Ogórecznikowce

Ogórecznikowce (Boraginales) to rząd roślin nasiennych. Do rzędu tego zaliczamy około 2700 gatunków w siedmiu rodzinach, z czego w Polsce występuje około 30 gatunków. To rośliny zielne, drzewa i krzewy oraz pnącza.

Rodziny

Alfabetyczny wykaz opublikowanych rodzin.

Nazwa rodziny	Nazwa łacińska	Liczba gatunków		Czy występuje w Polsce?
Nazwa rodziny	Nazwa łacińska	Świat	Polska	Czy występuje w Polsce?
faceliowate, czerpatkowate	Hydrophyllaceae	250	4	Nie
szorstkolistne, ogórecznikowate	Boraginaceae	2000	30	Tak

Występowanie i środowisko

Ogórcznikowce żyją w strefach tropikalnej, subtropikalnej i umiarkowanej. Najwięcej gatunków żyje w Ameryce Północnej, w Azji i rzadziej w Afryce i Europie.

Morfologia i anatomia

Ulistnienie najczęściej skrętoległe. Rośliny są pokryte szorstkimi włoskami. Kwiaty obupłciowe zebrane najczęściej w skrętkę.

Najbardziej popularne gatunki roślin

Oto wykaz dziesięciu (TOP 10) najbardziej popularnych gatunków roślin z tego rzędu. Jako kryterium popularności danej rośliny przyjęto częstość jej wyszukiwania w przeglądarce internetowej (w przypadku gdy nasz serwis posiada takie dane).

Kalendarz przyrody

Kolejne numery w tabeli oznaczają miesiące. Kolorowa kolumna oznacza bieżący miesiąc. Kropkami zaznaczono zdarzenie, które trwa przez cały okres, a trójkątami tylko początek lub koniec miesiąca. Na końcu tabeli znajduje się filtr, za pomocą można ograniczyć liczbę wyświetlanych wierszy do bieżącej daty.

Opis

●

Usunięcie ubiegłorocznych liści.

●

Optymalny termin sadzenia wiosennego.

●

Optymalny termin podziału starych kęp.

●

Regularne podlewanie.

●

Nawożenie wiosenne.

●

Ściółkowanie pod roślinami.

●

Ślimaki – szczególnie niebezpieczne dla młodych liści; pułapki piwne lub bariery miedziane wokół roślin.

◂

●

▸

Kwitnie brunnera wielkolistna.

●

Usunięcie przekwitniętych kwiatostanów.

●

Nawożenie pogłówne.

●

Odchwaszczanie między roślinami – po rozrośnięciu brunnera sama skutecznie tłumi chwasty; przy młodych roślinach odchwaszczanie regularne i ostrożne.

●

Ślimaki – czerwiec to szczyt aktywności; wieczorne patrole; pułapki; naturalne drapieżniki (jeże, żaby).

●

Obserwacja zdrowia liści.

●

Szczyt dekoracyjności liści – brunnera w czerwcu jest w pełni dekoracyjnej wartości dzięki efektownym liściom; odmiany srebrzyste ('Jack Frost', 'Looking Glass') są wyjątkowo efektowne kontrastując z ciemnym tłem cienistego ogrodu.

●

Letni stres cieplny – przy ekstremalnych upałach liście brunnery mogą zasychać i tracić dekoracyjność nawet przy regularnym podlewaniu; jest to normalna reakcja obronna; rośliny odrastają przy powrocie chłodniejszej pogody; nie wyrywać pozornie martwych roślin.

●

Obserwacja pod kątem mączniaka prawdziwego.

●

Uzupełnienie ściółki – przy upalnym lecie ściółka kluczowa dla utrzymania wilgoci przy korzeniach; warstwa 8–10 cm kory lub kompostu.

●

Możliwy podział kęp.

●

Nawożenie – ostatnia dawka nawozu przed jesienią; długo działający nawóz lub kompost wzmacnia korzenie przed zimą.

●

Uzupełnienie ściółki przed jesienią – odświeżenie warstwy kompostu lub kory wokół roślin.

●

Usunięcie zniszczonych liści.

◂

●

Doskonały termin sadzenia nowych roślin – sierpień i wrzesień to dobry czas; chłodniejsza pogoda sprzyja ukorzenieniu się przed zimą; regularnie podlewać po posadzeniu.

●

Jesienne odrodzenie – przy chłodniejszej pogodzie brunnera odżywa; nowe liście odrastają, jeśli letnie zostały zniszczone; odmiany srebrzyste odzyskują pełnię dekoracyjności; piękny jesienny aspekt w zacienionym ogrodzie.

●

Optymalny termin podziału kęp jesiennych.

●

Nawożenie jesienne – kompost (2–3 kg/m²) rozsypany wokół kęp przed zimą; wzbogaca glebę i chroni korzenie.

●

Ściółkowanie korzeni – warstwa kompostu (5–8 cm) wokół roślin; przygotowanie do zimy; szczególnie ważne przy nowo posadzonych i podzielonych roślinach.

●

Stopniowe zamieranie liści – przy pierwszych przymrozkach liście żółkną i opadają; brunnera jest byliną półzimozieloną; przy łagodnej jesieni liście mogą pozostawać zielone bardzo długo.

●

Kwitnie facelia błękitna.

◂

●

Kwitnie farbownik lekarski.

◂

●

Kwitnie farbownik polny.

●

Kwitnie heliotrop europejski.

●

Kwitnie lepczyca rozesłana.

●

Kwitnie miodunka ćma.

●

Kwitnie miodunka miękkowłosa.

●

Zimozielona lub półzimozielona rozeta cętkowanych liści przez cały rok.

●

Kwitnienie miodunki plamistej – jeden z pierwszych kwiatów wiosny.

●

Podział kęp i sadzenie miodunki z pojemnika.

●

Wiosenne porządkowanie – usunięcie starych liści przed lub w trakcie kwitnienia.

●

Regularne podlewanie przy stanowiskach suchych.

●

Nawożenie wiosenne organiczne.

●

Letnie cięcie liści przy mączniaku lub dla odnowy pokrywy.

●

Kontrola ekspansji przez rozłogi i samosiewy.

●

Termin zbioru miodunki plamistej.

●

Monitoring mączniaka prawdziwego.

●

Jesienne ściółkowanie i porządkowanie kęp.

●

Kwitnie nawrot czerwonobłękitny.

●

Kwitnie nawrot lekarski.

●

Kwitnie nemofilia plamista.

●

Kwitnie niezapominajka błotna.

●

Kwitnie niezapominajka darniowa.

●

Kwitnie niezapominajka leśna.

●

Kwitnie niezapominajka pagórkowa.

◂

●

▸

Kwitnie niezapominajka polna.

●

Kwitnie niezapominajka różnobarwna.

●

Główny termin wysiewu bezpośrednio do gruntu.

●

Ogórecznik w warzywniaku – posadzony przy ogórkach truskawkach i pomidorach ogórecznik przyciąga owady zapylające i może odstraszać niektóre szkodniki; jeden z tradycyjnych roślin towarzyszących w ogrodzie warzywnym; przy ogórkach szczególnie korzystny przez przyciąganie zapylaczy.

●

Odchwaszczanie – ogórecznik w fazie intensywnego wzrostu może być zagłuszany przez chwasty w pierwszych tygodniach; po osiągnięciu docelowej wysokości skutecznie tłumi chwasty własną masą.

●

Nawożenie – na glebach typowych zbędne; ogórecznik doskonale rośnie bez nawożenia; na glebach bardzo ubogich skromna dawka kompostu stymuluje wzrost.

●

Regularne podlewanie przy suszy – maj bywa suchy; ogórecznik przy intensywnym wzroście i kwitnieniu potrzebuje regularnej wilgoci; podlewać głęboko raz w tygodniu przy braku opadów; po ukorzenieniu się dość odporny na suszę.

●

Kwitnie ogórecznik lekarski.

●

Zmiana koloru kwiatów przy starzeniu – charakterystyczna cecha ogórecznika: świeże kwiaty intensywnie niebieskie lub fioletowoniebieskie; przy starzeniu stopniowo zmieniają kolor na różowolawendowy lub różowy; na tej samej roślinie jednocześnie niebieskie i różowe kwiaty w różnych stadiach; efektowna naturalna paleta kolorów.

●

Zbiory liści do celów kulinarnych i ziołowych.

●

Monitoring mączniaka.

●

Zbiory kwiatów do suszenia i przetworów – suszone kwiaty ogórecznika zachowują intensywny niebieski kolor przez długi czas; doskonałe do dekoracji herbat potpourri i bukietów suszonych; suszyć w cieniu i przewiewie lub w suszarce w temp. maks. 35°C.

●

Zbiory nasion z przekwitłych roślin.

●

Usunięcie roślin po przymrozkach – zasychające i czerniałe rośliny usunąć; zdrowe resztki kompostować; ze względu na intensywny samosiew ogórecznika usunąć lub pozostawić kilka roślin celowo dla samosiewu.

●

Kwitnie ostrzeń pospolity.

●

Kwitnie ośmiał mniejszy.

●

Kwitnie ułudka wiosenna.

●

Kwitnie wodolist kanadyjski.

●

Kwitnie zapłonka brunatna.

●

Kwitnie zapłonka żółta.

●

Kwitnie żmijowiec babkowaty.

●

Kwitnie żmijowiec czerwony.

◂

●

Kwitnie żmijowiec zwyczajny.

●

Kwitnie żywokost lekarski.

●

Kwitnie żywokost lekarski.

●

Kwitnie żywokost sercowaty.

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

Pod redakcją Alicji i Jerzego Szweykowskich — Słownik botaniczny, ISBN 83-214-1305-6, Wiedza Powszechna 2003
Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski — Botanika. Systematyka, ISBN 978-83-01-13953-7, PWN 2013
Lucjan Rutkowski — Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004