Goździkowce, śródłożne

Goździkowce, śródłożne (Caryophyllales) to rząd roślin naczyniowych nasiennych okrytozalążkowych. Zaliczamy do niego około 10 000 gatunków w około 20 rodzinach, z czego w Polsce występuje około 160 gatunków. To przede wszystkim rośliny zielne i sukulenty.

Rodziny

Alfabetyczny wykaz opublikowanych rodzin.

Nazwa rodziny	Nazwa łacińska	Liczba gatunków		Czy występuje w Polsce?
Nazwa rodziny	Nazwa łacińska	Świat	Polska	Czy występuje w Polsce?
dziwaczkowate, nocnicowate	Nyctaginaceae	300	2	Tak
goździkowate	Caryophyllaceae	2000	100	Tak
kaktusowate, kaktusy	Cactaceae	2500	0	Nie
komosowate	Chenopodiaceae	1600	30	Tak
portulakowate	Portulaceae	600	5	Tak
pryszczyrnicowate, przypołudnikowate	Aizoaceae	2500	0	Tak
szarłatowate	Amaranthaceae	900	20	Tak
tamaryszkowate	Tamaricaceae	90	5	Tak
tetragoniowate, trętwianowate	Tetragoniaceae	60	1	Tak

Występowanie i środowisko

Goździkowce występują na całym świecie. Większość gatunków preferuje tereny suche, a nawet pustynie.

Morfologia i anatomia

Kwiaty promieniste, zwykle obupłciowe.

Najbardziej popularne gatunki roślin

Oto wykaz dziesięciu (TOP 10) najbardziej popularnych gatunków roślin z tego rzędu. Jako kryterium popularności danej rośliny przyjęto częstość jej wyszukiwania w przeglądarce internetowej (w przypadku gdy nasz serwis posiada takie dane).

Kalendarz przyrody

Kolejne numery w tabeli oznaczają miesiące. Kolorowa kolumna oznacza bieżący miesiąc. Kropkami zaznaczono zdarzenie, które trwa przez cały okres, a trójkątami tylko początek lub koniec miesiąca. Na końcu tabeli znajduje się filtr, za pomocą można ograniczyć liczbę wyświetlanych wierszy do bieżącej daty.

Opis

●

Kwitnie bugenwilla gładka.

◂

▸

Wczesny wysiew do gruntu.

●

Burak jest wrażliwy na kwaśną glebę — wapnuj, jeśli pH poniżej 6,5!

●

Nawożenie grządek: nawóz wieloskładnikowy lub kompost.

●

Przerywka siewek buraka naciowego i ćwikłowego.

●

Regularne podlewanie po siewie i po wschodach.

●

Nawożenie startowe azotowe — wspomaga szybki wzrost liści.

●

Wysiew kolejnej partii (sukcesywny).

●

Kontrola pod kątem pchełki (małe otwory w liściach liścieni).

●

Agrowłóknina chroni przed pchełką i przyspiesza wzrost przy chłodnej wiośnie.

●

Przerywka drugiego siewu (kwiecień).

●

Burak naciowy i ćwikłowy — zbiory liści.

●

Mulczowanie między rzędami (słoma, kora).

●

Odchwaszczanie regularne.

●

Nawożenie azotowe (pogłówne).

●

Pierwsze zbiory korzeni.

●

Nawożenie potasowe — wspomaga jakość korzeni i intensywność koloru.

●

Przerywka bieżących siewów.

●

Kontrola pod kątem chwościka burakowego (Cercospora beticola).

●

Kwitnie burak zwyczajny.

●

Intensywne zbiory buraków ćwikłowych.

●

Obserwacja pod kątem mszycy burakowej (Aphis fabae — czarna mszyca!).

●

Ostatnie nawożenie: potasowe.

●

Przekop grządki po zbiorach, dodaj kompost.

●

Wysiew nasion na rozsadę.

●

Pikowanie rozsady.

●

▸

Podlewaj umiarkowanie ciepłą wodą.

●

Nawożenie słabym nawozem płynnym co 10 dni.

●

Przygotowanie grządek.

◂

▸

Sadzenie rozsady w gruncie.

◂

▸

Nawożenie startowe.

●

Kwitnie celozja srebrzysta (grzebieniasta).

●

Nawożenie.

●

Kontrola pod kątem mszyc na pąkach kwiatowych i wciornastków — deformują kwiaty i liście.

●

Odchwaszczanie regularne.

●

Obserwacja pod kątem fuzariozy (więdnięcie) przy podmokłości.

●

Zbiór nasion.

●

Zakończenie uprawy celozji.

●

Zakwita cereus peruwiański.

●

Kwitnie czerwiec roczny.

◂

▸

Wysiew nasion na rozsadę w domu.

◂

▸

Sadzenie.

◂

●

Regularne podlewanie.

◂

▸

Mulczowanie między roślinami (kora, 5 cm).

●

Nawożenie: nawóz z przewagą potasu i fosforu (bez azotu).

●

Kontrola pod kątem mszyc i ślimaków.

●

Kwitnie dziwaczek jalapa.

●

Nawożenie potasowe co 2–3 tygodnie.

●

Zbiór dojrzałych nasion.

●

Obserwacja pod kątem szarej pleśni przy wilgotnej pogodzie.

●

Przygotowanie bulw do przechowywania.

●

Kontrola przechowywanych bulw.

●

Kwitnie echinokaktus Grusona.

◂

●

Wysiew nasion na rozsadę w ogrzewanym pomieszczeniu.

●

Podział kęp i sadzenie firletki z pojemnika.

●

Wiosenne porządkowanie kęp.

●

Nawożenie wiosenne.

●

Regularne podlewanie przy suszy.

●

▸

Kwitnienie firletki chalcedońskiej.

●

Deadheading dla przedłużenia kwitnienia i ograniczenia samoistnego wysiewania.

●

Zbiory nasion firletki chalcedońskiej.

●

Wysiew nasion do gruntu dla kwitnienia w kolejnym roku.

●

Jesienne porządkowanie – cięcie lub pozostawienie zimowej sylwety.

◂

●

Wysiew nasion na rozsadę w ogrzewanym pomieszczeniu.

●

Podział kęp i sadzenie firletki kwiecistej z pojemnika.

●

Wiosenne porządkowanie – dekoracyjna szarobiała rozeta liści.

●

Podlewanie minimalne – roślina kserotermiczna.

●

Dekoracyjna szarobiała kutnerowata rozeta liści i łodyg.

●

Kwitnienie firletki kwiecistej.

●

Deadheading dla przedłużenia kwitnienia lub pozostawienie dla samosiewów.

●

Zbiory nasion firletki kwiecistej.

●

Wysiew nasion do gruntu dla kwitnienia w kolejnym roku.

●

Samosiewy firletki kwiecistej – kluczowe dla trwałości kolonii.

●

Jesienne porządkowanie i zimująca rozeta liści.

●

Kwitnie firletka poszarpana.

●

Kwitnie gomfrena kulista.

●

Sprawdzenie pH gleby – goździk brodaty preferuje pH 6,0–7,5; dobrze znosi gleby wapienne; na glebach kwaśnych rośnie słabiej i jest podatniejszy na choroby.

●

Główny termin wysiewu nasion na rozsadę przy uprawie jednoletniej.

●

Podlewanie zimujących roślin przy suchym marcu – przy przesychaniu gleby rozety rosną słabiej; gleba stale lekko wilgotna.

●

Nawożenie wiosenne zimujących roślin.

●

Usunięcie uszkodzonych zimowych liści – przy wiosennym przeglądzie usunąć przebrązowiałe zewnętrzne liście roset; poprawa cyrkulacji powietrza i estetyki.

●

Sadzenie rozsady z marcowych wysiewów pod osłony lub w ciepłe dni – zahartowana rozsada przy temperaturze powyżej 5°C toleruje lekkie przymrozki; rozstawa 25–35 cm.

●

Ściółkowanie między roślinami – warstwa kompostu lub kory (5–8 cm); utrzymuje wilgoć i hamuje chwasty.

●

Nawożenie pogłówne – nawóz wieloskładnikowy z podwyższoną zawartością potasu i fosforu przed kwitnieniem; stymuluje obfite kwitnienie.

●

Monitoring pod kątem mszyc – pierwsze kolonie mogą pojawiać się na wierzchołkach pędów; przy małej liczbie usuwać mechanicznie.

●

Regularne podlewanie – maj bywa suchy.

●

Nawożenie co 3–4 tygodnie – nawóz wieloskładnikowy z podwyższoną zawartością potasu; gnojówka z pokrzywy doskonała; regularne zasilanie przedłuża kwitnienie.

●

Obserwacja pod kątem rdzy – pomarańczowe plamy na liściach; usuwać porażone liście; opryski siarczkowe profilaktycznie.

●

Regularne usuwanie przekwitłych kwiatostanów – deadheading po przekwitnięciu poszczególnych kwiatostanów.

●

Obserwacja szarej pleśni – przy wilgotnej pogodzie możliwe porażenie; usuwać porażone kwiatostany i liście; dobra cyrkulacja powietrza jako profilaktyka.

●

Główny termin wysiewu nasion na rośliny dwuletnie.

●

Kwitną goździki brodate.

●

Zbiór nasion – z przekwitłych i zasychających kwiatostanów wybranych roślin.

●

Usunięcie starych roślin po kwitnieniu – gdy rośliny całkowicie przekwitną wyciągnąć; kompostować zdrowe resztki; stanowisko doskonałe pod nowe wysiewy lub warzywa.

●

Główny termin sadzenia rozsady na docelowe miejsce.

●

Ściółkowanie na zimę – warstwa słomy liści lub kory (8–10 cm) wokół roset; chroni korzenie przy bezśnieżnych mrozach; nie przykrywać centrum rozety (ryzyko gnicia); okrycie agrowłókniną przy silniejszych mrozach.

●

Kwitnie goździk kartuzek.

●

Kwitnie goździk kosmaty.

●

Kwitnie goździk kropkowany.

●

Kwitnie goździk ogrodowy.

●

Kwitnie goździk piaskowy.

●

Kwitnie goździk pierzasty.

●

Kwitnie goździk pyszny.

●

Kwitnie gwiazdnica bagienna.

●

Kwitnie gwiazdnica gajowa.

●

Kwitnie gwiazdnica trawiasta.

●

Kwitnie honkenia piaskowa.

●

Kwitnie kaktus wierlkanocny.

●

Kwitnie karmnik bezpłatkowy.

●

Kwitnie karmnik ościsty.

●

Kwitnie kąkol polny.

◂

●

Kwitnie klajtonia przeszyta.

●

Kwitnie <em>Cleistocactus strausii</em>.

●

Kwitnie komosa biała (lebioda).

●

Kwitnie komosa główkowata.

●

Kwitnie komosa olbrzymia.

●

Kwitnie komosa piżmowa.

●

Kwitnie komosa rózgowata.

●

Kwitnie komosa ryżowa.

●

Kwitnie komosa strzałkowata.

●

Kwitnie kościenica wodna.

●

Kwitnie królowa nocy.

●

Kwitnie lepnica baldaszkowa.

●

▸

Kwitnie bniec biały.

●

Kwitnie lepnica czerwona.

●

Kwitnie lepnica nocna.

●

▸

Kwitnie lepnica pochylona.

●

Kwitnie lepnica rozdęta.

●

Kwitnie lepnica zielonawa.

●

Kwitnie lepnica zwisła.

●

Kwitnie łoboda ogrodowa.

●

Kwitnie łyszczec polny.

●

Kwitnie łyszczec rozesłany.

●

Kwitnie łyszczec lancetowaty.

●

Kwitnie mydlnica lekarska.

●

Kwitnie nadbrzeżyca nadrzeczna.

●

Kwitnie piaskowiec górski.

●

Kwitnie piaskowiec macierzankowy.

●

Kwitnie portulaka pospolita.

●

Wysiew nasion na rozsadę w ogrzewanym pomieszczeniu.

●

Hartowanie rozsady i sadzenie do gruntu po 15 maja.

●

Wysiew nasion bezpośrednio do gruntu od połowy maja.

◂

●

Podlewanie minimalne lub brak – roślina kserotermiczna.

●

▸

Kwitnienie portulaki wielkokwiatowej.

●

▸

Kwiaty otwierają się wyłącznie przy słońcu – charakterystyczna cecha portulaki.

●

Nawożenie minimalne lub brak przez cały sezon.

●

Zbiory nasion portulaki wielkokwiatowej.

●

Siewki z samoistnego rozsiewu portulaki.

▸

Usunięcie roślin po pierwszych przymrozkach.

●

Kwitnie posłonek kutnerowaty.

●

Kwitnie rogownica kutnerowata.

●

Kwitnie rogownica lepka.

●

▸

Kwitnie rogownica polna.

●

Kwitnie szarłat szorstki.

●

Kwitnie szarłat tępolistny.

●

Kwitnie szarłat trójbarwny.

●

Wysiew nasion na rozsadę w ogrzewanym pomieszczeniu.

●

Hartowanie rozsady i sadzenie do gruntu po 15 maja.

●

Wysiew nasion bezpośrednio do gruntu od połowy maja.

◂

●

Regularne podlewanie przez sezon wzrostu i kwitnienia.

●

Nawożenie co 2–3 tygodnie w sezonie wzrostu i kwitnienia.

●

▸

Kwitnienie szarłatu zwisłego.

●

▸

Efektowne zwisające aksamitne kwiatostany – element architektury ogrodu.

●

Monitoring szarej pleśni i mszyc.

●

Zbiory nasion szarłatu zwisłego.

●

Samosiewy szarłatu – naturalna odnowa nasadzeń.

▸

Usunięcie roślin po pierwszych przymrozkach.

◂

●

▸

Możliwy wysiew szpinaku do gruntu.

◂

●

▸

Wysiew odmian wiosennych szpinaku do gruntu.

●

Wysiew odmian letnich szpinaku do gruntu.

●

Zbiór odmian zimowychh szpinaku.

●

Obserwacja pod kątem mszycy i ślimaków.

●

Pchełki ziemne i mszyce.

●

Zbiór odmian wiosennych szpinaku.

●

Kwitnie szpinak.

●

Zbiór odmian letnich szpinaku.

●

Wysiew odmian jesiennych szpinaku do gruntu.

●

Zbiór odmian jesiennych szpinaku.

◂

▸

Wysiew odmian zimowych szpinaku do gruntu.

●

▸

Kwitnie tamaryszek drobnokwiatowy.

●

Kwitnie tamaryszek francuski.

●

Kwitnie zdrojek źródlany.

Filmy

Pokaz wszystkie filmy

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

Lucjan Rutkowski — Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
Pod redakcją Alicji i Jerzego Szweykowskich — Słownik botaniczny, ISBN 83-214-1305-6, Wiedza Powszechna 2003
Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski — Botanika. Systematyka, ISBN 978-83-01-13953-7, PWN 2013