Burak zwyczajny

Burak ćwikłowy © Downunderphoto – stock.adobe.com

Burak zwyczajny (Beta vulgaris) to gatunek dwuletniej rośliny z rodziny komosowatej. To pospolite warzywo o wielu odmianach. Gatunek ten obejmuje wiele kultywarów.

Boćwina - kultywar z wąskim korzeniem w kształcie walca. Liście pofałdowane.
Burak ćwikłowy - ma ciemnoczerwony korzeń oraz ogonki liściowe, popularne warzywo działkowe.
Burak cukrowy - ma biały korzeń z dużą zawartością cukru, jest surowcem dla produkcji cukru na masową skalę.
Burak pastewny - ma masywny korzeń o jasnym kolorze. Ten burak ma również dużą zawartość cukru (od 6 do 16%), przez co stanowi wartościową paszę dla zwierząt.

Burak zwyczajny to gatunek sztucznie uzyskany z buraka dzikiego (Beta maritima) z Bliskiego Wschodu.

Występowanie i środowisko PL

To roślina uprawiana niemalże na całym świecie. wymaga gleby o kwasowości powyżej pH 6,5.

Tryb życia i zachowanie

Kwitnie w okresie od lipca do września. w pierwszym roku wytwarza się korzeń , w następnym kwiatostan.

Morfologia i anatomia

Osiąga wysokość 50-150 cm (podczas kwitnienia).

Korzeń spichrzowy, zwykle gruby, jego kolor zależy od kultywara.

Ochrona i zagrożenia

Brak danych.

Biologia i ekologia

Kolor kwiatów:
Grupa roślin: roślina zielna dwuletnia.
Stanowisko: nasłonecznione.
Użytek: rośliny uprawne, warzywa, rośliny uprawne przemysłowe.
Strefy mrozoodporności: 5-10. Uprawa w Polsce na zewnątrz jest możliwa na terenie całego kraju.
Forma życiowa według klasyfikacji Raunkiaera: hemikryptofit.
Diploidalna liczba chromosomów: 2n=18.
Status popularności rośliny: gatunek znany, znajduje się pośród 1000 najbardziej popularnych i znanych wśród Polaków roślin.
Jadalność: Gatunek jadalny.

Kalendarz przyrody

1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	Opis
						●	●	●				Kwitnie burak zwyczajny.

Liczba zadań dostępnych dodatkowo w Kalendarzu ogrodnika: 22

Zobacz nasz Kalendarz ogrodnika - interaktywne narzędzie wspomagane technologią AI, które pomoże Ci zaplanować i uporządkować pracę w ogrodzie przez cały sezon. Śledź postęp prac, odznaczaj wykonane zadania i twórz własny harmonogram dopasowany do Twojego ogrodu. Dodawaj wybrane gatunki roślin i otrzymuj dopasowane wskazówki dotyczące ich uprawy. Znajdziesz tu także praktyczne porady dotyczące warzyw, owoców, drzew, krzewów ozdobnych, bylin i ziół. Sprawdź i przekonaj się, jak łatwo możesz zadbać o swój ogród krok po kroku.

Uprawa

Czynności i właściwości	Opis
Odczyn gleby	Gleba obojętna do lekko zasadowej — wyjątkowo wrażliwy na kwaśną glebę! Wapnuj poniżej 6,5. pH 6.5-7.5
Właściwości gleby	Żyzna, głęboka (min. 30–40 cm dla odm. ćwikłowej), przepuszczalna, próchnicza, umiarkowanie wilgotna. Nie znosi gleb bardzo kwaśnych, kamienistych, zwięzłych (deformacja korzeni) i podmokłych.
Trudność uprawy	Uprawa i pielęgnacja łatwa.
Zmianowanie	Nie uprawiaj po szpinaku, boćwinie, mangoldzie — przerwa 3–4 lata. Dobra po kapustnych, ziemniakach, ogórkach, roślinach strączkowych.
Czas uprawy	Burak ćwikłowy: jednoroczny / Burak naciowy: technicznie dwuletni — uprawiany jako jednoroczny lub przez dwa sezony.
Nawożenie	Kompost przed siewem (3–4 kg/m²) + nawóz azotowy po wschodach + nawóz potasowy w fazie wzrostu korzeni. Unikaj świeżego obornika — powoduje rozwidlanie korzeni!
Podlewanie	Regularnie i równomiernie — stała wilgotność zapobiega pękaniu korzeni. Nie znosi ani przesuszenia ani zalania.
Mrozoodporność	Burak ćwikłowy: korzeń uszkadzany przy –3 do –4°C / Liście buraka naciowego: znoszą do –8 do –10°C (przy okryciu agrowłókniną).
Stanowisko	Pełne słońce do lekkiego półcienia (min. 4–6h słońca). Burak naciowy toleruje więcej cienia niż ćwikłowy — daje liście nawet prz
Rozstawa	Ćwikłowy okrągły: 8–10 cm w rzędzie × 25–30 cm między rzędami / Cylindryczny: 10–15 cm × 30 cm / Naciowy: 20–25 cm × 40–50 cm.
Wysiew do gruntu	Tak.
Terminy siewu / zbioru plonów / pielęgnacji	Zobacz w kalendarzu.
Zbiór i przechowywanie	Zbieraj gdy korzeń ma 5–8 cm średnicy. Podkopuj widłami. Odcinaj liście zostawiając 2–3 cm ogonków. Przechowuj w wilgotnym piasku w piwnicy (0–4°C) do 4–6 miesięcy. Mrożone (po ugotowaniu i obraniu) do 12 miesięcy. Kiszone buraki — do 6 miesięcy.
Zimowanie	Ćwikłowy: nie zimuje w gruncie (korzeń przemarzanie przy –3°C) / Naciowy: częściowo — pod agrowłókniną przeżywa łagodne zimy i rusza wiosną.
Przyrost roczny	Ćwikłowy: korzeń osiąga 5–10 cm średnicy w 60–90 dni / Naciowy: liście do 60–80 cm wysokości w sezonie.
Czas kiełkowania	7–14 dni (w temp. 10–20°C) / Przy 5°C nawet do 3 tygodni.
Dodatkowe informacje	Siej bezpośrednio do gruntu — burak ćwikłowy bardzo źle znosi przesadzanie z naruszeniem korzenia. Siej na miejsce stałe od razu! Przerywka obowiązkowa — jeden kłębek nasiennyy daje kilka siewek. Bez przerywki do 8–10 cm dostaniesz gromadę małych buraków zamiast dużych korzeni. Równomierne podlewanie — nieregularne nawadnianie to główna przyczyna pękania korzeni. Mulcz między rzędami utrzymuje stałą wilgotność. Sprawdzaj pH gleby — burak jest wyjątkowo wrażliwy na kwaśną glebę (poniżej 6,5). Wapnowanie przed siewem to konieczność na kwaśnych glebach. Przy złym pH liście żółkną a wzrost zatrzymuje się. Siej sukcesywnie co 3–4 tygodnie od marca do lipca — świeże zbiory przez całe lato i jesień. Rotacja 3–4 lata — wspólne choroby z innymi burakopodobnymi (szpinak, boćwina). Chwościk burakowy i mszyce przenoszą się na kolejne uprawy. Boćwina to roślina wielofunkcyjna — zbieraj liście regularnie co kilka dni (nie naraz wszystkie). Im częściej zbierasz tym więcej rośnie. Doskonała alternatywa dla szpinaku przez całe lato. Nie wyrzucaj liści buraka ćwikłowego — są jadalne i bardzo zdrowe — podobne do szpinaku, bogate w żelazo i witaminy. Gotuj jak szpinak lub używaj do sałatek (młode liście).

Pokrewne gatunki roślin

Przepisy kucharskie

Przepis na zakwas z buraków

Przepis na barszcz czerwony

Przepis na sałatkę z kiszonych buraków

Przepis na surówkę z kiszonych buraków

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

Lucjan Rutkowski – Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
Anna i Łukasz Przybyłowiczowie – Ilustrowana Encyklopedia Roślin Polski, ISBN 978-83-7705-826-8, PWN
Agnieszka Gawłowska – 500 owoców i warzyw, 978-83-7845-874-6, SBM 2015
Praca zbiorowa – Botanica ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, ISBN 3-8331-1916-0, Könemann 2005