Grusza domowa, grusza pospolita, grusza polna

Grusza domowa, grusza uprawna (Pyrus communis) to gatunek drzewa owocowego o nieforemnym pokroju z rodziny różowatych.

Wybrane odmiany (w nawiasach podano termin zbioru i spożycia):

'Alexander Lucas' - późna odmiana o pędach łukowato wygiętych (październik-początek grudnia).
'Beech Hill' - odmiana o odwrotnie stożkowatym lub kolumnowym pokroju.
Grusza 'Bonkreta Williamsa' - stara odmiana o wydłużonych owocach
'Clapps Leibling' - odmiana o owocach do szybkiego spożycia, wczesna (sierpień).
'Concorde' - odmiana nowa, późna, atrakcyjna, podatna na zarazę (od września do lutego!).
'Conference' - odmiana jesienna (wrzesień-listopad).
'Gellerts Butterbirne' - odmiana odporna na choroby, silnie rosnąca pionowo w górę (wrzesień-październik).
'Generał Leclerc' - popularna w Polsce odmiana o zielonożółtych owocach (wrzesień-październik).
'Gute Luise' - odmiana na przetwory i susz (wrzesień-listopad).
'Klapsa', 'Faworytka' - popularna w Polsce wczesna odmiana o aromatycznych owocach z czerwonym rumieńcem.
'Pastorrenbirne' - odmiana późna, o dużych owocach (październik-styczeń).
'Radana' - odmiana czeska o czerwonych owocach.
'Trevoux' - odmiana dająca duże plony, odporna na choroby (wrzesień).
'Williams Christ' - odmiana mało odporna na choroby, przemarzanie (wrzesień).

Występowanie i środowisko PL

Drzewo od kilku tysięcy lat uprawiane w Azji i Europie.

Tryb życia i zachowanie

Kwitnie w okresie od kwietnia do maja. Drzewo to żyje nawet 300 lat.

Morfologia i anatomia

Osiąga wysokość 10(20) m.

Gałęzie są czerwonobrązowawe, dość grube.

Liście są zmiennego kształtu, zwykle sercowate u nasady, wąskojajowate, trójkątne, brzegiem ząbkowane. Blaszka ma długość 3-8 cm.

Kwiaty są białe, kremowe.

Owoc to gruszka o rozmiarach 5 na 4 cm. Owoc jest jadalny, soczysty i słodki.

Ochrona i zagrożenia LC

Gatunek ten nie jest zagrożony wymarciem. Ma status LC w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych.

Ciekawostki

Drewno gruszy pospolitej jest cenione w meblarstwie i produkcji instrumentów muzycznych.

Synonimy

W literaturze można spotkać następujące synonimy dla określenia nazwy tego gatunku:

Pyrus elata Rubtzov
Pyrus sosnovskyi Fed.
Pyrus balansae Decne.
Pyrus amphigenea Dostálek
Pyrus vsevolodii Heideman
Pyrus pyraster (L.) Burgsd.
Pyrus communis L. subsp. pyraster L.

Biologia i ekologia

Kolor kwiatów:
Grupa roślin: drzewo.
Stanowisko: nasłonecznione, półcień.
Użytek: rośliny uprawne, owoce.
Strefy mrozoodporności: 2-9. Uprawa w Polsce na zewnątrz jest możliwa na terenie całego kraju.
Forma życiowa według klasyfikacji Raunkiaera: megafanerofit.
Kategoria przybysza: archeofit, kenofit, roślina uprawiana.
Diploidalna liczba chromosomów: 2n=34, (51, 68).
Status popularności rośliny: gatunek znany, znajduje się pośród 1000 najbardziej popularnych i znanych wśród Polaków roślin.
Jadalność: Gatunek jadalny.

Kalendarz przyrody

1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	Opis
			●	●								Kwitnie grusza domowa.
					●							Czerwcowe opadanie zawiązków — normalne i pożądane (naturalna regulacja plonu).

Liczba zadań dostępnych dodatkowo w Kalendarzu ogrodnika: 18

Zobacz nasz Kalendarz ogrodnika - interaktywne narzędzie wspomagane technologią AI, które pomoże Ci zaplanować i uporządkować pracę w ogrodzie przez cały sezon. Śledź postęp prac, odznaczaj wykonane zadania i twórz własny harmonogram dopasowany do Twojego ogrodu. Dodawaj wybrane gatunki roślin i otrzymuj dopasowane wskazówki dotyczące ich uprawy. Znajdziesz tu także praktyczne porady dotyczące warzyw, owoców, drzew, krzewów ozdobnych, bylin i ziół. Sprawdź i przekonaj się, jak łatwo możesz zadbać o swój ogród krok po kroku.

Uprawa

Czynności i właściwości	Opis
Odczyn gleby	Odczyn od lekko kwaśnego po obojętny. pH 6.0-7.5
Właściwości gleby	Gleba musi być głęboko spulchniona, ciepła, wilgotne, próchnicze.
Trudność uprawy	Uprawa i pielęgnacja łatwa.
Nawożenie	Wymaga nawiożenia (kompost).
Podlewanie	Młode drzewka (1–3 lata): regularnie / Dorosłe: w suche okresy (czerwiec–sierpień krytyczne dla jakości owoców). Równomierne podlewanie zapobiega pękaniu owoców.
Mrozoodporność	Grusze są zwykle mało odporne na silne mrozy.
Odporność na warunki miejskie	Tak.
Stanowisko	Nasłonecznione.
Terminy siewu / zbioru plonów / pielęgnacji	Zobacz w kalendarzu.
Choroby i szkodniki	Rak bakteryjny, zaraza ogniowa, parch gruszy, nagoć sawinowa, przędziorki, mszyce, wzdymacz gruszowy. miodówka gruszowa plamista.
Zbiór i przechowywanie	Zbieraj przed pełną dojrzałością gdy owoc łatwo odchodzi od gałęzi. Dojrzewaj w chłodnym miejscu (2–4°C): letnie — 5–10 dni, jesienne — 2–4 tygodnie, zimowe — 1–3 miesiące. Nigdy nie przechowuj przy ziemniakach (wchłaniają zapachy).
Zimowanie	Dorosłe drzewa bez ochrony. Młode (do 3 lat): okrycie pnia agrowłókniną lub jutą, mulcz wokół pnia.
Przyrost roczny	30–80 cm (zależnie od podkładki i cięcia) — docelowa wysokość: 3–15 m
Dodatkowe informacje	Minimum 2 odmiany — większość grusz jest samoniepłodna. Dobierz odmiany o zbliżonym terminie kwitnienia! Przymrozki podczas kwitnienia to największe zagrożenie — kwiaty giną przy –1 do –2°C. Zaraza ogniowa (Erwinia amylovora) to nieuleczalna choroba bakteryjna — przy objawach natychmiast wycinaj chore pędy 30 cm poniżej widocznych symptomów. Dezynfekuj narzędzia po każdym cięciu (10% wybielacz lub spirytus). Parch gruszy to choroba nr 1 — przy wilgotnej pogodzie opryski profilaktyczne fungicydami. Rdza gruszy — pośrednim żywicielem rdzy jest jałowiec. Nie sadź gruszy w pobliżu jałowców! Lub wybieraj odmiany odporne na rdzę. Zbieraj przed pełną dojrzałością — gruszki zbierane zbyt dojrzałe w środku brązowieją i są mączaste. Zbieraj gdy owoc łatwo odchodzi od gałęzi i dojrzewaj w chłodnym miejscu. Coroczne cięcie obowiązkowe — grusza tworzy gęstą koronę. Bez cięcia owoce maleją, choroby się rozprzestrzeniają i zanika naprzemienność plonowania. Cierpliwości — pierwsze plony po 3–5 latach (na podkładkach karłowych) lub 5–8 latach (na silnych podkładkach). Warto poczekać — grusza plonuje przez dziesiątki lat.

Pokrewne gatunki roślin

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

IUCN – Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych, ISSN 2307-8235 https://www.iucnredlist.org
Lucjan Rutkowski – Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
Wolfgang Kawollek – Wielka księga ogrodnika i działkowca, ISBN 978-83-245-1259-1, Publicat 2001
Owen Johnson, David More – Drzewa - Przewodnik Collinsa, ISBN 978-83-7073-643-9, Multico Oficyna Wydawnicza 2014
Bronisław Szmit, Bronisław Jan Szmit, Maciej Mynett – Drzewa i krzewy liściaste, ISBN 978-83-7073-724-5, Multico Oficyna Wydawnicza 2013
Agnieszka Gawłowska – 500 owoców i warzyw, 978-83-7845-874-6, SBM 2015
Praca zbiorowa – Botanica ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, ISBN 3-8331-1916-0, Könemann 2005