Logo Media Nauka

Hierarchia potrzeb

Człowiek odczuwa wiele potrzeb, które usiłuje zaspokoić. Większość potrzeb można zaspokoić w bliskiej relacji z innymi ludźmi. Większość zachowań ludzkich wynika właśnie z podejmowania prób zaspakajania swoich potrzeb. Potrzeby można klasyfikować. Możemy na przykład wyróżnić grupę potrzeb wynikających z funkcji życiowych lub potrzeby wyższego poziomu, jak na przykład potrzebę samorealizacji. Okazuje się, że człowiek w pierwszej kolejności stara się zaspokoić jedną grupę potrzeb, a gdy mu się to udaje, przechodzi na inny poziom zaspakajania potrzeb. Wytwarza się więc w sposób naturalny hierarchia potrzeb. Najbardziej znaną klasyfikacją potrzeb jest piramida potrzeb Abrahama Maslowa.

Co ciekawe, Maslow nigdy nie wykorzystał pojęcia piramidy, by opisać poziomy potrzeb w żadnym ze swoich dzieł. Piramida została stworzona później przez innych naukowców w oparciu o prace Maslowa.

Piramida potrzeb Maslowa

Hierarchia potrzeb Maslowa została zilustrowana na rysunku.

piramida potrzeb Maslowa

Możemy wyróżnić następujące grupy potrzeb, zaczynając od tych podstawowych:

  • potrzeby fizjologiczne - są to potrzeby wynikające z konieczności funkcjonowania organizmu. Gdy nie są zaspokojone potrzeby fizjologiczne, wypierają inne potrzeby na dalszy plan i decydują o przebiegu zachowania człowieka. Są to na przykład potrzeby
    • jedzenia
    • oddychania
    • picia
    • seksualna
    • snu
  • potrzeby bezpieczeństwa - potrzeby tego rodzaju pobudzają do działania, w wyniku którego osiągamy nienaruszalność. Są to na przykład:
    • zależność
    • opieka i oparcie
    • protekcja
    • wygoda
    • spokój
    • wolność od strachu
  • przynależności - są to potrzeby nawiązywania bliskich i/lub intymnych stosunków, uczestnictwa w życiu grupy. Są to między innymi:
    • afiliacja
    • miłość
    • bycie kochanym
  • szacunku - są to potrzeby uznania i prestiżu, czyli na przykład:
    • poczucie własnej wartości
    • pragnienie potęgi, dominacji
    • pragnienie wolności
    • potrzeba respektu i uznania ze strony innych ludzi
    • potrzeba dobrego statusu społecznego
    • potrzeba zwracania na siebie uwagi
    • potrzeba sławy
  • samorealizacji - są to potrzeby rozwoju swoich możliwości, na przykład:
    • posiadania celów
    • spełnienia
    • estetyczne
    • poznawcze

Piramida Maslowa nie tłumaczy wszystkich zachowań. Na stosunek jednostki wobec swoich potrzeb wpływają jeszcze inne czynniki, takie jak genetyczne, środowiskowe i inne. Istotne jest to, że z zasady nie jest możliwe lub jest utrudnione realizowanie potrzeb wyższego poziomu, gdy nie są zaspokojone te potrzeby, które znajdują się u podstawy piramidy. Należy o tym pamiętać gdy chcemy siebie lub innych motywować do zmian.

Pytania

W sieci można znaleźć 8-poziomową piramidę Maslowa. Dlaczego w niniejszym artykule mowa o 5-poziomowej piramidzie sprzed pół wieku?

Hierarchia zaproponowana przez Maslowa była wiele razy podważana. Choć większość źródeł naukowych prezentuje piramidę potrzeb w sposób, jak zaprezentowano to tutaj, można w sieci znaleźć także źródła, prezentujące wersję rozbudowaną o trzy poziomy: poziom potrzeb poznawczych, potrzeb estetycznych (tuż nad poziomem potrzeb szacunku), oraz na samym szczycie poziom transcendencji.


© medianauka.pl, 2011-12-07, ART-1536
Data aktualizacji artykułu: 2018-10-14





 




© Media Nauka 2008-2018 r.