Buk

Buk (Fagus) to rodzaj dwuliściennych roślin z rodziny bukowatych, do którego zaliczamy 10-12 gatunków, z czego w Polsce tylko jeden.

To drzewa liściaste, majestatyczne, wysokie i piękne.

Występowanie

Buki rosną w Europie, Azji, Ameryce Północnej.

Morfologia

Liście nie są zimotrwałe, pojedyncze.

Kwiaty są rozdzielnopłciowe. Kwiaty męskie zebrane w zwisające główki, kwiaty żeńskie wzniesione.

Owoc to orzeszek. Nazwa owocu to bukiew.

Kora gładka.

Rozmnażanie

To drzewa jednopienne, wiatropylne.

Gatunki

Wykaz gatunków, które zostały opisane w naszym serwisie:

buk pospolity, buk zwyczajny (Fagus salvatica) PL

Inne gatunki

Fagus crenata
buk amerykański (Fagus grandifolia)
Fagus hayatae
Fagus japonica
Fagus longipetiolata
buk wschodni (Fagus orientalis)
Fagus sylvatica

Kalendarz przyrody

Poniższy kalendarz zawiera wszystkie gatunki, które nie znalazły się w opisie żadnego rodzaju. Każdy rodzaj zawiera niezależny kalendarz przyrody.

Opis

●

Buk pospolity jako jedno z niewielu drzew liściastych zatrzymuje suche brązowe liście na gałęziach przez całą zimę; suche liście opadają dopiero przy wyrastaniu nowych wiosną; efektowna zimowa dekoracja i ochrona przed wiatrem przy żywopłotach.

●

Optymalny termin sadzenia wiosennego – marzec i kwiecień to doskonały czas przed rozwojem liści.

●

Nawożenie wiosenne – skromna dawka nawozu wieloskładnikowego lub kompostu wokół roślin; młode buki (do 5 lat) doceniają wiosenne zasilenie; stare drzewa na typowych glebach nie wymagają nawożenia.

●

Ściółkowanie korą sosnową lub dębową wokół nowo posadzonych roślin – warstwa 8–10 cm wokół bryły korzeniowej; utrzymuje wilgoć i reguluje temperaturę gleby; absolutnie nie dotykać pnia; buk jest szczególnie wrażliwy na uszkodzenia kory.

●

Pierwsze cięcie żywopłotu bukowego sezonu – marzec przed rozwojem liści to doskonały czas na cięcie formujące żywopłotu; usunąć zimowe uszkodzenia i nadać kształt; buk doskonale znosi silne cięcie

●

Kwitną buki.

●

Rozwijanie się liści – jeden z najpiękniejszych momentów roku – jasnozielone lub złocistożółte (u odmiany 'Zlatia'); charakterystyczne fałdowane i jedwabisto połyskujące młode liście buka są absolutnie wyjątkowe wśród polskich drzew; jeden z najpiękniejszych aspektów wiosennych polskich lasów i ogrodów; u odmian purpurowych ('Purpurea', 'Riversii') liście od początku ciemnoróżowe lub czerwonopurpurowe.

●

Nawożenie po pojawieniu się liści – skromna dawka nawozu do drzew i krzewów lub kompostu; wspomaga wzrost wiosenny u młodych drzew.

●

Główne cięcie żywopłotu bukowego – maj to optymalny termin pierwszego intensywnego cięcia formującego żywopłotu; po pełnym rozwinięciu liści; buk przy żywopłocie wymaga 1–2 cięć w sezonie dla utrzymania kształtu; przy formie trapezoidalnej (szersza u dołu) dolne gałęzie mają dostęp do światła i żywopłot nie łysieje od dołu.

●

Nawożenie pogłówne przy młodych drzewach – kontynuacja co 4–6 tygodni; dorosłe buki nie wymagają nawożenia.

●

Obserwacja zdrowia liści – żółknięcie liści może wskazywać na chlorozę przy zbyt zasadowej glebie; brązowienie końcówek liści przy suszy; buk z reguły odporny na choroby, choć podatny na zgniliznę drewna przy uszkodzeniach kory.

●

Drugie cięcie żywopłotu bukowego – lipiec i sierpień to czas drugiego cięcia żywopłotu; przy intensywnie rosnącym żywopłocie drugie cięcie dla utrzymania kształtu; ostatnie cięcie sezonu nie później niż do połowy sierpnia dla stwardnienia nowych przyrostów przed zimą.

●

Uzupełnienie ściółki przed jesienią – odświeżenie warstwy kory lub zrębków wokół pnia; ochrona płytkich korzeni buka przed wahaniami temperatury.

●

Dojrzewanie i opadanie bukwi – wrzesień to główny miesiąc dojrzewania bukwi; jeżowate miseczki otwierają się i uwalniają trójgraniaste orzeszki; intensywne opadanie bukwi pod drzewami; pokarm dla wielu gatunków leśnych: dziki wiewiórki sójki myszy leśne i wiele innych; w obfitego owocowania bukiew jest głównym pokarmem dzikich zwierząt przez całą jesień i zimę. Zbiory bukwi – zbierać świeże orzeszki zaraz po opadnięciu; prażyć na patelni lub w piekarniku dla dezaktywacji trującej faginy; prażona bukiew ma orzechowy smak i jest jadalna; olej z bukwi wysokiej jakości i smaczny; historycznie ważny surowiec spożywczy w Europie Środkowej.

●

Doskonały termin sadzenia jesiennego – wrzesień i październik to doskonały czas sadzenia buka z pojemnika lub z otwartym korzeniem; ciepła gleba sprzyja ukorzenieniu się przed zimą; buk sadzony jesienią bardzo dobrze zimuje. Regularne podlewanie świeżo posadzonych roślin – co 3–5 dni przez pierwsze 4–6 tygodni; przy suchej jesieni szczególnie ważne.

◂

●

▸

Szczyt jesiennych barw – październik to absolutny szczyt dekoracyjności buka pospolitego jesienią; liście płoną złotem pomarańczem miedzią i brązem; u odmian purpurowych spektakularne przejście przez ognistą czerwień do miedzianej i brązowej barwy; buk pospolity to jedno z najpiękniejszych jesiennych drzew europejskich; w lasach bukowych krajobraz jesienią absolutnie wyjątkowy.

Zobacz nasz kalendarz ogrodnika. Śledź postęp prac w swoim ogrodzie.

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

Lucjan Rutkowski - Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
Bronisław Szmit, Bronisław Jan Szmit, Maciej Mynett - Drzewa i krzewy liściaste, ISBN 978-83-7073-724-5, Multico Oficyna Wydawnicza 2013
Pod redakcją Alicji i Jerzego Szweykowskich - Słownik botaniczny, ISBN 83-214-1305-6, Wiedza Powszechna 2003
Praca zbiorowa - Botanica ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, ISBN 3-8331-1916-0, Könemann 2005