Logo Media Nauka

Facebook

Kozłek lekarski (Valeriana officinalis)
© PIXATERRA - Fotolia.com

Kozłek lekarski

Kozłek lekarski (Valeriana officinalis) to gatunek byliny aromatycznej z rodziny kozłkowatej, znana od wielu lat roślina lecznicza. W uprawie spotyka się odmianę 'Anthos', która zawiera większą ilość substancji czynnych.

Występowanie i środowisko PL

Kozłek lekarski występuje w Europie, Azji i porasta brzegi wód, zarośla, wilgotne łąki, torfowiska. W kraju jest pospolity na całym terenie. Dobrze rośnie na glebach żyznych i wilgotnych, wapniowych.

Kwitnie w okresie od maja do sierpnia.

Morfologia i anatomia

Osiąga wysokość 30-200 cm.

Łodyga jest wyprostowana lub wzniesiona, nierozgałęziona lub nieznacznie rozgałęziona tylko w górnej części, długa, lekko owłosiona u dołu.

Liście są w 4-13 parach i zmniejszają się w kierunku góry, nieparzysto pierzasto podzielone, złożone z 7-27 odcinków, ogonkowe u dołu, owłosione, siedzące u góry.

Kwiaty są drobne, obupłciowe, zebrane w baldachy boczne lub szczytowe. Korona ma kolor biały, liliowy lub różowy. Korona ma kształt dzwonkowatolekowaty, płatki są zrośnięte.

Owoc ma wielkość 2-5 mm, jest nagi lub owłosiony.

Kłącza są krótkie, czasem z krótkimi podziemnymi rozłogami.

Ochrona i zagrożenia

Brak danych.

Ciekawostki

Zapach kozłka lekarskiego działa jak afrodyzjak u kotów.

Zdjęcia - galeria


© medianauka.pl, 2018-08-11, GAT-14660


Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

        Kwitnie kozłek lekarski.
         Termin zbioru korzenia kozłka lekarskiego.
Pokaż tylko bieżące wydarzenia





Parametry

Kolor kwiatów

biały kwiatróżowy kwiat
Grupa

bylina
Stanowisko

nasłonecznione
półcień
Środowsko

łąkowe
Użytek

zioła
roślina lecznicza

uprawa

Uprawa

Czynności i właściwościOpis
Właściwości glebyGleba powinna być dobrze przepuszczalna.
Trudność uprawyUprawa i pielęgnacja łatwa.
Czas uprawyWieloletnia.
NawożenieRoślina potrzebuje niewielkich ilości nawozu.
PodlewanieNie wymaga częstego podlewania.
StanowiskoStanowisko może być w pełnym słońcu jak i w umiarkowanym cieniu.
Terminy siewu / zbioru plonów / pielęgnacjiZobacz w kalendarzu.
RozmnażaniePodział kłączy jesienią lub wysiew nasion na wiosnę.
Zbiór i przechowywanieZbiór korzenia odbywa się jesienią następnego roku po wysianiu.
Dodatkowe informacjeAby korzenie były silne, warto przed dojrzeniem ściąć kwitnące części rośliny. Korzenie myje się i suszy w cieniu.

zioła

Zbiory i zastosowanie w zielarstwie


ZastosowanieOpis
Zastosowanie ogólneRoślina o leczniczych właściwościach.
Zastosowanie terapeutyczne
  • niepokój, lęki
  • bezsenność
Sposób działania,
właściwości lecznicze
Kozłek lekarski to jeden z najczęściej stosowanych środków na uspokojenie. Kozłek lekarski zawiera wiele czynnych biologicznie substancji, w tym olejki eteryczne, glikozyd, kwas walerynowy, waleranon, walerenal. Surowiec stanowi korzeń. Stosuje się go jako lek rozkurczowy i uspakajający, głównie u osób starszych. W aptekach jest dostępny pod nazwą waleriana - jest to alkoholowy wyciąg z podziemnych części rośliny.
Przyjmowana postać
  • ekstrakt, esencja
  • tabletki i kapsułki
  • herbata, napar
  • nalewka
Przepisy zielarskieHerbata - jedną łyżeczkę suszonego korzenia kozłka zalać szklanką wrzątku i zaparzać przez 10 minut. Po przecedzeniu należy wypić na godzinę przed snem.
DawkowanieW przypadku bezsenności, filiżanka herbaty przed snem. W przypadku nalewki - 5-10 ml na godzinę przed snem. Aby przyjmowanie kozłka miało wpływ na jakość snu, preparaty należy przyjmować przez minimum 2 tygodnie.
PrzeciwwskazaniaBrak wyraźnych przeciwwskazań oraz skutków ubocznych.
SurowiecKorzeń.

Pokrewne gatunki roślin

ikonaRoszponka warzywna, roszpunka
Valerianella locusta
Kozłkowate
Kozłkowate

Zobacz inne gatunki
z tej rodziny.
Zioła
Zioła

Zobacz atlas ziół, roślin leczniczych i przyprawowych.



Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

  • Lucjan Rutkowski - Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej., ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
  • Zbigniew Nawara - Rośliny Łąkowe, ISBN 978-83-7763-234-5, Multico Oficyna Wydawnicza 2012
  • Anna i Łukasz Przybyłowiczowie - Ilustrowana Encyklopedia Roślin Polski, ISBN 978-83-7705-826-8, PWN
  • Beata Grabowska, Tomasz Kubala - Encyklopedia bylin t. I i II, ISBN 978-83-7506-845-0, Zysk i S-ka 2011
  • Rebecca L. Johnson, Steven Foster, Tieraona Low Dog, David Kiefer - Przewodnik po ziołach leczniczych, ISBN 978-83-274-8955-5, wydawnictwo Olesiejuk 2019
  • Praca zbiorowa - 500 przypraw i ziół leczniczych, 978-83-7845-996-5, SBM 2015
  • Franz-Xaver Treml - Zioła z ogrodu i balkonu - 500 ziół przyprawowych i leczniczych, ISBN 978-83-7175-702-0, Delta

Niektóre treści nie są dostosowane do Twojego profilu. Jeżeli jesteś pełnoletni możesz wyrazić zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych. W ten sposób będziesz miał także wpływ na rozwój naszego serwisu.
© ® Media Nauka 2008-2020 r.