Pokrzywowce

Pokrzywowce (Urticales) to rząd roślin naczyniowych nasiennych okrytozalążkowych. Zaliczamy do niego 5 rodzin i około 2600 gatunków roślin zielnych, drzew i krzewów.

Rodziny

Alfabetyczny wykaz opublikowanych rodzin.

Nazwa rodziny	Nazwa łacińska	Liczba gatunków		Czy występuje w Polsce?
Nazwa rodziny	Nazwa łacińska	Świat	Polska	Czy występuje w Polsce?
konopiowate	Cannabaceae	5	4	Nie
morwowate	Moraceae	1500	1	Tak
pokrzywowate	Urticaceae	850	7	Tak
wiązowate	Ulmaceae	200	3	Nie

Inne rodziny

drążnikowate (Cecropiaceae)

Występowanie i środowisko

Najwięcej gatunków żyje w tropikach, niewiele gatunków występuje w strefie umiarkowanej.

Morfologia i anatomia

Wiele gatunków ma sok mleczny. Ulistnienie skrętoległe o blaszkach niepodzielonych.

Rozmnażanie

To najczęściej rośliny wiatropylne.

Najbardziej popularne gatunki roślin

Oto wykaz dziesięciu (TOP 10) najbardziej popularnych gatunków roślin z tego rzędu. Jako kryterium popularności danej rośliny przyjęto częstość jej wyszukiwania w przeglądarce internetowej (w przypadku gdy nasz serwis posiada takie dane).

Kalendarz przyrody

Kolejne numery w tabeli oznaczają miesiące. Kolorowa kolumna oznacza bieżący miesiąc. Kropkami zaznaczono zdarzenie, które trwa przez cały okres, a trójkątami tylko początek lub koniec miesiąca. Na końcu tabeli znajduje się filtr, za pomocą można ograniczyć liczbę wyświetlanych wierszy do bieżącej daty.

Opis

●

Kwitnie chmiel zwyczajny.

●

Czas zbioru chmielu.

●

Kwitną konopie siewne.

◂

▸

Sadzenie sadzonek morwy białej.

●

Podlewanie w suche okresy drzewek do 3 lat.

◂

●

Kwitnie morwa biała.

◂

●

Zbiory owoców odmian wczesnych.

●

Zbiór liści do suszenia.

◂

▸

Owoce morwy białej nadają się do zbiorów.

●

Nawożenie potasem.

●

Obserwacja pod kątem chorób.

◂

▸

Główne cięcie pielęgnacyjne po opadzie liści.

●

Okrywanie młodych drzewek (do 3 lat).

●

Wapnowanie pni (ochrona przed szkodnikami i mrozem).

●

Kwitnie pomurnik lekarski.

●

Kwitnie pokrzywa konopiolistna.

●

Kwitnie pokrzywa pigułkowa.

●

◂

●

Zbiór korzeni pokrzywy.

●

Usunięcie ubiegłorocznych suchych łodyg – wyciąć lub skosić tuż przy ziemi; stare łodygi kompostować; kompost z pokrzywy wyjątkowo wartościowy jako aktywator rozkładu i nawóz.

●

Optymalny termin sadzenia i podziału kłączy – marzec to doskonały czas.

●

Wysiew nasion bezpośrednio do gruntu – przy temperaturze gleby powyżej 10°C; nasiona siać na powierzchnię lekko ugniatając; kiełkowanie po 10–21 dniach.

●

Roślina żywicielska motyli – jeden z najważniejszych gatunków – pokrzywa zwyczajna jest rośliną żywicielską dla gąsienic wielu najpiękniejszych polskich motyli. Strefa pokrzywy w ogrodzie naturalistycznym jest absolutnie bezcenna dla bioróżnorodności; ogrody z pokrzywą przyciągają efektowne motyle przez cały sezon. Obserwacja pierwszych jaj i gąsienic – przy kwitnącej wiośnie i pierwszych ciepłych dniach motyle zaczynają składać jaja na liściach pokrzywy; zbierać liście do celów kulinarnych wyłącznie z roślin bez jaj i gąsienic lub z wyznaczonej oddzielnej części strefy pokrzywy.

●

Przygotowanie gnojówki z pokrzywy – najważniejsze zastosowanie pokrzywy w ogrodzie.

●

Podlewanie przy suszy – pokrzywa na żyznej glebie przy suszy rośnie słabiej; przy uprawie kulinarnej i zielarskiej regularne podlewanie poprawia jakość i delikatność liści.

●

Koszenie części strefy pokrzywy – skoszenie połowy strefy pokrzywy w maju dla stymulacji odrostu młodych aromatycznych liści do zbiorów; rotacyjne koszenie – co miesiąc ścinać inną część strefy dla ciągłości dostępu do młodych liści i zachowania siedliska motyli.

●

Kwitnie pokrzywa zwyczajna.

●

Zbiór liści pokrzywy zwyczajnej (bez kwiatów).

●

Koszenie rotacyjne dla młodych liści – co miesiąc ścinać część strefy pokrzywy; odrastające młode pędy po koszeniu mają delikatniejsze liście do zbiorów; rotacyjne koszenie nie niszczy siedliska motyli bo zawsze pozostaje część nieskoszona.

●

Zbiory nasion – późny lipiec – pierwsze nasiona dojrzewają; przy chęci kontroli rozmnażania zbierać kwiatostany żeńskie przed opadaniem nasion; lub pozwolić na samosiew w wyznaczonej strefie.

●

Podział kłączy jesienny – możliwy termin; wykopać fragment kłącza w rękawicach i posadzić w nowym miejscu z ograniczeniem; wiosenny podział bezpieczniejszy i zalecany.

●

Koszenie lub ścinanie pędów po przymrozkach – skosić lub wyciąć pędy do 5–10 cm nad ziemią; lub pozostawić do wiosny jako zimową strukturę i schronienie dla owadów; suche łodygi pokrzywy zimą to schronienie dla larw owadów pożytecznych.

●

Kontrola rozrastania się przed zimą – październik to ostatni moment na kontrolę kłączy; wyciągnąć lub ścinać rozłogi poza wyznaczoną strefą przed ich głębszym wzrostem jesienią i zimą.

●

Kompostowanie resztek pokrzywy – zebrać skoszone łodygi i liście; dodać do kompostu jako aktywator rozkładu; pokrzywa jest jednym z najlepszych aktywatorów kompostowania; przyspiesza rozkład innych materiałów organicznych i dostarcza azotu.

◂

●

Kwitnie pokrzywa żegawka.

●

Kwitnie wiąz górski.

●

Kwitnie wiąz polny.

●

Kwitnie wiąz szypułkowy.

●

Dojrzewają owoce limaka.

Filmy

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

Pod redakcją Alicji i Jerzego Szweykowskich — Słownik botaniczny, ISBN 83-214-1305-6, Wiedza Powszechna 2003
Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski — Botanika. Systematyka, ISBN 978-83-01-13953-7, PWN 2013
Lucjan Rutkowski — Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004