Pierwiosnkowce

Pierwiosnkowce (Primulales) to rząd roślin nasiennych, do którego zaliczamy 4 rodziny z około 2100 gatunkami roślin zielnych, a także drzew i krzewów. W Polsce żyje w naturze około 20 gatunków pierwiosnkowatych.

Rodziny

Alfabetyczny wykaz opublikowanych rodzin.

Nazwa rodziny	Nazwa łacińska	Liczba gatunków		Czy występuje w Polsce?
Nazwa rodziny	Nazwa łacińska	Świat	Polska	Czy występuje w Polsce?
pierwiosnkowate	Primulaceae	1000	20	Tak

Inne rodziny

borowicowate (Myrsinaceae)
strzeligowate (Theophrastaceae)

Występowanie i środowisko

Zasięg występowania od tropików po Arktykę.

Morfologia i anatomia

Kwiaty pięciokrotne o promienistej koronie.

Najbardziej popularne gatunki roślin

Oto wykaz dziesięciu (TOP 10) najbardziej popularnych gatunków roślin z tego rzędu. Jako kryterium popularności danej rośliny przyjęto częstość jej wyszukiwania w przeglądarce internetowej (w przypadku gdy nasz serwis posiada takie dane).

Kalendarz przyrody

Kolejne numery w tabeli oznaczają miesiące. Kolorowa kolumna oznacza bieżący miesiąc. Kropkami zaznaczono zdarzenie, które trwa przez cały okres, a trójkątami tylko początek lub koniec miesiąca. Na końcu tabeli znajduje się filtr, za pomocą można ograniczyć liczbę wyświetlanych wierszy do bieżącej daty.

Opis

●

◂

●

Owocuje ardizja.

●

Kwitnie cyklamen europejski.

●

Kwitnie cyklamen perski.

●

Kwitnie kurzyślad błękitny.

●

Kwitnie kurzyślad polny.

●

Kwitnie mlecznik nadmorski.

●

Kwitnie naradka włosista.

●

Kwitnie okrężnica bagienna.

●

Zimozielona lub półzimozielona rozeta liściowa przez cały rok.

●

Podział kęp i sadzenie pierwiosnka z pojemnika.

●

Wiosenne porządkowanie po kwitnieniu.

●

Regularne podlewanie przez cały sezon wegetacyjny.

●

Nawożenie po kwitnieniu dla regeneracji kęp.

●

Zbiory nasion pierwiosnka bezłodygowego.

●

Naturalne samoistne rozsiewanie się i rozrastanie kolonii.

●

Monitoring mączniaka prawdziwego i szarej pleśni.

●

Jesienne ściółkowanie i przygotowanie kęp na zimę.

●

▸

●

Kwitnienie pierwiosnka bezłodygowego.

●

▸

Kwitnie pierwiosnek łyszczak.

●

Kwitnie pierwiosnek ślimakowaty.

◂

●

▸

Kwitnienie pierwiosnka wyniosłego.

●

Dekoracyjna rozeta liściowa pierwiosnka wyniosłego przez cały sezon.

●

Podział kęp i sadzenie pierwiosnka wyniosłego z pojemnika.

●

Wiosenne porządkowanie po kwitnieniu.

●

Regularne podlewanie przez cały sezon wegetacyjny.

●

Nawożenie po kwitnieniu dla regeneracji kęp.

●

Zbiory nasion pierwiosnka wyniosłego.

●

Naturalne samoistne rozsiewanie się i rozrastanie kolonii pierwiosnka wyniosłego.

●

Jesienne ściółkowanie i przygotowanie kęp na zimę.

●

Pierwiosnek wyniosły zimujący – pąki kwiatowe formowane jesienią.

●

Kwitnie pierwiosnek gruziński.

◂

●

Kwitnie pierwiosnka lekarska.

◂

●

▸

Kwitnie pierwiosnek omączony.

●

Kwitnie siódmaczek leśny.

●

Kwitnie tojeść bukietowa.

◂

●

Kwitnie tojeść gajowa.

●

Kwitnie tojeść kropkowana.

●

Podział kęp i rozmnażanie – marzec doskonały termin podziału starszych kęp; odkopać część kępy z korzeniami i pędami; posadzić natychmiast w nowym wilgotnym miejscu; obficie podlać; tojeść przyjmuje się niemal zawsze przy zachowaniu wilgoci.

●

Sadzonki pędowe – pobierać, od kiedy pędy osiągną 8–12 cm długości; sadzonki z 2–3 węzłami ukorzeniać w wilgotnym podłożu lub wprost do gruntu przy stałym podlewaniu; ukorzenienie się szybkie (1–2 tygodnie) ze względu na naturalną skłonność gatunku do ukorzenienia.

●

Nawożenie startowe – cienka warstwa kompostu lub nawozu wieloskładnikowego wokół rośliny stymuluje wiosenny wzrost; tojeść jako roślina wilgotnych stanowisk dobrze reaguje na organiczne nawożenie.

●

Sadzenie zakupionych roślin z pojemnika – kwiecień doskonały termin sadzenia tojeści; wybrać stanowisko wilgotne lub mokre w cieniu lub półcieniu; rozstawa 20–30 cm dla szybkiego pokrycia; w pojemnikach sadzić na obrzeżach dla efektu zwisającego.

●

Ślimaki – wiosenne pędy tojeści atrakcyjne dla ślimaków szczególnie przy wilgotnych stanowiskach; wystawiać pułapki; granulat przy nowych nasadzeniach.

●

Kluczowe regularne podlewanie.

●

Kontrola ekspansji – tojeść rozrasta się bardzo szybko i może zagłuszać sąsiednie rośliny; regularnie przycinać lub wyrywać pędy wychodzące poza przeznaczoną przestrzeń; szczególna uwaga przy małych kompozycjach.

●

Kwitnie tojeść rozesłana.

●

Nawożenie – nawóz wieloskładnikowy co 4–6 tygodni przez cały sezon wzrostu; tojeść bujnie rosnąca korzysta z regularnego zasilania szczególnie w pojemnikach gdzie szybko wyczerpuje składniki odżywcze.

●

Sadzonki pędowe – czerwiec doskonały termin pobierania sadzonek; fragment pędu z 2–3 węzłami ukorzeniać w wilgotnym podłożu lub wprost w grządce; przy stałej wilgoci ukorzenienie w ciągu 1–2 tygodni; najprostsza metoda rozmnażania bylin ogrodowych.

●

Letnie przycinanie – przy nadmiernym rozrastaniu się przystrzygać brzegi kępy; pędy łatwo się tną i szybko regenerują; możliwość modelowania kształtu pokrycia; przycięte fragmenty pędów można od razu użyć jako sadzonki.

●

Jesienne porządkowanie – usunąć pędy suche i uszkodzone; przyciąć kępę do zamierzonego kształtu przed zimą; zdrowe przycięte pędy kompostować; tojeść nie wymaga intensywnego cięcia jesiennego.

●

Podział kęp i jesienne sadzenie – wrzesień doskonały termin podziału i przesadzenia tojeści; posadzone we wrześniu rośliny zdążą się ukorzenić przed zimą; wybrać wilgotne stanowisko; obficie podlać po posadzeniu; rozstawa 20–30 cm.

●

Kwitnie tojeść zwyczajna.

●

Kwitnie urdzik karpacki.

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

Pod redakcją Alicji i Jerzego Szweykowskich — Słownik botaniczny, ISBN 83-214-1305-6, Wiedza Powszechna 2003
Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski — Botanika. Systematyka, ISBN 978-83-01-13953-7, PWN 2013
Lucjan Rutkowski — Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004