Orzech czarny

Orzech czarny (Juglans nigra) to drzewo z rodziny orzechowatych o szerokiej koronie o kulistym pokroju. W Europie to drzewo ozdobne, lokalnie dziczejące.

Oto wybrane odmiany:

'Laciniata' - odmiana zaprezentowana na zdjęciu w galerii.

Występowanie i środowisko PL

Orzech czarny pochodzi z Ameryki Północnej.

Tryb życia i zachowanie

Kwitnie w maju.

Morfologia i anatomia

Osiąga wysokość 30-50 m.

Kora jest brunatna.

Liście są złożone, od spodu omszone, z wierzchu nagie.

Owoc to owalny pestkowiec z orzechem w środku. Okrywa zielona. Łupina nasiona bardzo twarda, ma czarnobrązową barwę.

Ochrona i zagrożenia LC

Gatunek ten nie jest zagrożony wymarciem. Ma status LC w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych.

Biologia i ekologia

Kolor kwiatów:
Grupa roślin: drzewo.
Stanowisko: nasłonecznione.
Użytek: rośliny ogrodowe.
Strefy mrozoodporności: 4-10. Uprawa w Polsce na zewnątrz jest możliwa na terenie całego kraju.
Forma życiowa według klasyfikacji Raunkiaera: megafanerofit.
Kategoria przybysza: roślina uprawiana.
Diploidalna liczba chromosomów: 2n=32.
Status popularności rośliny: gatunek znany, roślina popularna, znajduje się pośród 500 najbardziej znanych wśród Polaków roślin.

Kalendarz przyrody

1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	Opis
				●								Kwitnie orzech czarny.

Liczba zadań dostepnych dodatkowo w Kalendarzu ogrodnika: 13

Zobacz nasz Kalendarz ogrodnika - interaktywne narzędzie wspomagane technologią AI, które pomoże Ci zaplanować i uporządkować pracę w ogrodzie przez cały sezon. Śledź postęp prac, odznaczaj wykonane zadania i twórz własny harmonogram dopasowany do Twojego ogrodu. Dodawaj wybrane gatunki roślin i otrzymuj dopasowane wskazówki dotyczące ich uprawy. Znajdziesz tu także praktyczne porady dotyczące warzyw, owoców, drzew, krzewów ozdobnych, bylin i ziół. Sprawdź i przekonaj się, jak łatwo możesz zadbać o swój ogród krok po kroku.

Uprawa

Czynności i właściwości	Opis
Odczyn gleby	pH 6.0-7.5
Właściwości gleby	Bardzo głęboka (min. 100 cm!), żyzna, próchnicza, przepuszczalna, umiarkowanie wilgotna. Toleruje gleby gliniaste lepiej niż orzech włoski. Nie znosi gleb podmokłych, bardzo kwaśnych i płytkich.
Trudność uprawy	Uprawa i pielęgnacja trudna i wymagająca.
Zmianowanie	Wieloletnie drzewo — nie dotyczy. Przy sadzeniu unikaj miejsc po starych orzechach (juglon w glebie)
Czas uprawy	Wieloletnie — żyje przez 150–200 lat, pierwsze plony po 5–15 latach, pełne plonowanie od 15–20 roku.
Nawożenie	Wiosna (marzec–kwiecień): kompost lub nawóz wieloskładnikowy / Maj–czerwiec: azot / Lipiec–sierpień: potas.
Podlewanie	Młode drzewa (1–5 lat): regularnie / Dorosłe: toleruje suszę — podlewaj w ekstremalnie suche okresy (lipiec–sierpień)
Mrozoodporność	Doskonała — do –30°C i poniżej! Odporniejszy na mróz niż orzech włoski. Młode pędy wrażliwe na późne przymrozki majowe.
Stanowisko	Pełne słońce (min. 6–8h dziennie), osłonięte od silnych wiatrów, przestronne — korona osiąga 15–25 m średnicy! Unikaj zagłębień
Rozstawa	10–15 m (pełnowymiarowe) / 6–8 m (sad owocowy ze szczepionych sadzonek)
Zbiór i przechowywanie	Zbieraj gdy łupina zewnętrzna ciemnieje i mięknie. Usuń łupinę zewnętrzną jak najszybciej (w grubych rękawicach!). Susz 4–6 tygodni w przewiewnym miejscu. Przechowuj w suchym, chłodnym miejscu (5–10°C) do 12 miesięcy. Łuskane w zamrażarce do 24 miesięcy.
Zimowanie	Dorosłe drzewa bez ochrony. Młode (do 3–4 lat): okrycie pnia agrowłókniną, mulcz 15 cm wokół pnia.
Przyrost roczny	50–100 cm rocznie (szybki — szybszy niż orzech włoski!) — dorasta do 20–30 m wysokości
Dodatkowe informacje	Orzech czarny wydziela juglon w znacznie wyższym stężeniu i na większym obszarze niż włoski. Strefa zagrożenia sięga nawet 15–20 m od pnia! Nie sadź w pobliżu: pomidorów, ziemniaków, papryki, jabłoni, borówki, rododendronów, azalii, lilii, irgi, tawułki. Pod orzechem czarnym i w promieniu korony większość warzyw i wielu roślin ozdobnych ginie lub słabo rośnie. Grube rękawice gumowe przy zbiorach — łupina orzecha czarnego zawiera wyjątkowo silny barwnik. Barwi skórę na tygodnie, a ubrania trwale. Pracuj wyłącznie w grubych rękawicach i starych ubraniach! Tnij w odpowiednim terminie — marzec przed ruszeniem pąków lub lipiec–sierpień. Wiosenne cięcie przy ruszających pąkach = silny wyciek soku. Cięcie jesienią = ryzyko raka bakteryjnego. Zbieraj natychmiast po opadnięciu — orzech czarny jest bardziej wrażliwy na pleśnienie po zbiorze niż włoski. Codzienne zbieranie w sezonie zbiorów jest koniecznością. Usuń łupinę jak najszybciej — długie przetrzymywanie łupiny na łupinie twardej = przenikanie goryczki i barwnika do jądra. Im szybciej usuniesz zieloną łupinę, tym jaśniejsze i smaczniejsze jądro. Łupina twarda orzecha czarnego jest wyjątkowo twarda — znacznie twardsza niż u orzecha włoskiego. Łuskanie bez specjalnych narzędzi (łuszczarka do orzechów, imadło, młotek) jest bardzo trudne! Orzech czarny odporniejszy na mróz niż włoski — znosi mrozy do –30°C i poniżej. Jednocześnie wymaga ciepłego i długiego lata do dojrzewania orzechów — w północnych rejonach Polski orzechy mogą nie dojrzewać w chłodne lata. Cierpliwości — pierwsze plony z sadzoniek szczepionych po 5–8 latach, z siewek po 10–15 latach. Pełne plonowanie od 15–20 roku.

Pokrewne gatunki roślin

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

Lucjan Rutkowski – Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
Praca zbiorowa – Botanica ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, ISBN 3-8331-1916-0, Könemann 2005