Jaskrowce

Jaskrowce (Ranunculales) to rząd roślin naczyniowych nasiennych okrytozalążkowych, do którego zaliczamy co najmniej 3000 gatunków w ośmiu rodzinach. W Polsce można spotkać w naturze około 75 gatunków. To w większości rośliny zielne.

Rodziny

Alfabetyczny wykaz opublikowanych rodzin.

Nazwa rodziny	Nazwa łacińska	Liczba gatunków		Czy występuje w Polsce?
Nazwa rodziny	Nazwa łacińska	Świat	Polska	Czy występuje w Polsce?
berberysowate	Berberidaceae	650	3	Tak
jaskrowate	Ranunculaceae	2000	70	Tak
krępieniowate	Lardizabalaceae	40	0	Nie
piwoniowate	Paeoniaceae	30	2	Tak

Występowanie i środowisko

Większość gatunków tego rzędu występuje w północnym obszarze strefy umiarkowanej. Jaskrowce preferują tereny wilgotne.

Morfologia i anatomia

Rośliny te mają różne kwiaty (kształty). Ich barwy są zwykle bardzo żywe, dno kwiatowe jest wypukłe. Występuje dużo pręcików oraz kilka zalążni. Z zalążni wytwarzają się mieszki lub niełupki

Najbardziej popularne gatunki roślin

Oto wykaz dziesięciu (TOP 10) najbardziej popularnych gatunków roślin z tego rzędu. Jako kryterium popularności danej rośliny przyjęto częstość jej wyszukiwania w przeglądarce internetowej (w przypadku gdy nasz serwis posiada takie dane).

Kalendarz przyrody

Kolejne numery w tabeli oznaczają miesiące. Kolorowa kolumna oznacza bieżący miesiąc. Kropkami zaznaczono zdarzenie, które trwa przez cały okres, a trójkątami tylko początek lub koniec miesiąca. Na końcu tabeli znajduje się filtr, za pomocą można ograniczyć liczbę wyświetlanych wierszy do bieżącej daty.

Opis

●

Cięcie pielęgnacyjne i odmładzające

●

Podlewanie, jeśli zima była sucha i gleba jest przesuszona

●

Nawożenie

●

Usunięcie opadłych liści i resztek spod roślin

●

Optymalny termin sadzenia wiosennego

●

▸

Regularne podlewanie

●

Ściółkowanie pod krzewami

●

Monitorowanie pod kątem mszyc na młodych przyrostach

●

Kwitnienie

◂

●

Cięcie formujące żywopłotów

●

Nawożenie

●

Możliwe pobieranie sadzonek zielnych z nieodkwiecionych, młodych pędów

●

Obserwacja pod kątem rdzy berberysu (Puccinia graminis)

●

Pielenie i odchwaszczanie pod krzewami

●

Drugie cięcie formujące

●

Możliwe pobieranie sadzonek półzdrewniałych

●

Przy ekstremalnych upałach rośliny mogą chwilowo tracić część liści

●

Obserwacja pod kątem chorób grzybowych przy wilgotnej pogodzie – mączniak, rdza

◂

●

Owocowanie

●

Ostatnia dawka nawozu

●

Uzupełnienie ściółki pod krzewami przed jesienią

●

Termin sadzenia jesiennego

●

Lustracja krzewów przed zimą – sprawdzić ewentualne uszkodzenia i choroby

●

Ściółkowanie korzeni świeżo posadzonych roślin

●

Optymalny termin sadzenia wiosennego

●

Cięcie pielęgnacyjne i odmładzające

●

Podlewanie, jeśli gleba jest przesuszona po zimie

●

Nawożenie

●

Usunięcie opadłych liści i resztek organicznych

●

Podlewanie przy suszy

●

Ściółkowanie pod krzewami (kora sosnowa, zrębki, 5–8 cm)

●

Monitorowanie pod kątem mszyc i przędziorka na młodych przyrostach

●

Pierwsze cięcie formujące żywopłotów

●

Nawożenie uzupełniające po kwitnieniu

●

Kwitnie berberys zwyczajny.

●

Zawiązywanie owoców

●

Pielenie i odchwaszczanie pod krzewami

●

Obserwacja pod kątem rdzy (Puccinia graminis)

●

Drugie cięcie formujące. Nie później, niż do końca pierwszej dekady sierpnia; późniejsze cięcie nie daje nowym przyrostom czasu na stwardnienie przed zimą.

●

Czas na sadzonki półzdrewniałe

●

Przy ekstremalnych upałach rośliny mogą chwilowo zrzucać część liści – normalne zachowanie obronne

●

Ostatnia dawka nawozu

●

Uzupełnienie ściółki pod krzewami przed jesienią

◂

●

Owocowanie

●

Doskonały termin sadzenia jesiennego

●

Grabienie opadłych liści spod krzewów

◂

●

Kwitnie ciemiernik biały.

◂

●

Kwitnie ciemiernik czerwonawy.

●

▸

Kwitnie ciemiernik gajowy.

◂

●

Kwitnie ciemiernik zielony.

●

Termin pierwszego wysiewu bezpośrednio do gruntu

●

Nawożenie

◂

●

Kwitnie czarnuszka damasceńska. Od końca maja lub początku czerwca pierwsze intensywnie niebieskie lub białe kwiaty; efektowne samotne kwiaty (3–4 cm średnicy) otoczone charakterystycznym kołnierzem z nitkowato podzielonych listków; kwitnienie trwa 4–6 tygodni przy sprzyjającej pogodzie. W kolejnych miesiącach kwitnienie z późniejszych wysiewów.

●

Regularne podlewanie przy suszy – czarnuszka przy długotrwałej suszy szybko kończy kwitnienie i dojrzewa nasiona; jedno głębsze podlanie tygodniowo przy braku opadów

●

Mszyce – monitoring; przy małej liczbie usuwać mechanicznie; czarnuszka generalnie mało podatna na szkodniki

●

Zawiązywanie torebek nasiennych – po kwitnieniu na gałązkach formują się charakterystyczne nadmuchane torebki nasienne (kapsuły) prążkowane i ozdobne; początkowo zielone stopniowo brązowieją; jeden z najefektowniejszych elementów dekoracyjnych czarnuszki – równie piękny, jak kwiaty

●

Zbiór nasion – gdy torebki całkowicie brązowe i suche; wytrząsnąć nasiona; przechowywać w szczelnym pojemniku; nasiona czarnuszki damasceńskiej zachowują żywotność 3–5 lat

●

Usunięcie zamierających roślin – po przymrozkach zaschnięte rośliny kompostować lub pozostawić kilka dla samosiewu w odpowiednim miejscu

●

Pierwszy wysiew bezpośredni do gruntu

●

Monitorowanie pod kątem ślimaków

●

Odchwaszczanie

●

Opcjonalne szczypanie wierzchołków przy zbyt wybujałym wzroście

●

Podlewanie przy suszy

●

Kwitnie czarnuszka siewna.

●

Obserwacja stanu roślin – przy nadmiernej wilgotności możliwy mączniak lub szara pleśń

●

Zbiór nasion

●

Letni wysiew bezpośredni do gruntu

●

Kwitnie czerniec gronkowy.

●

▸

Kwitnie jaskier bulwkowy.

●

Kwitnie jaskier jadowity.

●

Kwitnie jaskier ostry.

●

Kwitnie jaskier polny.

●

▸

Kwitnie jaskier rozłogowy.

●

Kwitnie jaskier rzeczny.

●

Kwitnie jaskier skalny.

●

Kwitnie jaskier tarczowaty.

●

Kwitnie jaskier wielki.

◂

●

Kwitnie ziarnopłon wiosenny.

●

▸

Kwitnie jaskier wodny.

●

Kwitną kaczeńce.

●

Kwitnie knieć górska.

●

Kontrola potencjalnych uszkodzeń mrozowych

●

Optymalny termin sadzenia wiosennego

●

Podlewanie, jeśli gleba jest przesuszona po zimie

●

Nawożenie

●

Usunięcie opadłych liści i resztek spod roślin

●

Podlewanie przy suszy

◂

●

▸

Kwitnie mahonia pospolita.

●

Uzupełnienie ściółki kwaśnej pod roślinami

●

Cięcie pielęgnacyjne

●

Obserwacja barwy liści

●

Cięcie formujące

◂

●

Mahonia owocuje

●

Pielenie i odchwaszczanie pod roślinami

●

Obserwacja pod kątem rdzy

●

Uzupełnienie ściółki pod roślinami

●

Nawożenie

●

Obserwacja pod kątem mączniaka

●

Doskonały termin sadzenia jesiennego

●

Ściółkowanie korzeni świeżo posadzonych roślin – warstwa 8–10 cm kory lub igliwia

●

Lustracja roślin przed zimą – ocena stanu liści, ewentualnych uszkodzeń chorób i szkodników

●

Kwitnie miłek jesienny.

●

Kwitnie miłek letni.

●

Kwitnie miłek szkarłatny.

●

Kwitnie miłek wiosenny.

◂

●

▸

Kwitnie mysiurek drobny.

●

Kwitnie orlik pospolity.

●

Kwitnie ostróżeczka polna.

●

Kwitnie ostróżeczka wschodnia.

●

Kwitnie ostróżka ogrodowa.

●

Kwitnie ostróżka wyniosła.

●

▸

Kwitnie pełnik europejski.

●

▸

Kwitnie piwonia chińska.

●

▸

Kwitnie piwonia lekarska.

◂

●

Kwitnie powojnik pnący.

●

Kwitnie powojnik prosty.

●

Kwitnie powojnik włoski.

●

Kwitnie przylaszczka pospolita.

●

Kwitnie rannik zimowy.

●

Kwitnie rutewka mniejsza.

●

Kwitnie rutewka orlikolistna.

●

Kwitnie rutewka żółta.

●

Kwitnie sasanka alpejska.

●

▸

Kwitnie sasanka łąkowa.

●

▸

Kwitnie sasanka otwarta.

●

Kwitnie sasanka wiosenna.

●

Kwitnie sasanka zwyczajna.

●

Kwitnie zawilec gajowy.

●

▸

Kwitnie zawilec japoński.

●

Kwitnie zawilec wieńcowy.

●

Kwitnie zawilec wielokwiatowy.

◂

●

Kwitnie zawilec żółty.

●

Kwitnie zdrojówka rutewkowata.

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

Lucjan Rutkowski — Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
Pod redakcją Alicji i Jerzego Szweykowskich — Słownik botaniczny, ISBN 83-214-1305-6, Wiedza Powszechna 2003
Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski — Botanika. Systematyka, ISBN 978-83-01-13953-7, PWN 2013