Arbuz zwyczajny, kawon

Arbuz zwyczajny, kawon (Citrullus lanatus) to roślina uprawna jednoroczna z rodziny dyniowatych o charakterystycznym owocu, z soczystym i czerwonym miąższem.

Występowanie i środowisko PL

Przodek dzisiejszego arbuza wywodzi się z Afryki.

Morfologia i anatomia

Łodyga jest płożąca się po ziemi. Pędy pokryte są włoskami. Liście klapowane, o długości do 10 cm. Owoc jest jajowaty lub kulisty, o długości 10-15 cm. U różnych form są dużo większe. Miąższ zazwyczaj czerwony i soczysty, ale można spotkać także odmiany o żółtym i białym miąższu.

Ochrona i zagrożenia

Brak danych.

Ciekawostki

Arbuz może być uprawiany w Polsce, na południu kraju, ale jego uprawa jest bardzo trudna.
Arbuz pochodzi z Afryki — dzikie formy rosną tam do dziś.
Miąższ arbuza składa się w 92% z wody.
W Japonii hoduje się kwadratowe arbuzy (Shikaku Suika) — rosną w kwadratowych skrzynkach.
Arbuz jest jednocześnie owocem i warzywem — botanicznie to jagoda, kulinarnie warzywo (należy do tej samej rodziny co ogórek i dynia.

Zbiory i zastosowanie

Roślina jest hodowana w celach spożywczych (owoc).

Biologia i ekologia

Kolor kwiatów:
Grupa roślin: roślina zielna jednoroczna.
Stanowisko: nasłonecznione.
Użytek: rośliny uprawne, warzywa.
Strefy mrozoodporności: 8-11. Uprawa w Polsce na zewnątrz jest możliwa w wybranych rejonach kraju.
Forma życiowa według klasyfikacji Raunkiaera: terofit.
Kategoria przybysza: roślina uprawiana.
Status popularności rośliny: gatunek znany, roślina popularna, znajduje się pośród 500 najbardziej znanych wśród Polaków roślin.
Liście: ogonkowe

Uprawa

Czynności i właściwości	Opis
Odczyn gleby	Gleba lekko kwaśna do obojętnej pH 6.0-7.0
Właściwości gleby	Lekka, piaszczysto-próchnicza, bardzo przepuszczalna, ciepła, żyzna — nie znosi gleb ciężkich, zimnych i podmokłych
Trudność uprawy	Uprawa i pielęgnacja trudna i wymagająca.
Zmianowanie	Nie uprawiaj po ogórkach, dyni, cukiniach, melonach — przerwa 4–5 lat. Dobra po ziemniakach, cebuli, roślinach strączkowych
Czas uprawy	Uprawa jednoroczna — cały cykl w jednym sezonie.
Nawożenie	Dużo kompostu przed sadzeniem + azot w fazie wzrostu (czerwiec) + potas w fazie owocowania (lipiec–sierpień). Częstość: umiarkowanie
Podlewanie	Dużo wody w fazie wzrostu, ograniczyć 2 tygodnie przed zbiorem. Podlewaj ciepłą wodą! Częstość: często (poza końcem sezonu)
Mrozoodporność	Roślina tropikalna, ginie już przy 0°C
Stanowisko	Miejsce słoneczne, ciepłe, wilgotne.
Rozstawa	Ciepłe i osłonięte, słoneczne.
Wysiew do gruntu	Możliwy.
Terminy siewu / zbioru plonów / pielęgnacji	Zobacz w kalendarzu.
Choroby i szkodniki	Mączniak rzekomy, więdnięcie fuzaryjne, antraknoza, mozaika arbuzowa (wirus), zgnilizna owoców, mszyce, przędziorek, ślimaki (młode rośliny), stonka.
Zbiór i przechowywanie	Zbieraj, gdy wąs przy szypułce wyschnie. Przechowuj w chłodnym miejscu (10–15°C) do 3 tygodni. Po przekrojeniu w lodówce do 3–5 dni.
Zimowanie	Nie zimuje — roślina jednoroczna.
Przyrost roczny	Pędy przyrastają 2–4 m długości w sezonie.
Czas kiełkowania	5–7 dni (w temp. 25–28°C)
Dodatkowe informacje	Ciepło to podstawa — arbuz potrzebuje gleby min. 18–20°C i powietrza min. 15°C. Poniżej tych wartości przestaje rosną Tunel lub szklarnia znacznie zwiększają szanse powodzenia w Polsce — polecane dla całego kraju Siej do pojedynczych doniczek — arbuz bardzo źle znosi pikowanie i przesadzanie z naruszeniem korzeni! Ogranicz wodę przed zbiorem — 2 tygodnie przed zbiorem podlewaj rzadziej, owoce będą słodsze Ogranicz liczbę owoców — 2–3 na roślinę to optimum. Więcej = małe i niesmaczne W tunelu zapylaj ręcznie — przenoś pyłek pędzelkiem z kwiatu męskiego na żeński rano gdy kwiaty są otwarte Wąs przy szypułce to najlepszy wskaźnik dojrzałości — gdy wyschnie i brązowieje, arbuz gotowy!

Pokrewne gatunki roślin

kolokwinta (Citrullus colocynthis)

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

Lucjan Rutkowski – Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
Praca zbiorowa – Botanica ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, ISBN 3-8331-1916-0, Könemann 2005