Logo Serwisu Media Nauka
polska - ikona

Bez czarny, dziki bez czarny
Sambucus nigra

Bez czarny, dziki bez czarny (Sambucus nigra L.) to krzew, rzadziej drzewo, należący do rodziny przewiertniowatych. Inne nazwy bzu czarnego to: bez lekarski, bzowina, hyćka, holunder. Jest to roślina lecznicza i trująca. Roślina wydziela nieprzyjemny, duszący zapach. Krzew ma kulisty pokrój.

Oto wybrane odmiany bzu czarnego:

  • 'Aurea' - o żółtawym zabarwieniu liści;
  • BLACK BEAUTY 'Gerda' - o purpurowych liściach i różowych kwiatach;
  • BLACK LACE 'Eva' - o purpurowych i powcinanych liściach i jasnoróżowych kwiatach;
  • 'Obelisk' - polska odmiana o kolumnowym pokroju, obficie kwitnie, odmiana owocowa;
  • 'Sampo' - duńska odmiana owocowa o dużych jagodach;

To roślina ozdobna, także owocowa.

Bez czarny, dziki bez czarny (Sambucus nigra)
© medianauka.pl

Nazwa systematyczna
Bez czarny, dziki bez czarny
Sambucus nigra L.
Nazwy obce
angielska: European elder
niemiecka: Schwarzer Holunder
czeska: Bez černý
francuska: Grand Sureau, Sureau noir
hiszpańska: Saúco negro, saúco común
Obszar występowania
Europa - tak; Polska - tak;
Azja - tak;
Afryka - tak;
Ameryka Północna - tak;
Ameryka Południowa - nie;
Ameryka Środkowa - nie;
Australia - nie;
Antarktyda - nie;
Bez czarny, dziki bez czarny - mapa występowania w Polsce
Wielkość
Wysokość: 1000 cm
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Rośliny (Plantae)
Klad: Naczyniowe
Klad: Nasienne
Klasa: Okrytonasienne, okrytozalążkowe
Rząd: Szczeciowce (Dipsacales)
Rodzina: Przewiertniowate (Caprifoliaceae)

Występowanie i środowisko

Rośnie pospolicie w całej Europie, poza daleką północą i częścią wschodnią. Rośnie także w karach Afryki północnej oraz Azji Mniejszej. Gatunek został introdukowany w Ameryce Północnej. Preferuje gleby żyzne, wilgotne , bogate w azot. Miejsce najlepsze do rozwoju to półcień, choć znosi także miejsca dobrze nasłonecznione. Rośnie w środowisku synantropijnym, bierze udział w regeneracji lasu.

Kwitnie od czerwca do lipca. Owoce dojrzewają w końcu sierpnia i we wrześniu.

Morfologia i anatomia

Osiąga wysokość maksymalnie do 10 m.

Łodyga/pień/gałęzie są szarobrunatne, spękane. Gałęzie (ich rdzeń) są wypełnione gąbczastą białą substancją.

Liście są zielone, jaśniejsze od spodu, złożone, najczęściej z pięciu-siedmiu naprzeciwległych, jajowato-eliptycznych listków. Listki są piłkowane.

Kwiaty są drobne, białe lub kremowe, skupione w baldachokształtnych, płaskich kwiatostanach. Korona kwiatu skłąda się z pięciu płatków. Pojedynczy słupek otacza 5 pręcików.

Owoc to jagoda. Jagody zebrane są w grupy, rosną na końcach czerwonawych gałązek. Mają czarny lub ciemnofioletowy kolor.

Nasiona po 3-6 zawarte są w czarnych jagodach.

Rozmnażanie

Można rozmnażać poprzez zdrewniałe sadzonki na wiosnę, a także jesienią.

Ochrona i zagrożenia

Nie wymaga ochrony.

Ciekawostki

Ma jadalne dojrzałe owoce po przetworzeniu na soki, wina i nalewki.

Zbiory i zastosowanie

Zbiera się dojrzałe owoce oraz kwiaty, które przetwarza się na dżemy, soki oraz nalewki i wina. Kwiaty zanurzone w cieście naleśnikowym można smażyć.

Bez czarny wspiera leczenie nerek, pęcherza, działa napotnie, ma właściwości oczyszczające krew. Działa także łagodząco na kaszel. Poprawia przemianę materii. Wino ma dobroczynne działanie przy astmie, dnie moczanowej i reumatyzmie. Dzięki flawonoidom kwiaty bzu uszczelniają naczynia krwionośne, działają przeciwzapalnie i podwyższają odporność organizmu, pobudzają przemianę materii, mają także działanie moczopędne.

UWAGA! Jedzenie owoców w stanie surowym (szczególnie niedojrzałych) może spowodować zatrucie organizmu (biegunkę i wymioty). Owoce zawierają glikozyd cyjanogenny.

Pielęgnacja

Dobrze znosi wiosenne cięcia (zanim pojawią się liście). Nie wymaga specjalnej pielęgnacji. Czasem pojawiają się na nim mszyce.

Zdjęcia i grafiki - galeria


© medianauka.pl, 2017-06-11, GAT-4425





Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
bez czarny
     tlo-ikonatlo-ikona     

Kwitnie bez czarny.

       tlo-ikonatlo-ikona   

Dojrzewają owoce bzu czarnego.

Pokaż tylko bieżące wydarzenia


Parametry

Kolory kwiatów

biały kwiat
Grupa roślin

Krzew
Stanowisko

stanowisko nasłonecznione, widnepółcień
Środowsko

Rośliny leśneRośliny synantropijne
Użytek

ziołauprawneroślina o właściwościach leczniczych
Jadalność

gatunek trujący


Polecamy koszyk



© Media Nauka 2008-2017 r.