Bukowce

Bukowce (Fagales) to rząd roślin naczyniowych nasiennych okrytozalążkowych. Do tego rzędu należą najważniejsze gatunki drzew liściastych strefy umiarkowanej. Do bukowców zaliczamy około 1100 gatunków, głównie drzew i krzewów. W naszej florze można naliczyć około 18 gatunków.

Rodziny

Alfabetyczny wykaz opublikowanych rodzin.

Nazwa rodziny	Nazwa łacińska	Liczba gatunków		Czy występuje w Polsce?
Nazwa rodziny	Nazwa łacińska	Świat	Polska	Czy występuje w Polsce?
brzozowate	Betulaceae	140	11	Tak
bukowate	Fagaceae	900	4	Tak
leszczynowate	Corylaceae	60	3	Tak

Występowanie i środowisko

Bukowce nie rosną na południu Afryki i pojedyncze gatunki w Ameryce Południowej.

Rozmnażanie

To rośliny wiatropylne. Kwiaty są rozdzielnopłciowe.

Najbardziej popularne gatunki roślin

Oto wykaz dziesięciu (TOP 10) najbardziej popularnych gatunków roślin z tego rzędu. Jako kryterium popularności danej rośliny przyjęto częstość jej wyszukiwania w przeglądarce internetowej (w przypadku gdy nasz serwis posiada takie dane).

Kalendarz przyrody

Kolejne numery w tabeli oznaczają miesiące. Kolorowa kolumna oznacza bieżący miesiąc. Kropkami zaznaczono zdarzenie, które trwa przez cały okres, a trójkątami tylko początek lub koniec miesiąca. Na końcu tabeli znajduje się filtr, za pomocą można ograniczyć liczbę wyświetlanych wierszy do bieżącej daty.

Opis

◂

▸

Zbiór soku brzozowego.

●

Sadzenie sadzonek.

●

Pylenie kotków.

●

▸

Kwitnie brzoza brodawkowata.

●

Główne cięcie pielęgnacyjne.

●

Grabienie i kompostowanie liści brzozowych.

●

Kwitnie brzoza cukrowa.

●

Kwitnie brzoza karłowata.

◂

●

Kwitnie brzoza niska.

◂

●

Kwitnie brzoza omszona.

●

Buk pospolity jako jedno z niewielu drzew liściastych zatrzymuje suche brązowe liście na gałęziach przez całą zimę; suche liście opadają dopiero przy wyrastaniu nowych wiosną; efektowna zimowa dekoracja i ochrona przed wiatrem przy żywopłotach.

●

Optymalny termin sadzenia wiosennego – marzec i kwiecień to doskonały czas przed rozwojem liści.

●

Nawożenie wiosenne – skromna dawka nawozu wieloskładnikowego lub kompostu wokół roślin; młode buki (do 5 lat) doceniają wiosenne zasilenie; stare drzewa na typowych glebach nie wymagają nawożenia.

●

Ściółkowanie korą sosnową lub dębową wokół nowo posadzonych roślin – warstwa 8–10 cm wokół bryły korzeniowej; utrzymuje wilgoć i reguluje temperaturę gleby; absolutnie nie dotykać pnia; buk jest szczególnie wrażliwy na uszkodzenia kory.

●

Pierwsze cięcie żywopłotu bukowego sezonu – marzec przed rozwojem liści to doskonały czas na cięcie formujące żywopłotu; usunąć zimowe uszkodzenia i nadać kształt; buk doskonale znosi silne cięcie

●

Kwitną buki.

●

Rozwijanie się liści – jeden z najpiękniejszych momentów roku – jasnozielone lub złocistożółte (u odmiany 'Zlatia'); charakterystyczne fałdowane i jedwabisto połyskujące młode liście buka są absolutnie wyjątkowe wśród polskich drzew; jeden z najpiękniejszych aspektów wiosennych polskich lasów i ogrodów; u odmian purpurowych ('Purpurea', 'Riversii') liście od początku ciemnoróżowe lub czerwonopurpurowe.

●

Nawożenie po pojawieniu się liści – skromna dawka nawozu do drzew i krzewów lub kompostu; wspomaga wzrost wiosenny u młodych drzew.

●

Główne cięcie żywopłotu bukowego – maj to optymalny termin pierwszego intensywnego cięcia formującego żywopłotu; po pełnym rozwinięciu liści; buk przy żywopłocie wymaga 1–2 cięć w sezonie dla utrzymania kształtu; przy formie trapezoidalnej (szersza u dołu) dolne gałęzie mają dostęp do światła i żywopłot nie łysieje od dołu.

●

Nawożenie pogłówne przy młodych drzewach – kontynuacja co 4–6 tygodni; dorosłe buki nie wymagają nawożenia.

●

Obserwacja zdrowia liści – żółknięcie liści może wskazywać na chlorozę przy zbyt zasadowej glebie; brązowienie końcówek liści przy suszy; buk z reguły odporny na choroby, choć podatny na zgniliznę drewna przy uszkodzeniach kory.

●

Drugie cięcie żywopłotu bukowego – lipiec i sierpień to czas drugiego cięcia żywopłotu; przy intensywnie rosnącym żywopłocie drugie cięcie dla utrzymania kształtu; ostatnie cięcie sezonu nie później niż do połowy sierpnia dla stwardnienia nowych przyrostów przed zimą.

●

Uzupełnienie ściółki przed jesienią – odświeżenie warstwy kory lub zrębków wokół pnia; ochrona płytkich korzeni buka przed wahaniami temperatury.

●

Dojrzewanie i opadanie bukwi – wrzesień to główny miesiąc dojrzewania bukwi; jeżowate miseczki otwierają się i uwalniają trójgraniaste orzeszki; intensywne opadanie bukwi pod drzewami; pokarm dla wielu gatunków leśnych: dziki wiewiórki sójki myszy leśne i wiele innych; w obfitego owocowania bukiew jest głównym pokarmem dzikich zwierząt przez całą jesień i zimę. Zbiory bukwi – zbierać świeże orzeszki zaraz po opadnięciu; prażyć na patelni lub w piekarniku dla dezaktywacji trującej faginy; prażona bukiew ma orzechowy smak i jest jadalna; olej z bukwi wysokiej jakości i smaczny; historycznie ważny surowiec spożywczy w Europie Środkowej.

●

Doskonały termin sadzenia jesiennego – wrzesień i październik to doskonały czas sadzenia buka z pojemnika lub z otwartym korzeniem; ciepła gleba sprzyja ukorzenieniu się przed zimą; buk sadzony jesienią bardzo dobrze zimuje. Regularne podlewanie świeżo posadzonych roślin – co 3–5 dni przez pierwsze 4–6 tygodni; przy suchej jesieni szczególnie ważne.

◂

●

▸

Szczyt jesiennych barw – październik to absolutny szczyt dekoracyjności buka pospolitego jesienią; liście płoną złotem pomarańczem miedzią i brązem; u odmian purpurowych spektakularne przejście przez ognistą czerwień do miedzianej i brązowej barwy; buk pospolity to jedno z najpiękniejszych jesiennych drzew europejskich; w lasach bukowych krajobraz jesienią absolutnie wyjątkowy.

●

Kwitnie dąb bezszypułkowy.

●

Kwitnie dąb czerwony.

●

Kwitnie dąb omszony.

●

Kwitnie dąb szypułkowy.

●

Kwitnie grab pospolity.

●

Główne cięcie pielęgnacyjne przed ruszeniem pąków.

●

Nawożenie starszych drzew.

●

Pierwsze podlewanie po zimie — szczególnie młode drzewka.

●

Wysiew stratyfikowanych kasztanów do doniczek — kiełkują szybko w cieple.

●

Sadzenie sadzonek.

●

Nawożenie azotowe (pogłówne).

●

Mulczowanie — uzupełnij warstwę jeśli się przerzedził.

●

Kontrola pod kątem chlorozy.

●

Obserwacja pod kątem raka kasztanowca (Cryphonectria parasitica).

◂

▸

Kwitną kasztany jadalne.

●

Nawożenie potasowe — wspomaga zawiązywanie owoców.

●

Letnie cięcie formujące — usuwanie zbędnych pędów i wilków.

●

Kontrola pod kątem raka kasztanowca i zgnilizny korzeni.

●

Obserwacja pod kątem słonika kasztanowca (Curculio elephas) — larwy w kasztanach.

●

Nawożenie (ostatnia dawka potasu).

◂

●

Dojrzewają kasztany jadalne.

●

▸

Cięcie pielęgnacyjne po opadzie liści — usuwanie chorych i suchych gałęzi.

◂

▸

Jesienne sadzenie.

●

Kontrola pni pod kątem raka kasztanowca.

●

Okrywanie młodych drzewek (do 3–4 lat).

●

Mulcz wokół pnia (15–20 cm) — ochrona korzeni przed mrozem.

●

Cięcie pielęgnacyjne.

◂

●

▸

Kwitnie leszczyna pospolita.

●

Pierwsze podlewanie po zimie — szczególnie młode krzewy.

●

Sadzenie sadzonek.

●

Regularne podlewanie.

●

Nawożenie azotowe (pogłówne).

●

Kontrola pod kątem mszyc.

●

Usuwanie odrostów korzeniowych i wilków (pionowe pędy wewnątrz krzewu).

●

Nawożenie potasowe — wspomaga jakość i wielkość orzechów.

●

Kontrola pod kątem przędziorka i misecznika.

◂

●

Dojrzewają orzechy laskowe.

◂

●

▸

Opad liści.

●

Główne cięcie pielęgnacyjne.

●

▸

Jesienne sadzenie sadzonek.

◂

▸

Kwitnie leszczyna turecka.

◂

●

Kwitnie olsza (olcha) czarna.

◂

●

▸

Kwitnie olsza szara.

●

Kwitnie olsza zielona.

Filmy

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

Lucjan Rutkowski — Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
Pod redakcją Alicji i Jerzego Szweykowskich — Słownik botaniczny, ISBN 83-214-1305-6, Wiedza Powszechna 2003
Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski — Botanika. Systematyka, ISBN 978-83-01-13953-7, PWN 2013