Łubin trwały

Łubin trwały (Lupinus polyphyllus) to roślina wieloletnia z rodziny bobowatych, często uprawiana jako roślina ozdobna, dziczejąca.

Oto wybrane odmiany:

'Camelot Red' - odmiana o czerwonych kwiatach.
'Camelot White' - odmiana o białych kwiatach.
'Minarette' - niska odmiana o kwiatach w wielu kolorach.

Występowanie i środowisko PL

Naturalny obszar występowania to Ameryka Północna, gdzie rośnie na wilgotnych łąkach, terenach ruderalnych, nad brzegami strumieni. Forma zdziczała występuje w wielu rejonach na świecie, w tym w Polsce, głównie na Pomorzu.

Tryb życia i zachowanie

Kwitnie w okresie od czerwca do września.

Morfologia i anatomia

Osiąga wysokość 80-150 cm.

Łodyga jest naga nierozgałęziona, w górnej części owłosiona.

Liście są 9-17 listkowe. Listki mają długość od 3 do 12 cm i szerokość 1-2 cm, są odwrotnie lancetowatoeliptyczne.

Kwiaty są zwykle niebieskie, czasem purpurowe, czerwone, białe lub różowe, dość często dwubarwne, zebrane w grona o długości 15-40 cm.

Owoc to strąk, zawierający 5-9 nasion.

Ochrona i zagrożenia

Brak danych.

Biologia i ekologia

Kolor kwiatów:
Grupa roślin: bylina.
Stanowisko: nasłonecznione.
Środowisko: łąkowe.
Użytek: rośliny ogrodowe, rośliny uprawne przemysłowe.
Strefy mrozoodporności: 4+. Uprawa w Polsce na zewnątrz jest możliwa na terenie całego kraju.
Forma życiowa według klasyfikacji Raunkiaera: hemikryptofit.
Kategoria przybysza: kenofit, roślina uprawiana.
Częstość występowania gatunku: częsty w wielu rejonach.
Dynamika rozprzestrzeniania się gatunku: gatunek zajmujący nowe stanowiska.
Diploidalna liczba chromosomów: 2n=48.
Status popularności rośliny: gatunek znany, roślina popularna, znajduje się pośród 500 najbardziej znanych wśród Polaków roślin.

Kalendarz przyrody

1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	Opis
					●	●	●	●				Kwitnie łubin trwały.

Liczba zadań dostepnych dodatkowo w Kalendarzu ogrodnika: 18

Zobacz nasz Kalendarz ogrodnika - interaktywne narzędzie wspomagane technologią AI, które pomoże Ci zaplanować i uporządkować pracę w ogrodzie przez cały sezon. Śledź postęp prac, odznaczaj wykonane zadania i twórz własny harmonogram dopasowany do Twojego ogrodu. Dodawaj wybrane gatunki roślin i otrzymuj dopasowane wskazówki dotyczące ich uprawy. Znajdziesz tu także praktyczne porady dotyczące warzyw, owoców, drzew, krzewów ozdobnych, bylin i ziół. Sprawdź i przekonaj się, jak łatwo możesz zadbać o swój ogród krok po kroku.

Uprawa

Czynności i właściwości	Opis
Odczyn gleby	Lekko kwaśna do obojętnej (5,5–7,0); optymalnie 6,0–6,5; na glebach zasadowych (powyżej 7,0) żółknie z powodu niedoboru żelaza i manganu (chloroza); absolutnie nie toleruje gleb wapiennych. pH 5.5-7.0
Właściwości gleby	Przepuszczalna, lekka do średniej, umiarkowanie żyzna, dobrze napowietrzona; optymalnie: gleba piaszczysto-gliniasta lub gliniasto-piaszczysta z dobrym drenażem; nie znosi gleb ciężkich, zbijających się i podmokłych (zgnilizna korzeni palowych); toleruje g
Trudność uprawy	Uprawa i pielęgnacja łatwa.
Zmianowanie	Bylina uprawiana w stałym miejscu przez 4–6 lat; po tym czasie rośliny starzeją się i tracą wigor; nie uprawiać strączkowych w tym samym miejscu przez 3–4 lata; doskonały przedplon dla roślin wymagających azotu (warzywa kapustne, sałata, zboża); po łubinie gleba wyraźnie wzbogacona w azot.
Czas uprawy	Bylina krótkożyjąca (4–6 lat); intensywnie kwitnie przez 3–4 lata; zbiory (kwiaty) od maja do lipca; możliwe drugie kwitnienie po deadheadingu.
Nawożenie	Roślina strączkowa wiążąca azot atmosferyczny – nie nawozić azotem; przed sadzeniem: kompost (2–3 kg/m²) lub nawóz fosforowo-potasowy; wiosną ewentualna skromna dawka nawozu wieloskładnikowego bez azotu lub z niską jego zawartością; na glebach kwaśnych sia
Podlewanie	Roślina ma głęboki korzeń palowy sięgający do wody gruntowej – odporna na suszę; podlewać przy długotrwałej suszy i w pierwszym sezonie po posadzeniu; nie przelać – zgnilizna korzeni to główna przyczyna zamierania; w pojemnikach nieco częstsze podlewanie
Mrozoodporność	Mrozoodporny – do –25°C (strefa 4–5); korzenie palowe zimują głęboko i bezpiecznie; szyjka korzeniowa wrażliwsza – okrycie zalecane przy bezśnieżnych, silnych mrozach; młode rośliny mniej odporne niż starsze.
Stanowisko	Pełne słońce do lekkiego półcienia; w pełnym słońcu kwitnie najobficiej i jest bardziej zwarta; w cieniu kwitnie skąpiej i bardz
Rozsada	Tak.
Rozstawa	45–60 cm (odmiany wysokie); 30–40 cm (odmiany karłowe 'Gallery'); przy naturalizacji: 60–80 cm.
Wysiew do gruntu	Tak.
Terminy siewu / zbioru plonów / pielęgnacji	Zobacz w kalendarzu.
Zalecenia uprawy w doniczce	Możliwy w dużych pojemnikach (min. 40–50 l) ze względu na głęboki korzeń palowy; odmiany karłowe ('Gallery') lepsze do pojemników; wymaga głębokiego, przepuszczalnego podłoża; regularne podlewanie i nawożenie fosforowo-potasowe; pojemnik w półcieniu latem
Rozmnażanie	Nasiona (główna metoda) – po namoczeniu 12–24 h lub skaryfikacji; siew marzec–maj lub jesienią; podział kęp wiosną lub jesienią (trudny ze względu na korzeń palowy);
Zimowanie	Mrozoodporna bylina; korzenie zimują bezpiecznie w gruncie; szyjkę korzeniową okryć warstwą kompostu lub kory (8–10 cm) przy bezśnieżnych zimach; nadziemna część całkowicie zamiera; brak konieczności intensywnej ochrony.
Przyrost roczny	Bylina szybko rosnąca; w pierwszym roku tworzy rozetę 30–60 cm; od drugiego roku pędy kwiatostanowe 60–120 cm (odmiany wysokie)
Czas kiełkowania	10–21 dni w temperaturze 18–22°C po namoczeniu; bez namaczania 14–28 dni; kiełkowanie równomierne przy zachowaniu wilgoci.
Dodatkowe informacje	Deadheading to klucz do długiego kwitnienia – łubin trwały po przekwitnięciu głównego pędu kwiatostanowego zawiązuje nasiona i kończy kwitnienie; systematyczne wycinanie przekwitłych groniastych kwiatostanów tuż przy nasadzie natychmiast po przekwitnięciu stymuluje wzrost pędów bocznych z nowymi kwiatostanami; w ten sposób można przedłużyć kwitnienie o kolejne 3–5 tygodni i uzyskać nawet dwie pełne fale kwiatów zamiast jednej; to najważniejszy zabieg pielęgnacyjny przy łubinie. Roślina trująca – nie lekceważyć – łubin trwały zawiera szkodliwe dla zdrowia alkaloidy; wszystkie części rośliny, a szczególnie nasiona, są toksyczne dla ludzi, koni, bydła i owiec; spożycie większych ilości powoduje zatrucie z objawami neurologicznymi; nie sadzić w ogrodach dostępnych dla małych dzieci; nie mylić z odmianami niskaalkaloidowymi łubinów uprawianych rolniczo – te są bezpieczne, ale łubin trwały ozdobny – nie. Namoczyć nasiona przed siewem – twarda, nieprzepuszczalna łupina nasiona łubinu trwałego spowalnia kiełkowanie; moczenie przez 12–24 h w letniej wodzie lub delikatne potarcie papierem ściernym (skaryfikacja) skraca czas kiełkowania z 3–4 tygodni do 10–14 dni i znacznie poprawia równomierność wschodów; to prosty zabieg, który bardzo opłaca się wykonać przed każdym siewem. Nigdy na glebach zasadowych – łubin trwały jest jedną z roślin najbardziej wrażliwych na zbyt zasadowy odczyn gleby; przy pH powyżej 7,0 nie może pobierać żelaza i manganu, co objawia się żółknięciem liści (chloroza żelazowa) między zielonymi żyłkami; na glebach wapiennych i kredowych uprawa jest praktycznie niemożliwa; przed posadzeniem zawsze sprawdzić pH i zakwasić glebę jeśli potrzeba (siarczan amonu, siarczan żelaza, torf). Azot za darmo – łubin trwały, jak wszystkie rośliny strączkowe, żyje w symbiozie z bakteriami brodawkowymi (Bradyrhizobium) wiążącymi azot atmosferyczny; na korzeniach widoczne są charakterystyczne białe brodawki; po kilku sezonach uprawy gleba pod łubinem jest wyraźnie bogatsza w azot; po usunięciu lub wymianie roślin warto zostawić korzenie w glebie do rozkładu jako naturalny, darmowy nawóz azotowy dla następnych upraw; nie dodawać nawozów azotowych – hamują brodawkowanie. Głęboki korzeń palowy – sadzić raz – łubin trwały tworzy bardzo głęboki, zdrewniały korzeń palowy sięgający nawet 1–1,5 m w głąb; korzeń ten jest wrażliwy na uszkodzenie i przesadzanie; rośliny przesadzone tracą znaczną część korzenia i słabo rosną lub giną; zasada jest prosta: wybrać docelowe miejsce i posadzić raz na zawsze; w przypadku rozsady używać wyłącznie głębokich doniczek biodegradowalnych i przesadzać jak najwcześniej, zanim korzeń palowy dotrze do dna. Niezrównana paleta barw – serie mieszańców łubinu trwałego oferują jedną z najbogatszych i najbardziej intensywnych palet barwnych wśród bylin ogrodowych; czyste biele, żółcie, różne odcienie różu, czerwień, fiolet, kobaltowy niebieski i niezliczone kombinacje dwubarwne; sadzony w grupach jednobarwnych lub mieszanych tworzy spektakularne efekty kolorystyczne; największe wrażenie robi posadzone w dużych grupach tej samej odmiany. Wymiana co 4–6 lat – łubin trwały, mimo nazwy, jest byliną krótkożyjącą; po 4–6 latach rośliny starzeją się, drewnieją przy szyjce korzeniowej i kwitną coraz skromniej; warto planować regularną wymianę roślin; najłatwiej zebrać nasiona i wysiać nowe rośliny lub zakupić nowe sadzonki; stare rośliny warto zostawić na stanowisku do rozkładu jako nawóz azotowy.

Pokrewne gatunki roślin

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

Lucjan Rutkowski – Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
Beata Grabowska, Tomasz Kubala – Encyklopedia bylin t. I i II, ISBN 978-83-7506-845-0, Zysk i S-ka 2011