
Irga
Irga (Cotoneaster) to rodzaj dwuliściennych roślin z rodziny różowatych, do którego zaliczamy około 60 gatunków, z czego w Polsce około 28 włącznie z gatunkami obcego pochodzenia. W stanie dzikim występują u nas 3 gatunki.
To krzewy, rzadziej niewysokie drzewka. Gatunki są do siebie bardzo podobne i są trudne do odróżnienia. To cenione krzewy ozdobne, nadające się na żywopłoty.
Występowanie
Rośliny te występują w Europie, Azji i Afryce. Najwięcej gatunków jest obecnych w Chinach i Himalajach.
Morfologia
Irga osiąga wysokość od kilkunastu centymetrów do kilku metrów.
Liście są całobrzegie. Ulistnienie skrętoległe. Liście opadają zwykle na zimę (są wyjątki).
Kwiaty są małe, białe lub różowe, zebrane w podbaldachy lub wierzchotki.
Owoc mały, kulisty, czarny lub czerwony, z mączystym, miąższem.
Gatunki
Wykaz gatunków, które zostały opisane w naszym serwisie:
- irga błyszcząca (Cotoneaster lucidus) PL
- irga Dammera (Cotoneaster dammeri) PL
- irga Henryego (Cotoneaster henryanus)
- irga okazała (Cotoneaster splendens)
- irga pozioma (Cotoneaster horizontalis) PL
- irga szwedzka (Cotoneaster × suecicus) PL - ogród
- irga wielokwiatowa (Cotoneaster multiflorus) PL
- irga wierzbolistna (Cotoneaster salicifolius) PL
Inne gatunki
- irga Waterera (Cotoneaster × watereri)
- irga ostrolistna (Cotoneaster acutifolius) PL - ogród
- irga wczesna (Cotoneaster adpressus) PL - ogród
- irga szpiczasta (Cotoneaster apiculatus)
- irga Wilsona (Cotoneaster ascedens) PL
- irga purpurowa (Cotoneaster atropurpureus) PL
- irga pomarszczona (Cotoneaster bullatus) PL
- Cotoneaster bumthangensis
- Cotoneaster cambricus
- irga zagęszczona (Cotoneaster congestus) PL
- irga wyrazista (Cotoneaster conspicuus)
- Cotoneaster delphinensis
- irga Dielsa (Cotoneaster dielsianus) PL
- irga rozkrzewiona (Cotoneaster divaricatus) PL
- irga Francheta (Cotoneaster franchetii)
- irga oziębła (Cotoneaster frigulus)
- irga sinolistna (Cotoneaster glaucophyllus)
- Cotoneaster granatensis
- Cotoneaster hicksii
- irga miseczkowata (Cotoneaster hjelmqvistii) PL
- irga środkowochińska (Cotoneaster hsingshangensis) PL
- irga hupejska (Cotoneaster hupehensis) PL
- irga zwyczajna, irga pospolita (Cotoneaster intergerrimus) PL
- Cotoneaster juranus
- Cotoneaster karatavicus
- Cotoneaster kullensis
- irga mleczna (Cotoneaster lacteus)
- irga żywozielona (Cotoneaster laetevirens) PL
- Cotoneaster majoricensis
- irga drobnolistna (Cotoneaster microphyllus) PL
- Cotoneaster morulus
- irga wczesna (Cotoneaster nanshan) PL
- irga kutnerowata, irga owłosiona (Cotoneaster nebrodensis) PL
- irga czarna (Cotoneaster niger) PL
- irga ciemna (Cotoneaster obscurus) PL
- irga panońska (Cotoneaster pannosus)
- Cotoneaster parnassicus
- irga pekińska (Cotoneaster pekinensis) PL
- irga Przewalskiego (Cotoneaster przewalskii) PL
- Cotoneaster raboutensis
- Cotoneaster scandinavicus
- irga sikiangijska (Cotoneaster sikiangensis) PL
- Cotoneaster thimphuensis
- Cotoneaster transcaucasicus
- irga Veitcha (Cotoneaster veitchii) PL
Kalendarz przyrody
Poniższy kalendarz zawiera wszystkie gatunki, które nie znalazły się w opisie żadnego rodzaju. Każdy rodzaj zawiera niezależny kalendarz przyrody.
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | Opis |
| ● | ● | ● | Sadzenie irgi błyszczącej z pojemnika lub bryły korzeniowej. | |||||||||
| ● | ● | Wiosenne nawożenie i porządkowanie. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | Podlewanie młodych roślin przy suszy. | |||||||
| ● | ● | Kwitnienie irgi błyszczącej – drobne różowawe kwiatki. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Monitoring zarazy ogniowej i mszyc. | |||||||||
| ● | ● | ● | ● | Dekoracyjność błyszczących liści irgi przez lato. | ||||||||
| ● | ● | Cięcie i formowanie żywopłotu z irgi błyszczącej. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Dojrzewanie czarnych błyszczących owoców irgi – dekoracja jesienna i zimowa. | |||||||||
| ● | ● | Zbiory owoców i nasion irgi błyszczącej. | ||||||||||
| ● | ● | Efektowne jesienne przebarwienia liści irgi błyszczącej na pomarańczowo i czerwono. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | ● | Zimozielona mata okrywowa irgi Dammera przez cały rok. |
| ● | ● | Wiosenne nawożenie i porządkowanie. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Sadzenie irgi Dammera z pojemnika. | |||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | Podlewanie młodych roślin przy suszy. | |||||||
| ● | ● | Kwitnienie irgi Dammera – drobne białe kwiatki wzdłuż płożących pędów. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Monitoring zarazy ogniowej i mszyc. | |||||||||
| ● | ● | Kontrola ekspansji i ewentualne cięcie pędów. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | Dekoracyjność błyszczących liści i rozrastającej się maty okrywowej przez lato. | ||||||||
| ● | ● | Zbiory owoców i nasion irgi Dammera. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Dojrzewanie czerwonych owoców irgi Dammera – dekoracja jesienna i zimowa. | |||||||||
| ● | ● | Optymalny termin sadzenia wiosennego. | ||||||||||
| ● | Usunięcie obumarłych gałęzi – przy wiosennym przeglądzie wyciąć suche lub uszkodzone mrozem gałązki tuż przy miejscu rozgałęzienia. | |||||||||||
| ● | Nawożenie wiosenne. | |||||||||||
| ● | Cięcie formujące przy konieczności ograniczenia. | |||||||||||
| ● | Ściółkowanie pod nowo posadzonymi roślinami – kora sosnowa lub zrębki; 8–10 cm warstwy; ściółka nie dotykać gałęzi; utrzymuje wilgoć i hamuje chwasty. | |||||||||||
| ● | Obserwacja zdrowia nowych liści – przy pojawieniu się pierwszych liści ocena czy rośliny rozwijają się prawidłowo; nierównomierny lub słaby rozrost może wskazywać na problemy z korzeniami. | |||||||||||
| ● | Monitoring pod kątem mszyc i przędziorka – pierwsze szkodniki wiosenne mogą pojawiać się na młodych liściach; przy małej liczbie usuwać mechanicznie. | |||||||||||
| ◂ | ▸ | Kwitnie irga pozioma. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | Podlewanie przy suszy – świeżo posadzone rośliny wymagają regularnego podlewania; stare i zakorzenione krzewy są dość odporne na suszę. | ||||||||
| ● | ● | Obserwacja pod kątem zarazy ogniowej (Erwinia amylovora). | ||||||||||
| ● | Uzupełnienie ściółki pod roślinami – przy upalnym lecie ściółka kluczowa dla utrzymania wilgoci przy korzeniach. | |||||||||||
| ● | Obserwacja zdrowia liści – przy suchej i gorącej pogodzie możliwy przędziorek; srebrzenie liści; oprysk wodą pod ciśnieniem; przy wilgotnej pogodzie możliwa mączniak lub plamistość liści. | |||||||||||
| ● | ● | Optymalny termin pobierania sadzonek półzdrewniałych – lipiec i sierpień to doskonały czas; pędy tegoroczne dobrze stwardniałe; ukorzenianie w piasku lub perlicie pod folią lub w tunelu foliowym; ukorzenianie 6–8 tygodni. | ||||||||||
| ● | ● | Pełnia owocowania – jagody intensywnie czerwone lub pomarańczowoczerwone; lśniące; jedne z najpiękniejszych miesięcy dla irgi poziomej; kontrast intensywnie czerwonych jagód i ciemnozielonych liści jest wyjątkowo efektowny. | ||||||||||
| ● | ● | Przebarwienie liści – liście irgi poziomej pod koniec września zaczynają nabierać intensywnie czerwonych pomarańczowych i złotych odcieni; jeden z najpiękniejszych aspektów jesiennych irgi; połączenie czerwonych liści i czerwonych owoców to spektakularny widok. | ||||||||||
| ● | ● | Doskonały termin sadzenia jesiennego – wrzesień i październik to drugi optymalny termin sadzenia; ciepła gleba sprzyja ukorzenieniu przed zimą. | ||||||||||
| ● | Nawożenie: ostatnia dawka nawozu jesiennego – nawóz do roślin lub siarczan potasu wzmacniający rośliny przed zimą; nie nawozić azotem po wrześniu. | |||||||||||
| ● | ● | Brak cięcia – nie ciąć irgi w październiku ani późniejszych miesiącach; cięcie wyłącznie wiosną przed rozwojem liści. | ||||||||||
| ● | ● | Opadanie liści – pod koniec października irga pozioma traci liście; po opadnięciu widoczna charakterystyczna sieć gałęzi w wzorze rybiej ości z czerwonymi jagodami; efektowny zimowy aspekt. | ||||||||||
| ◂ | ▸ | Kwitnie irga szwedzka. | ||||||||||
| ● | Kwitnie irga wielokwiatowa. | |||||||||||
| ● | Kwitnie irga wierzbolistna. |
Zobacz nasz kalendarz ogrodnika. Śledź postęp prac w swoim ogrodzie.
Bibliografia
Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:
- Lucjan Rutkowski - Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
- Bronisław Szmit, Bronisław Jan Szmit, Maciej Mynett - Drzewa i krzewy liściaste, ISBN 978-83-7073-724-5, Multico Oficyna Wydawnicza 2013
- Pod redakcją Alicji i Jerzego Szweykowskich - Słownik botaniczny, ISBN 83-214-1305-6, Wiedza Powszechna 2003
- Praca zbiorowa - Botanica ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, ISBN 3-8331-1916-0, Könemann 2005
© medianauka.pl, 2020-06-11, RODZAJ-20/20558





