Biedrzeniec anyż, anyż

Biedrzeniec anyż, anyż, anyżek (Pimpinella anisum) to gatunek aromatycznej, jednorocznej rośliny z rodziny baldaszkowatych o leczniczych właściwościach.

Występowanie i środowisko PL

Gatunek uprawiany i dziczejący. Pochodzi z obszaru śródziemnomorskiego. Wymaga stanowiska osłoniętego, ciepłego, gleby żyznej i przepuszczalnej, dużej wilgotności.

Tryb życia i zachowanie

Kwitnie w okresie od lipca do sierpnia.

Morfologia i anatomia

Osiąga wysokość 15-50 cm.

Liście w dolnej części rośliny są nerkowato-okrągławe, brzegiem wcinano-piłkowane. W części środkowej są pierzasto-dzielne.

Kwiaty są białe, zebrane w baldachy.

Nasiona silnie aromatyczne.

Ochrona i zagrożenia

Brak danych.

Ciekawostki

Nasiona są wykorzystywane w przemyśle cukierniczym, perfumeryjnym i farmaceutycznym.
Anyż był uprawiany przez starożytnych Egipcjan, Greków i Rzymian.
Anyż jest kluczowym składnikiem wielu znanych alkoholi: pastis, absynt, ouzo, sambuca, arak, Pernod — wszystkie zawdzięczają charakterystyczny smak anetolowi z anyżu.
Charakterystyczny aromat pochodzi od związku anetol.
Wędkarze używają czasem anyżu jako naturalnej zanęty — ryby podobno bardzo lubią jego zapach. Olejek anyżowy dodawany do przynęt zwiększa skuteczność łowienia.
Turcja i Egipt to największe światowe producenty anyżu — tam rośnie w naturalnych, ciepłych warunkach.
Anyż jest składnikiem wielu preparatów weterynaryjnych — używany do odrobaczania koni i bydła od wieków.
Herbatka anyżowa była tradycyjnie podawana niemowlętom na kolki — dziś wiemy że anetol ma właściwości rozkurczowe i wiatropędne.
Olejek anyżowy działa jako naturalny repelent — odpędza komary i inne owady. Stosowany w naturalnych środkach ochrony przed owadami.
Aanyż to nie tylko przyprawa, ale także roślina lecznicza.

Biologia i ekologia

Kolor kwiatów:
Grupa roślin: roślina zielna jednoroczna.
Stanowisko: nasłonecznione.
Użytek: roślina lecznicza, zioła.
Strefy mrozoodporności: 6-10. Uprawa w Polsce na zewnątrz jest możliwa w wybranych rejonach kraju.
Forma życiowa według klasyfikacji Raunkiaera: terofit.
Kategoria przybysza: efemerofit, roślina uprawiana.
Diploidalna liczba chromosomów: 2n=20.
Status popularności rośliny: gatunek powszechnie znany, roślina bardzo popularna, znajduje się pośród 100 najbardziej znanych wśród Polaków roślin.

Kalendarz przyrody

1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	Opis
						●	●					Kwitnie anyż

Liczba zadań dostepnych dodatkowo w Kalendarzu ogrodnika: 11

Zobacz nasz Kalendarz ogrodnika - interaktywne narzędzie wspomagane technologią AI, które pomoże Ci zaplanować i uporządkować pracę w ogrodzie przez cały sezon. Śledź postęp prac, odznaczaj wykonane zadania i twórz własny harmonogram dopasowany do Twojego ogrodu. Dodawaj wybrane gatunki roślin i otrzymuj dopasowane wskazówki dotyczące ich uprawy. Znajdziesz tu także praktyczne porady dotyczące warzyw, owoców, drzew, krzewów ozdobnych, bylin i ziół. Sprawdź i przekonaj się, jak łatwo możesz zadbać o swój ogród krok po kroku.

Uprawa

Czynności i właściwości	Opis
Odczyn gleby	Gleba lekko kwaśna do lekko zasadowej. pH 6.0-7.5
Właściwości gleby	Lekka, przepuszczalna, ciepła, uboga lub średniożyzna, dobrze nagrzewająca się — nie znosi gleb ciężkich, podmokłych i zbyt żyznych
Trudność uprawy	Uprawa i pielęgnacja trudna i wymagająca.
Zmianowanie	Nie uprawiaj po kopru, marchwi, selerze, kolendrze, kminku — przerwa 3–4 lata. Dobra po ziemniakach, kapuście, cebuli
Czas uprawy	To roslina jednoroczna.
Nawożenie	Skromne. Kompost przed siewem — zbyt żyzna gleba daje bujną nać kosztem nasion. Bez nawożenia pogłównego azotem. Częstość: rzadko
Podlewanie	Regularnie po posadzeniu, umiarkowanie po ukorzenieniu się. Toleruje krótką suszę.
Mrozoodporność	Roślina ginie przy pierwszych przymrozkach. Roślina ciepłolubna
Odporność na warunki miejskie	Tak.
Stanowisko	Pełne słońce, osłonięte od wiatru, najcieplejsze miejsce w ogrodzie.
Rozstawa	20–30 cm w rzędzie × 30–40 cm między rzędami.
Wysiew do gruntu	Tak.
Terminy siewu / zbioru plonów / pielęgnacji	Zobacz w kalendarzu.
Uprawa doniczkowa	Tak.
Rozmnażanie	Wyłącznie z nasion. Nasiona zachowują żywotność 2–3 lata — używaj świeżych! Stare nasiona kiełkują słabo.
Choroby i szkodniki	Choroby: mączniak rzekomy, septorioza, zgnilizna korzeni (przy nadmiarze wody), rdza. Szkodniki: mszyce, połyśnica marchwianka, zwójki, przędziorek.
Zbiór i przechowywanie	Nasiona: ścinaj baldachy, gdy brązowieją, susz 1–2 tygodnie w przewiewnym miejscu, przechowuj w szczelnych słoikach do 3 lat. Liście: używaj świeże lub susz w 35°C.
Zimowanie	Roślina jednoroczna — nie zimuje. Może się samoistnie rozsiewać.
Przyrost roczny	30–60 cm wysokości w sezonie.
Czas kiełkowania	4–28 dni (w temp. 20–25°C)
Dodatkowe informacje	Ciepło to podstawa — anyż pochodzi z regionu śródziemnomorskiego, potrzebuje długiego i ciepłego lata. W Polsce uprawa na granicy możliwości — wybieraj najcieplejsze lata i stanowiska. Siej do pojedynczych doniczek — anyż bardzo źle znosi przesadzanie z naruszeniem korzeni. Długi sezon — anyż potrzebuje 120–140 dni od siewu do zbioru nasion. W Polsce północnej może nie zdążyć dojrzeć. Pilnuj zbioru nasion — dojrzałe nasiona bardzo szybko się osypują. Ścinaj baldachy gdy pierwsze zaczynają brązowieć. Pełne słońce to absolutne minimum — w cieniu anyż nie zakwitnie i nie wyda nasion Anyż i koper — nie sadź obok siebie. Kwitnący anyż to magnes dla zapylaczy — doskonała roślina towarzysząca w ogrodzie warzywnym.

Pokrewne gatunki roślin

biedrzeniec wielki (Pimpinella major)

Zioła
Zobacz atlas ziół, roślin leczniczych i przyprawowych.

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

Lucjan Rutkowski – Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
Agnieszka Gawłowska – 500 owoców i warzyw, 978-83-7845-874-6, SBM 2015
Praca zbiorowa – Botanica ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, ISBN 3-8331-1916-0, Könemann 2005