Bukszpan

Bukszpan (Buxus) to rodzaj dwuliściennych roślin z rodziny bukszpanowatych, do którego zaliczamy około 30 gatunków, z czego w Polsce zwykle w uprawie spotykany jest jeden — bukszpan zwyczajny, rzadziej więcej. To wspaniałe rośliny na żywopłoty.

To wiecznie zielone krzewy lub drzewa o gęstym pokroju.

Występowanie

Obszar śródziemnomorski, Azja, Ameryka Środkowa, Afryka.

Tryb życia

Liście są drobne, skórzaste.

Kwiaty są zielonożółte, drobne, wyrastają w kątach liści.

Gatunki

Wykaz gatunków, które zostały opisane w naszym serwisie:

Inne gatunki

Buxus arborea
Buxus bahamensis
bukszpan balearski (Buxus balearica)
Buxus bartlettii
Buxus benguellensis
Buxus calcarea
Buxus capuronii
Buxus citrifolia
Buxus colchica
Buxus cordata
Buxus hildebrandtii
Buxus humbertii
Buxus itremoensis
Buxus macowanii
Buxus macrocarpa
Buxus madagascarica
Buxus megistophylla
Buxus moctezumae
Buxus monticola
Buxus moratii
Buxus natalensis
Buxus nyasica
Buxus obtusifolia
Buxus rabenantoandroi
Buxus sinica
Buxus vahlii
bukszpan Wallicha (Buxus wallichiana)

Kalendarz przyrody

Poniższy kalendarz zawiera wszystkie gatunki, które nie znalazły się w opisie żadnego rodzaju. Każdy rodzaj zawiera niezależny kalendarz przyrody.

Opis

●

Optymalny termin sadzenia wiosennego.

●

Nawożenie wiosenne – nawóz do roślin zimozielonych lub długo działający wieloskładnikowy wokół roślin; bukszpan jako roślina wolno rosnąca jest mało wymagający; na glebach żyznych nawożenie zbędne lub minimalne.

●

Ściółkowanie wokół nowo posadzonych roślin – kora lub zrębki (5–8 cm); utrzymuje wilgoć i reguluje temperaturę gleby; nie dotykać łodyg.

●

Monitoring pod kątem ćmy bukszpanowej – marzec to czas wylęgania się pierwszego pokolenia gąsienic; intensywna lustracja roślin; charakterystyczne zielone lub żółtozielone gąsienice z czarnymi i białymi prążkami; przy pierwszych objawach natychmiastowe działanie.

●

Pierwsze wiosenne cięcie formujące.

●

Kwitnienie – bukszpan kwitnie dyskretnie w kwietniu; drobne żółtawozielone lub kremowe kwiaty wyrastają w kątach liści; niepozorne, ale intensywnie pachnące; charakterystyczny ostry i niepowtarzalny zapach kwiatów bukszpanu wyczuwalny z odległości. Roślina atrakcyjna dla owadów – kwitnący bukszpan odwiedzany przez pszczoły i dzikie pszczoły samotnice; cenny wiosenny pożytek szczególnie dla pszczół murarki; nektar dostępny w dyskretnych kwiatach.

●

Cylindrokladioza - monitoring zdrowia liści.

●

Nawożenie pogłówne – nawóz do roślin zimozielonych lub wieloskładnikowy co 4–6 tygodni; bukszpan po cięciu docenia zasilenie dla intensywnego odrostu.

●

Regularne podlewanie – bukszpan przy niedoborze wody zwalnia wzrost i jest bardziej narażony na choroby; gleba stale lekko wilgotna; podlewać głęboko raz w tygodniu przy braku opadów.

●

Pierwsze główne cięcie sezonu.

●

Monitoring pod kątem ćmy bukszpanowej – kolejne pokolenie tego szkodnika. Regularna lustracja; przy silnym porażeniu opryski preparatami Bt lub spinosadem; feromony pułapki do monitorowania populacji motyli.

●

Ewentualne drugie cięcie formujące – przy szybko rosnących odmianach możliwe drugie cięcie w czerwcu dla utrzymania ścisłego kształtu; przy wolno rosnących odmianach ('Suffruticosa') jedno cięcie rocznie zazwyczaj wystarczające.

●

Drugie lub trzecie cięcie sezonu – lipiec to czas kolejnego cięcia formującego przy odmianach szybko rosnących; przy formach topiarycznych precyzyjne cięcie dla utrzymania pożądanego kształtu; używać ostrych i odkażonych narzędzi.

●

Ostatnie cięcie sezonu – do połowy sierpnia możliwe ostatnie cięcie formujące; nie ciąć po połowie sierpnia; późne cięcie powoduje wzrost nowych delikatnych pędów wrażliwych na pierwsze przymrozki; letnie cięcie daje nowym przyrostom czas na stwardnienie przed zimą.

●

Doskonały termin sadzenia jesiennego – wrzesień i październik to drugi optymalny termin sadzenia; ciepła gleba sprzyja ukorzenieniu się przed zimą; bukszpan sadzony jesienią ma czas na zakorzenienie przed mrozami.

●

Nawożenie jesienne – skromna dawka kompostu lub nawozu fosforowo-potasowego wokół roślin; wzmacnia korzenie przed zimą; nie nawozić azotem.

●

Obfite podlewanie przed zimą.

●

Wzmocnienie ściółki na zimę – warstwa kory lub liści (8–10 cm) wokół roślin; chroni korzenie przy bezśnieżnych mrozach; szczególnie ważna przy nowych nasadzeniach w pierwszej zimie.

●

Absolutny zakaz cięcia – nie ciąć bukszpanu w październiku ani późniejszych miesiącach; cięcie powoduje wzrost delikatnych pędów wrażliwych na mróz; następne cięcie dopiero w marcu–maju.

Zobacz nasz kalendarz ogrodnika. Śledź postęp prac w swoim ogrodzie.

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

IUCN - Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych, ISSN 2307-8235 https://www.iucnredlist.org
Lucjan Rutkowski - Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
Pod redakcją Alicji i Jerzego Szweykowskich - Słownik botaniczny, ISBN 83-214-1305-6, Wiedza Powszechna 2003
Praca zbiorowa - Botanica ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, ISBN 3-8331-1916-0, Könemann 2005