Dyniowate
Dyniowate (Cucurbitaceae) to rośliny z rzędu dyniowców. Do rodziny dyniowatych zaliczamy blisko 700 gatunków, z czego w Polsce można spotkać 13 z nich.
To przede wszystkim byliny.
Występowanie i środowisko
Większość gatunków zasiedla tropikalne i subtropikalne rejony świata. Tylko nieliczne występują w strefie umiarkowanej.
Morfologia i anatomia
Większość gatunków ma wąsy czepne. Charakterystyczne są owoce. To bardzo duża jagoda z wieloma nasionami. Kwiaty mają regularne kształty.
Rodzaje
Wykaz wszystkich opublikowanych rodzajów z tej rodziny:
Gatunki
Wykaz pozostałych gatunków, opisanych w naszym serwisie:
- arbuz zwyczajny, kawon (Citrullus lanatus) PL
- echinocystis klapowany, kolczurka klapowana (Echinocystis lobata) PL
- harbuźnik kolczasty (Sicyos angulatus) PL
- kolokwinta (Citrullus colocynthis) PL
- melon (Cucumis melo) PL
- ogórek (Cucumis sativus) PL
- tryskawiec lekarski, ośli ogórek (Ecbalium elaterium) PL
- beninkaza szorstka (Benincasa hispida)
- gąbczak kanciasty, trukwa ostrokątna (Luffa acutangula)
- gurdlina ogórkowata (Trichosanthes cucumerina)
- ogórek kiwano, ogórek afrykański (Cucumis metuliferus)
- przepękla ogórkowata, balsamka ogórkowata (Momordica charantia)
- tykwa pospolita, kalebasa (Lagenaria siceraria)
Inne gatunki
- Cionosicys pomiformis
- Coccinia gabonensis
- Coccinia grandiflora
- Coccinia schliebenii
- Coccinia ulugurensis
- Corallocarpus ellipticus
- Cucumella clavipetiolata
- Cucumis globosus
- Cyclantheropsis occidentalis
- Dendrosicyos socotrana
- Diplocyclos schliebenii
- Diplocyclos tenuis
- Eureiandra balfourii
- Gerrardanthus grandiflorus
- Kedrostis heterophylla
- Luffa echinata
- Momordica camerounensis
- Momordica enneaphylla
- Momordica glabra
- Momordica henriquesii
- Momordica leiocarpa
- Momordica littorea
- Momordica mossambica
- Momordica obtusisepala
- Momordica peteri
- Peponium leucanthum
- Sicana trinitensis
- Sicyos albus
- Sicyos lanceoloideus
- Sicyos villosus
- Telfairia batesii
- Thladiantha africana
- tladianta zwodna, ziemniaczka sercowata (Tladiantha dubia) PL
- Trichosanthes floresana
- Trichosanthes reineckeana
- Zehneria palmatiloba
- Zehneria tahitensis
Kalendarz przyrody
Poniższy kalendarz zawiera wszystkie gatunki, które nie znalazły się w opisie żadnego rodzaju. Każdy rodzaj zawiera niezależny kalendarz przyrody.
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | Opis |
| ● | Przygotowanie podłoża do rozsady. | |||||||||||
| ◂ | ▸ | Wysiew nasion na rozsadę. | ||||||||||
| ● | Pielęgnacja rozsady. | |||||||||||
| ◂ | ▸ | Rozłożenie czarnej folii na grządce. | ||||||||||
| ● | Sadzenie rozsady. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | Podlewaj ciepłą wodą. | ||||||||
| ● | Nawożenie startowe. | |||||||||||
| ● | Kwitnienie — pojawiają się żółte kwiaty. | |||||||||||
| ● | Uszczykiwanie wierzchołka pędu głównego po 5–6 liściu. | |||||||||||
| ● | Nawożenie azotowe (pogłówne). | |||||||||||
| ● | Zawiązywanie owoców. | |||||||||||
| ● | Ogranicz liczbę owoców i zabezpiecz je. | |||||||||||
| ● | Nawożenie potasowe. | |||||||||||
| ● | Kontrola pod kątem mszyc, przędziorka i mączniaka. | |||||||||||
| ● | ▸ | Zbiory arbuza. | ||||||||||
| ● | Usuń resztki roślinne z grządki. | |||||||||||
| ◂ | ● | ● | ▸ | Kwitnie kolczurka klapowana. | ||||||||
| ● | ● | ● | ● | Kwitnie harbuźnik kolczasty. | ||||||||
| ● | ● | Kwitnie kolokwinta. | ||||||||||
| ● | Główny termin wysiewu nasion na rozsadę. | |||||||||||
| ● | Pielęgnacja rozsady. | |||||||||||
| ● | Rozłożenie czarnej folii lub agrowłókniny na grządkach. | |||||||||||
| ◂ | ▸ | Sadzenie rozsady na zewnątrz nie wcześniej niż 20–25 maja. | ||||||||||
| ● | Nawożenie startowe – długo działający nawóz wieloskładnikowy wmieszany w kopiec przed sadzeniem. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | Kwitnie melon. | ||||||||
| ● | ● | ▸ | Regularne podlewanie. | |||||||||
| ● | Szczypanie wierzchołka. | |||||||||||
| ● | ● | Nawożenie co 2 tygodnie – płynny nawóz wieloskładnikowy; gnojówka z pokrzywy; melon przez cały sezon potrzebuje regularnego zasilania. | ||||||||||
| ● | ● | Pielenie wokół roślin – chwasty szczególnie szkodliwe przy ciepłolubnym melonie; odchwaszczać płytko dla nieuszkadzania płytkich korzeni. | ||||||||||
| ● | Podpieranie owoców – ciężkie owoce rosnące pionowo lub na siatce wymagają podparcia. | |||||||||||
| ● | ● | Kontrola mączniaka prawdziwego. | ||||||||||
| ● | Mszyce i przędziorek. | |||||||||||
| ● | ● | Dojrzewanie owoców – sierpień to kluczowy miesiąc dojrzewania; owoce nabierają ostatecznych rozmiarów i intensywnego aromatu; skórka zmienia kolor na typowy dla odmiany; charakterystyczny intensywny zapach melona. | ||||||||||
| ● | Usunięcie nadmiaru liści wokół dojrzewających owoców. | |||||||||||
| ◂ | ▸ | Pierwsze zbiory wczesnych odmian – odmiany wczesne ('Collective Farm Woman') mogą dojrzewać już od końca sierpnia. | ||||||||||
| ● | Główny sezon zbiorów. | |||||||||||
| ● | Okrycie agrowłókniną przy chłodnych nocach – przy nocach poniżej 12°C okryć rośliny; przedłuża sezon dojrzewania o 2–3 tygodnie; szczególnie przy uprawie tunelowej. | |||||||||||
| ● | Zbiór nasion. | |||||||||||
| ● | Usunięcie roślin po przymrozkach. | |||||||||||
| ◂ | ▸ | Główny termin wysiewu ogórka gruntowego i tunelowego na rozsadę. | ||||||||||
| ◂ | ▸ | Wysiew ogórków do gruntu. | ||||||||||
| ◂ | ● | Wysadzanie ogórków do gruntu (nie przed 20 maja). | ||||||||||
| ● | Ustawienie tyczek i siatek – przed sadzeniem lub natychmiast po. | |||||||||||
| ● | Ściółkowanie gleby czarną folią lub słomą – ogrzewa glebę; utrzymuje wilgoć; hamuje chwasty; ogranicza kontakt owoców z ziemią. | |||||||||||
| ● | Ślimaki szczególnie groźne dla świeżo posadzonej rozsady – wystawiać pułapki; stosować bariery miedziane. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | Kwitnie ogórek siewny. | ||||||||
| ◂ | ● | ▸ | Czas intensywnego podlewania ogórków. | |||||||||
| ◂ | ● | ● | ● | Zbiór ogórków. | ||||||||
| ● | Nawożenie co 2 tygodnie. | |||||||||||
| ● | Uszczykiwanie bocznych pędów. | |||||||||||
| ● | ● | Kontrola pod kątem mączniaka prawdziwego. | ||||||||||
| ● | Obserwacja pod kątem mszycy i przędziorka. | |||||||||||
| ● | Usuwanie żółknących liści u dołu rośliny. | |||||||||||
| ● | Uzupełnienie ściółki pod owocami przy odmianach krzaczastych – chroni owoce przed kontaktem z ziemią i gniciem. | |||||||||||
| ● | ● | Sprzątanie po uprawie. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie tryskawiec lekarski. |
Zobacz nasz kalendarz ogrodnika. Śledź postęp prac w swoim ogrodzie.
Bibliografia
Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:
- Pod redakcją Alicji i Jerzego Szweykowskich — Słownik botaniczny, ISBN 83-214-1305-6, Wiedza Powszechna 2003
- Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski — Botanika. Systematyka, ISBN 978-83-01-13953-7, PWN 2013
- IUCN — Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych, ISSN 2307-8235 https://www.iucnredlist.org
- Praca zbiorowa — Botanica ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, ISBN 3-8331-1916-0, Könemann 2005
© medianauka.pl, 2017-06-01, RODZ-1230/22349
Data aktualizacji artykułu: 2024-01-09





