Ryby

Witaj na stronie poświęconej rybom. Opisano tu wiele gatunków w wirtualnym atlasie, ze szczególnym naciskiem na gatunki żyjące w Polsce. Ryby to najstarsza i największa grupa kręgowców, bardzo zróżnicowane co do wielkości, kształtu, fizjologii oraz zachowania.

Systematyka

Ryby to zbiorcza nazwa przedstawicieli kilku gromad wodnych kręgowców. Są to śluzice, minogi, ryby chrzęstnoszkieletowe i ryby kostnoszkieletowe. Znamy około 25 000 współcześnie żyjących gatunków ryb. W Polsce stwierdzono obecność 120 gatunków z czego 82 gatunki to ryby słodkowodne. Aż 35% tych ryb to gatunki obce.

Atlas ryb

W naszym atlasie ryb można znaleźć wszystkie opisane w tym portalu gatunki. Wiele filtrów wyszukiwania pozwala zawęzić wyniki. To dobre narzędzie do oznaczania gatunków ryb z całego świata.

Atlas ryb

Ten atlas to zarazem klucz do oznaczania gatunków ryb całego świata, który pozwala na ich zidentyfikowanie.

Ryby Polski

Atlas ryb Polski zawiera blisko 100 kart opisu gatunków i możliwość stosowania różnych filtrów wyszukiwania.

Akwarystyka

Artykuł poświęcony hodowli ryb w akwarium. To zbiór informacji i porad dla amatorów akwarium.

Gromady i rzędy ryb

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych.

Ryby kostnoszkieletowe (Osteichtyes)

Nazwa rzędu	Nazwa łacińska	Czy występuje w Polsce?	Liczba rodzin	Szacunkowa liczba gatunków
amiokształtne	Amiiformes	nie	1	1
aterynokształtne	Atheriniformes	nie	8	275
batrachokształtne	Batrachoidiformes	nie	1	69
beryksokształtne	Beryciformes	nie	17	220
belonokształtne	Beloniformes	tak	5	35
celakantokształtne	Coelacanthiformes	nie	1	2
ciernikokształtne	Gasterosteiformes	tak	3	12
dorszokształtne	Gadiformes	tak	6	135
grotnikokształtne	Gobiesociformes	nie	2	155
igliczniokształtne	Syngnathiformes	tak	7	262
jesiotrokształtne	Acipenseriformes	tak	2	28
kostnojęzykokształtne	Osteoglossiformes	nie	6	218
karpieńcokształtne	Cyprinodontiformes	nie	9	800
karpiokształtne	Cypriniformes	tak	6	2000
kąsaczokształtne	Characiformes	nie	12	1400
niszczukokształtne	Lepisosteiformes	nie	1	5
łososiokształtne	Salmoniformes	tak	6	320
okoniokształtne	Perciformes	tak	160	900
piotroszokształtne	Zeiformes	nie	6	41
płastugi	Pleuronectiformes	tak	7	540
rogozębokształtne	Ceratodontiformes	nie	1	4
rozdymkokształtne	Tetraodontiformes	nie	10	500
skorpenokształtne	Scorpaeniformes	tak	22	1200
skrzelokształtne	Aulopiformes	nie	15	200
strojnikokształtne	Lampridiformes	nie	8	30
stynkokształtne	Osmeriformes	nie	4-13	?
sumokształtne	Siluriformes	tak	29	2415
szczupakokształtne	Esociformes	tak	2	10
tarponokształtne	Elopiformes	nie	6	38
śledziokształtne	Clupeiformes	tak	4	355
węgorze błotne	Synbranchiformes	nie	1-3	>70
węgorzokształtne	Anguilliformes	tak	15	675
wielopłetwcokształtne	Polypteriformes	nie	1	11
żabnicokształtne	Lophiiformes	nie	18	300

Ryby chrzęstnoszkieletowe (Chondrichthyes)

Nazwa rzędu	Nazwa łacińska	Czy występuje w Polsce?	Liczba rodzin	Szacunkowa liczba gatunków
anioły morskie	Squatiniformes	nie	1	15
chimerokształtne	Chimaeriformes	nie	3	34
drętwy	Torpediniformes	nie	4	43
koleniokształtne	Squaliformes	tak	3	90
lamnokształtne	Lamniformes	nie	7	16
orleniokształtne	Myliobatiformes	nie	8	>140
piłokształtne	Pristiformes	nie	1	7
rajokształtne	Rajiformes	nie	1	200
rekiny dywanowe	Orectolobiformes	nie	7	33
rochokształtne	Rhinobatiformes	nie	3	500
rogatkokształtne	Heterodontiformes	nie	1	9
żarłaczokształtne	Carcharhiniformes	nie	8	200

Śluzice (Myxini), minogi i pokrewne (Cephalaspidomorphii)

Nazwa rzędu	Nazwa łacińska	Czy występuje w Polsce?	Liczba rodzin	Szacunkowa liczba gatunków
śluzicokształtne	Amiiformes	tak	1	75
minogokształtne	Petromyzontiformes	tak	1	24

Pozostałe rzędy

Gromada: ryby chrzęstnoszkieletowe (Chondrichthyes)

Hexanchiformes
piłonosokształtne (Pristiophoriformes)

Gromada: ryby kostnoszkieletowe (Osteichtyes)

prapłaźcokształtne (Lepidosireniformes)
gardzielcokształtne (Saccopharyngiformes)
piaskolcokształtne (Gonorynchiformes)
wężorokształtne (Stomiiformes)
świetlikokształtne (Myctophiformes)
Percopsiformes
wyślizgokształtne (Ophidiiformes)
Indostomiformes

Informacje dodatkowe

W artykule systematyka ryb zawarta została szczegółowa taksonomia wraz z linkami do poszczególnych gatunków opisywanych w niniejszym portalu.

W poniższej tabeli przedstawiono systematykę ryb.

Jednostka systematyczna	Nazwa polska	Nazwa łacińska
Typ	strunowce	Chordata
Podkrólestwo	tkankowce	Eumetazoa
Królestwo	zwierzęta	Animalia
Domena	eukarionty	Eucaryota

Występowanie

Ryby są obecne we wszystkich oceanach, morzach, a także większości wód śródlądowych. Ryby są obecne w wodach arktycznych i tropikalnych. Spotykane także w głębinach, na głębokości nawet 11 km, gdzie panuje ogromne ciśnienie. Wiele gatunków może żyć w słodkich i słonych wodach jednocześnie. Niektóre gatunki przez krótki czas mogą żyć także na lądzie.

CHARAKTERYSTYKA

Ryby

Występowanie

Wszystkie oceany kontynenty świata.

Liczba gatunków na świecie

około 25 000

Liczba gatunków w Polsce

120

Największy gatunek

Rekin wielorybi (16 m długości).

Największy gatunek w Polsce

Sum (Silurus glanis).

Najmniejszy gatunek

Gatunek babki (około 1 cm)

Najmniejszy gatunek w Polsce

Ciernik (Gasteroseus aculeatus)

Cechy charakterystyczne ryb

Masa mięśni stanowi 40-65% całkowitej masy ciała.
Wszystkie ryby są wyposażone w płetwy ogonowe. Liczba płetw u różnych gatunków może być różna. Na ogół występuje para płetw piersiowych i brzusznych, na grzbiecie znajduje się płetwa grzbietowa, czasem płetwa tłuszczowa. W okolicach odbytu znajduje się jedna lub dwie płetwy odbytowe.
Większość gatunków ma wrzecionowaty kształt ciała;
W skórze znajdują się gruczoły śluzowe.
Niektóre gatunki (poza rybami dennymi) posiadają tak zwany pęcherz pławny wypełniony gazem, który umożliwia kontrolowanie siły wyporu.
Wzrok, węch i słuch są podstawowymi zmysłami.
Ryby posiadają linię boczną, narząd zmysłu zbudowany z neuromastów, będący narządem za pomocą którego ryby orientują się w przestrzeni wody;
Ryby posiadają ucho wewnętrzne, a te gatunki, których ucho wewnętrzne jest połączone z pęcherzem pławnym, słyszą bardzo dobrze. Niektóre ryby posiadają narząd Webera, narząd zbudowany z szeregu kostek. Niektóre ryby także wytwarzają dźwięki.
Niektóre ryby posiadają elektroreceptory, reagujące na zmiany pola elektrycznego w przestrzeni. Receptory te służą do lokalizacji zdobyczy oraz orientacji w terenie na podstawie detekcji pola elektromagnetycznego Ziemi.
Niektóre gatunki ryb potrafią wytwarzać prąd o napięciu kilkuset woltów!
Formy rozrodu są bardzo zróżnicowane. Niektóre gatunki potrafią zmieniać płeć. Część gatunków przejawia zachowania opieki nad potomstwem. Samica może złożyć w ciągu sezonu nawet 28 mln jaj. Większość ryb jest jajorodna. Zapłodnienie i rozwój oraz wyląg młodych odbywają się poza organizmem matki. U części gatunków żyworodnych zapłodnienie następuje wewnątrz ciała samicy.
Ciało pokryte jest łuskami.
Ryby oddychają skrzelami.

Budowa zewnętrzna ryby
Tablica interaktywna

Budowa neuronu
Tablica interaktywna

Ewolucja ryb

Najstarsze ryby pojawiły się około 500 mln lat temu w dolnym kambrze. Pierwszą skamieniałością, co do której naukowcy są pewni, jest Astrapis desiderata z Ameryki Południowej. Gatunek ten należy do bezszczękowców. Ciało pokryte było pancerzem. Najstarsze żuchwowce pochodzą z dolnego syluru. Wyodrębnienie się nowożytnych ryb chrzęstnoszkieletowych miało miejsce najprawdopodobniej w jurze (200-145 mln lat temu) i kredy (145-65 mln lat temu).

Znaczenie ryb

Ryby mają ogromne znaczenie gospodarcze. Stanowią pokarm dla ludzi i zwierząt. Połowy odbywają się także na potrzeby akwarystyki. Każdego roku sprzedaje się co najmniej 150 mln ryb "ozdobnych" do tych celów.

Ochrona i zagrożenia ryb

Wiele gatunków jest zagrożonych wymarciem. Prawie 800 gatunków klasyfikuje się jako gatunki o wysokim ryzyku wymarcia. Najwięcej gatunków zagrożonych należy do pielęgnicowatych (Cichlidae). Druga grupa najbardziej zagrożonych ryb to karpiowate (ponad 100 gatunków zagrożonych). Wiele gatunków to endemity, zatem o ograniczonym zasięgu występowania. Problemy w takim środowisku od razu stwarzają problem z przetrwaniem gatunku. Ogromne zagrożenie dla ryb to degradacja środowiska spowodowana zanieczyszczeniem wód, budowlami hydrotechnicznymi.