Leszczyna pospolita, orzech laskowy

Leszczyna pospolita, orzech laskowy (Corylus avellana L.) to wysoki krzew liściasty z rodziny leszczynowatych (niektóre źródła wskazują na rodzinę brzozowatych), uprawiany dla owoców. W Polsce liczy 20 odmian.

'Cosford' - odmiana często uprawiana w Polsce, wcześnie i obficie owocująca.
'Hellesche Reisen' - jedna z najcenniejszych odmian, o dużych owocach.
'Warszawski Czerwony' - odmiana o purpurowych liściach.

Występowanie i środowisko PL

Gatunek ten jest spotykany w lasach liściastych, na miedzach i polach, skarpach, w dolinach rzek w Europie i Azji. Jest też uprawiany w ogrodach jako krzew owocowy (dla orzechów laskowych). Krzew ten preferuje żyzne i przepuszczalne podłoże. Toleruje cień. Występuje na terenie całego kraju.

Tryb życia i zachowanie

Owoce (orzechy) dojrzewają w okresie od końca sierpnia do września. Kwiaty pojawiają się już w marcu. Leszczyna pospolita jest odporna na mróz i na suszę.

Morfologia i anatomia

Osiąga wysokość nawet 6-8 m.

Łodyga to gałęzie o gładkiej korze, tworzą gęstą koronę. Kora jest popielata, z poziomym kreskowaniem, czasem łuszczy się jak papier.

Liście są pojedyncze, odwrotnie jajowate, zaostrzone, sercowate u nasady, podwójnie piłkowane lub ząbkowane, o długości do 12 cm. Ulistnienie skrętolistne.

Kwiaty męskie to zwisające bazie, żeńskie są małe i schowane w pączkach. Wiosną (już na początku marca) widać tylko czerwone znamiona słupków.

Owoce to orzechy laskowe, okryte zieloną okrywą owocową.

Rozmnażanie

Leszczyna pospolita jest rozdzielnopłciowa. Kwiaty męskie i żeńskie występują osobno na jednym krzewie. To roślina wiatropylna.

Ochrona i zagrożenia

Nie wymaga ochrony.

Ciekawostki

To jedno z najwcześniej kwitnących naszych roślin drzewiastych (marzec).

Orzechy laskowe zawierają aż 62% tłuszczu.

Ponad 70% produkcji orzecha laskowego pochodzi z Turcji.

Zbiory i zastosowanie

Leszczyna jest uprawiana dla orzechów laskowych, które są wykorzystywane w przemyśle spożywczym do różnych celów.

Pielęgnacja

To krzew mało wymagający w uprawie.

Biologia i ekologia

Kolor kwiatów:
Grupa roślin: krzew.
Stanowisko: półcień, cień.
Środowisko: leśne, synantropijne.
Użytek: rośliny uprawne, rośliny ogrodowe, owoce.
Strefy mrozoodporności: 4-9. Uprawa w Polsce na zewnątrz jest możliwa na terenie całego kraju.
Forma życiowa według klasyfikacji Raunkiaera: megafanerofit, nanofanerofit.
Kategoria przybysza: roślina uprawiana.
Częstość występowania gatunku: pospolity na całym terenie lub prawie całym terenie.
Diploidalna liczba chromosomów: 2n=22.
Status popularności rośliny: gatunek znany, roślina popularna, znajduje się pośród 500 najbardziej znanych wśród Polaków roślin.
Liście: pojedyncze, odwrotnie jajowate, zaostrzone, sercowate u nasady, podwójnie piłkowane lub ząbkowane, skrętolistne.
Symbioza z grzybami (mikoryza):
- Trufla czarnozarodnikowa, trufla perygordska (Tuber melanosporum)

Kalendarz przyrody

1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	Opis
	◂	●	▸									Kwitnie leszczyna pospolita.
								◂	●	▸		Opad liści.

Liczba zadań dostępnych dodatkowo w Kalendarzu ogrodnika: 12

Zobacz nasz Kalendarz ogrodnika - interaktywne narzędzie wspomagane technologią AI, które pomoże Ci zaplanować i uporządkować pracę w ogrodzie przez cały sezon. Śledź postęp prac, odznaczaj wykonane zadania i twórz własny harmonogram dopasowany do Twojego ogrodu. Dodawaj wybrane gatunki roślin i otrzymuj dopasowane wskazówki dotyczące ich uprawy. Znajdziesz tu także praktyczne porady dotyczące warzyw, owoców, drzew, krzewów ozdobnych, bylin i ziół. Sprawdź i przekonaj się, jak łatwo możesz zadbać o swój ogród krok po kroku.

Uprawa

Czynności i właściwości	Opis
Odczyn gleby	Odczyn od lekko kwaśnego do lekko zasadowego. pH 5.5-7.5
Właściwości gleby	Gleba żyzna, przepuszczalna, wilgotna.
Trudność uprawy	Uprawa i pielęgnacja łatwa.
Czas uprawy	Wieloletnia.
Nawożenie	Wiosna (marzec–kwiecień): kompost lub nawóz wieloskładnikowy / Czerwiec–lipiec: nawóz potasowy.
Podlewanie	Młode krzewy (1–3 lata): regularnie / Dorosłe: tylko w długotrwałą suszę (lipiec–sierpień krytyczne dla plonu).
Mrozoodporność	Doskonała — do –30°C i poniżej! Jeden z najbardziej mrozoodpornych krzewów owocowych.
Odporność na warunki miejskie	Tak.
Stanowisko	Nasłonecznione lub półcieniste, a nawet cień.
Rozstawa	3–5 m (swobodny krzew) / 2–3 m (żywopłot) / 4–6 m (sad laskowy)
Wysiew do gruntu	Tak.
Rozmnażanie	Odkłady poziome (wiosna–lato) — najłatwiejsze i najskuteczniejsze! / Sadzonki zdrewniałe (jesień–zima) / Odrosty korzeniowe (wiosna lub jesień) / Szczepienie (dla konkretnych odmian) / Z nasion po stratyfikacji — możliwe ale potomstwo nie zachowuje cech od
Przyrost roczny	30–60 cm rocznie (umiarkowanie szybki) — dorasta do 3–8 m wysokości
Dodatkowe informacje	Minimum dwa krzewy do owocowania — leszczyna jest wiatropylna i samoniepłodna lub słabo samoopłodna. Aby orzechy się zawiązały potrzebujesz co najmniej 2 różne odmiany lub 2 krzewy gatunkowe kwitnące jednocześnie. Coroczne cięcie to klucz do plonów — leszczyna owocuje na pędach 2–4-letnich. Bez regularnego cięcia krzew starzeje się i plonuje coraz słabiej. Usuwaj wilki natychmiast — pionowe pędy wewnątrz krzewu zużywają energię i nigdy nie owocują. Wiewiórki i sójki zbierają orzechy zanim w pełni dojrzeją — obserwuj krzew w sierpniu i zbieraj na bieżąco. Odrosty korzeniowe — leszczyna chętnie tworzy odrosty. Regularnie je usuwaj lub wykorzystaj do rozmnażania. Przymrozki podczas kwitnienia mogą zniszczyć zapylenie — kwiaty żeńskie (czerwone pióropusze) są wrażliwe na silne mrozy podczas kwitnienia (styczeń–marzec). Kwiaty męskie (kotki) są znacznie bardziej odporne. Susz orzechy przed przechowywaniem — świeże orzechy zawierają dużo wilgoci i szybko pleśnieją. Suszenie przez 2–4 tygodnie to konieczność. Leszczyna w cieniu nie owocuje — do obfitych plonów potrzebuje co najmniej 4–6h bezpośredniego słońca dziennie. W głębokim cieniu rośnie ale nie wydaje orzechów.

Pokrewne gatunki roślin

Przepisy kucharskie

Przepis na krem maślany do tortu

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

IUCN – Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych, ISSN 2307-8235 https://www.iucnredlist.org
Lucjan Rutkowski – Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
Wolfgang Kawollek – Wielka księga ogrodnika i działkowca, ISBN 978-83-245-1259-1, Publicat 2001
Agnieszka Gawłowska – 500 owoców i warzyw, 978-83-7845-874-6, SBM 2015
Praca zbiorowa – Botanica ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, ISBN 3-8331-1916-0, Könemann 2005