
Konwekcja — komórki Rayleigha–Bénarda
Warstwa płynu jest podgrzewana od dołu i chłodzona od góry. Przy małej różnicy
temperatur ciepło przenosi samo przewodnictwo — płyn pozostaje nieruchomy.
Po przekroczeniu progu cieplejszy, lżejszy płyn zaczyna się unosić, a chłodniejszy
opadać: samorzutnie powstają komórki konwekcyjne. O tym, który scenariusz
zwycięży, decyduje bezwymiarowa liczba Rayleigha
\( Ra = \dfrac{g\,\beta\,\Delta T\,H^{3}}{\nu\,\kappa} \),
gdzie \( g \) — przyspieszenie grawitacyjne, \( \beta \) — współczynnik rozszerzalności
cieplnej, \( \Delta T \) — różnica temperatur, \( H \) — grubość warstwy,
\( \nu \) — lepkość kinematyczna, \( \kappa \) — dyfuzyjność cieplna.
Konwekcja pojawia się powyżej wartości krytycznej \( Ra_{\mathrm{kr}} \approx 658 \) — wartość ta dotyczy przyjętych w tym modelu granic ze swobodnym poślizgiem (free-slip); dla sztywnych ścianek (no-slip) próg wynosi ok. 1708. Pozostałe wielkości (\( g \), \( \beta \), \( H \), \( \kappa \)) są w symulacji ustalone i znormalizowane, a suwak zmienia lepkość względem stałej dyfuzyjności \( \kappa \) — ustala więc zarazem liczbę Prandtla \( Pr = \nu / \kappa \).

Część interaktywna
Ta symulacja jest dostępna w Premium
Uruchamiaj pomiary na żywo, buduj wykresy i analizuj błędy w pełnej, interaktywnej wersji.
Odblokuj w Premium
Wskazówki: zwiększ ΔT lub zmniejsz lepkość, aby przekroczyć próg konwekcji.
Wyłącz grawitację — bez siły wyporu konwekcja znika, dlatego w stanie nieważkości
płomień świecy dusi się we własnych spalinach. Liczba Nusselta Nu mówi, ile razy
całkowity transport ciepła przewyższa czyste przewodnictwo (dla nieruchomego płynu Nu = 1). Tempo narastania zaburzeń dąży do zera przy progu, więc tuż powyżej Ra ≈ 658 komórki rozwijają się bardzo powoli — szybko i wyraźnie zobaczysz je od ok. Ra ≳ 1000.

Symulacje z fizyki
Zobacz wszystkie symulacje z fizyki dostępne w naszym serwisie.
© medianauka.pl, 2026-08-19, A-5224/29123





