydą. Kukułkowate preferują tereny leśne, ale są obecne także na obszarach suchych.

Tryb życia i zachowanie

Gatunki chłodniejszych stref są ptakami wędrownymi, pozostałe (większość gatunków) prowadzą osiadły tryb życia. Część gatunków podrzuca swoje jaja do gniazd innych ptaków.

Morfologia i anatomia

Brak danych.

Rozmnażanie

54 gatunki to pasożyty lęgowe lub gniazdowe. Samice tych gatunków w sezonie składają 8-15 jaj wyglądem przypominające jaja gospodarzy. W przypadku kukułki zwyczajnej ofiarami są ptaki śpiewające. Kukułka podlatuje do gniazda, w którym już są złożone jaja, wyrzuca jedno lub dwa i składa swoje (potem zjada ukradzione jaja). Cała operacja trwa 10 s. Kukułkowate charakteryzują się dużą płodnością i przyspieszonym rozwojem embrionalnym i postembrionalnym. Pisklę kukułki wykluwa się jako pierwsze i instynktownie wypycha pozostałe jaja nawet, jeżeli rodzice patrzą, jak kukułka zabija ich własne młode. Odruchu wypychania wszystkiego z gniazda nie mają wszystkie gatunki kukułek. Wówczas pisklę często tratuje pozostałe pisklęta lub nie pozwala na ich karmienie.

Gatunki niepasożytnicze budują gniazdo z patyków na drzewie lub na ziemi. Samice tych gatunków składają 2-5 dość ciężkich jaj. Pisklęta przebywają w gnieździe 1 miesiąc.

Pożywienie

Są to ptaki prawie wyłącznie owadożerne. Niektóre gatunki zjadają owady, których nie zjadają inne ptaki. Gatunki większych rozmiarów polują także na kręgowce. Jeden rodzaj ptaków dietę uzupełnia roślinami.

Ochrona i zagrożenia

Kukielnik zielony i kukal czarnogłowy są krytycznie zagrożone. Dwa kolejne gatunki są zagrożone, 5 jest narażonych.

Ciekawostki

Brak danych.

Zdjęcia - galeria


© medianauka.pl, 2014-01-07, RODZ-184


Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
kukułka zwyczajna
          

Kukułka zwyczajna wraca z zimowisk do Polsci

         

Kukułka zwyczajna składa jaja.

        

Kukułka zwyczajna odlatuje do Afryki.

Pokaż tylko bieżące wydarzenia

Oznaczenia

Poniżej przedstawiamy opis zastosowanych oznaczeń gatunków.

Występowanie w Polsce

PL
- gatunek zaobserwowany w Polsce w stanie dzikim po 1950 r.
PL - wtórnie
- gatunek introdukowany w Polsce rozmyślnie lub przypadkowo, tworzący stałe populacje.
PL - obserwacje dawne
- gatunek obserwowany ostatnio w Polsce w latach 1801-1950.
PL - hodowla
- gatunek hodowlany.

Liczebność

Podana liczba oznacza liczbę zwykle szacowaną samców lub par lęgowych obserwowanych w Polsce w ciągu roku (dotyczy gatunków lęgowych w Polsce).

Bardzo liczny
- 3 000 001 - 30 000 000
Liczny
- 300 001 - 3 000 000
Średnio liczny
- 30 001 - 300 000
Nieliczny
- 3001 - 30 000
Bardzo nieliczny
- 301 - 3 000
Skrajnie nieliczny
- 1 - 300

Status

Lęgowy
- gniazduje regularnie na dyżym obszarze kraju.
Lęgowy sporadycznie
- gniazduje sporadycznie w kraju lub tylko lokalnie.
Przelotny/przylatujący
- gatunek regularnie stacjonuje w kraju podczas swoich przelotów lub przylatuje na zimowiska.
Zalatujący
- gatunek pojawiający się w Polsce nieregularnie.
Zalatujący wyjątkowo
- gatunek pojawiający się wyjątkowo w kraju (poniżej 5 obserwacji).

 ! 
- gatunek ujęty w Załączniku i Dyrektywie Ptasiej (2009/147/WE z 30-11-2009 w sprawie ochrony dzikiego ptactwa), wskazującej na gatunki podlegające wraz z siedliskami szczególnej ochronie.

Niektóre treści nie są dostosowane do Twojego profilu. Jeżeli jesteś pełnoletni możesz wyrazić zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych. W ten sposób będziesz miał także wpływ na rozwój naszego serwisu.
© Media Nauka 2008-2018 r.