Logo Serwisu Media Nauka


Małże, blaszkoskrzelne (Bivalvia, Lamellibranchiata)

Małże, blaszkoskrzelne (Bivalvia, Lamellibranchiata) to gromada mięczaków z podtypu muszlowców, do której zaliczamy około 20 000 gatunków.

Wygląd

To zwierzęta o dwubocznie symetrycznej budowie ciała. W budowie anatomicznej brak głowy, w tym szczęk i tarki, a muszla, jaką wytwarzają składa się z dwóch części, lewej i prawej, które są połączone więzadłem konchiolinowym. Obie części muszli łączy także wapienny układ listewek, tak zwany zawias. Niektóre małże mają rozwiniętą nogę z podeszwą, większość jednak ma budową klina. Noga jest silnie umięśniona. U części gatunków osiadłych noga nie występuje. Otwór gębowy, wyposażony w urzęsione płaty, znajduje się w okolicy nogi.

Gatunki

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych.

Omułek jadalnyOmułek jadalny (Mytilus edulis)

Omułek jadalny (Mytilus edulis) to gatunek małży. Jest najbardziej szeroko rozpowszechnionym gatunkiem z rodziny Mytilidae.


Ostryga jadalna Ostryga jadalna (Ostrea edulis)

Ostryga jadalna (Ostrea edulis) to gatunek mięczaka z rzędu nierównomięśniowych (Anisomyaria), z gromady małży.


Szczeżuja pospolitaSzczeżuja pospolita (Anodonta anatina) ikona-polska

Szczeżuja pospolita (Anodonta anatina) to gatunek słodkowodnej małży z rodziny skójkowatych. Muszla szczeżui jest szeroka i silnie bocznie spłaszczona, o cienkich ściankach.


Szczeżuja wielkaSzczeżuja wielka (Anodonta cygnea) ikona-polska

Szczeżuja wielka (Anodonta cygnea) to gatunek słodkowodnej małży z rodziny skójkowatych. Jest na największa nasza małża.


Nazwa rodziny
Małże, blaszkoskrzelne (Bivalvia, Lamellibranchiata)
Występowanie
Oceany całego świata, wody słodkie.
Liczba gatunków na świecie
20000
Liczba gatunków w Polsce
Brak danych
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Mięczaki (Mollusca)
Gromada: Małże, blaszkoskrzelne (Bivalvia, Lamellibranchiata)
Wielkość ciała
Od 2 mm do 1,35 m.

Inne gatunki

Występowanie i środowisko

Są to zwierzęta żyjące wyłącznie w środowisku wodnym, przy czym znakomita większość żyje w morzach i oceanach. Występują głównie na płyciznach, ale znane są okazy wyłowione z głębokości nawet 10 000 m.

Tryb życia i zachowanie

Małże przejawiają znikomą aktywność. Prowadzą osiadły tryb życia. Niektóre gatunki mogą pełzać, inne skakać, jeszcze inne pływają. Małże wytwarzają perły. Małż wytwarza perłę wówczas, gdy drobne ciało obce dostanie się między muszlę, a płaszcz. Płaszcz otacza je wówczas i wytwarza wokół niego masę perłową. Perły o wartości kamieni szlachetnych produkują tylko perłopławy. Gatunki osiadłe potrafią tworzyć ogromne ławice. Znane są przypadki dożycia przez niektóre małże wieku 100 lat.

Morfologia i anatomia

Osiągają rozmiary od 2 mm do 1,35 m i masy 200 kg.

U części gatunków osiadłych w pobliżu nasady nogi znajduje się gruczoł bisiorowy, który wydziela gęstą masę, która w wodzie krzepnie. W ten sposób małże wytwarzają nici, zwane bisiorem. Dzięki bisiorowi małże przytwierdzają się do podłoża. Wewnątrz muszli znajduje się jama płaszczowa z parą dużych skrzeli. W budowie anatomicznej pojawia się czasem specjalna rurka (syfon), która ma na celu wyprowadzać wodę na zewnątrz.

Przełyk jest dość krótki, do żołądka uchodzi duży gruczoł trawienny (wątroba). Z żołądka pokarm trafia do jelita, które zapętla się w nodze, przechodzi przez serce i kończy się na odbycie w pobliżu syfonu.

Małże posiadają parzyste nerki, które nazywamy narządami Bojanusa, a także narząd Kebera, który również stanowi element układu wydalniczego.

Serce ma jedną komorę i parę przedsionków.

W skład układu nerwowego wchodzą trzy pary zwojów: głowowe, nożne i trzewiowe.

Małże posiadają oczy (w różnym stopniu rozwoju), narządy czuciowe, statocysty (narząd równowagi), a także narząd zmysłu chemicznego.

Rozmnażanie

Większość gatunków jest rozdzielnopłciowa, są też gatunki obojnacze. Niektóre małże słodkowodne opiekują się potomstwem. W takim przypadku jaja nie są wypuszczane z jamy płaszczowej.

Pożywienie

Małże żywią się drobnymi żyjątkami i martwymi szczątkami zawieszonymi w filtrowanej wodzie.

Ochrona i zagrożenia

Wiele gatunków to małże jadalne.

Ciekawostki

Galeria zdjęć


© Media Nauka, 2016-10-06, ART-RODZ16