Jaskrowce
Jaskrowce (Ranunculales) to rząd roślin naczyniowych nasiennych okrytozalążkowych, do którego zaliczamy co najmniej 3000 gatunków w ośmiu rodzinach. W Polsce można spotkać w naturze około 75 gatunków. To w większości rośliny zielne.
Rodziny
Alfabetyczny wykaz opublikowanych rodzin.
| Nazwa rodziny | Nazwa łacińska | Liczba gatunków | Czy występuje w Polsce? | |
|---|---|---|---|---|
| Świat | Polska | |||
| berberysowate | Berberidaceae | 650 | 3 | Tak |
| jaskrowate | Ranunculaceae | 2000 | 70 | Tak |
| krępieniowate | Lardizabalaceae | 40 | 0 | Nie |
| piwoniowate | Paeoniaceae | 30 | 2 | Tak |
Występowanie i środowisko
Większość gatunków tego rzędu występuje w północnym obszarze strefy umiarkowanej. Jaskrowce preferują tereny wilgotne.
Morfologia i anatomia
Rośliny te mają różne kwiaty (kształty). Ich barwy są zwykle bardzo żywe, dno kwiatowe jest wypukłe. Występuje dużo pręcików oraz kilka zalążni. Z zalążni wytwarzają się mieszki lub niełupki
Najbardziej popularne gatunki roślin
Oto wykaz dziesięciu (TOP 10) najbardziej popularnych gatunków roślin z tego rzędu. Jako kryterium popularności danej rośliny przyjęto częstość jej wyszukiwania w przeglądarce internetowej (w przypadku gdy nasz serwis posiada takie dane).
- zawilec japoński, zawilec mieszańcowy
- pluskwica groniasta, pluskwica sercolistna, świecznica groniasta
- berberys Thunberga
- miłek wiosenny
- knieć błotna, kaczeniec
- zawilec gajowy
- czarnuszka siewna
- gorzknik kanadyjski
- jaskier ostry
- ciemiernik biały, ciemiernik czarny
Kalendarz przyrody
Kolejne numery w tabeli oznaczają miesiące. Kolorowa kolumna oznacza bieżący miesiąc. Kropkami zaznaczono zdarzenie, które trwa przez cały okres, a trójkątami tylko początek lub koniec miesiąca. Na końcu tabeli znajduje się filtr, za pomocą można ograniczyć liczbę wyświetlanych wierszy do bieżącej daty.
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | Opis |
| ● | Cięcie pielęgnacyjne i odmładzające. | |||||||||||
| ● | Podlewanie, jeśli zima była sucha i gleba jest przesuszona. | |||||||||||
| ● | Nawożenie. | |||||||||||
| ● | Usunięcie opadłych liści i resztek spod roślin. | |||||||||||
| ● | ● | Optymalny termin sadzenia wiosennego. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | ▸ | Regularne podlewanie. | ||||||
| ● | Ściółkowanie pod krzewami. | |||||||||||
| ● | Monitorowanie pod kątem mszyc na młodych przyrostach. | |||||||||||
| ● | Kwitnienie. | |||||||||||
| ◂ | ● | Cięcie formujące żywopłotów. | ||||||||||
| ● | Nawożenie. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | Możliwe pobieranie sadzonek zielnych z nieodkwiecionych, młodych pędów. | ||||||||
| ● | Obserwacja pod kątem rdzy berberysu (Puccinia graminis). | |||||||||||
| ● | Pielenie i odchwaszczanie pod krzewami. | |||||||||||
| ● | Drugie cięcie formujące. | |||||||||||
| ● | ● | Możliwe pobieranie sadzonek półzdrewniałych. | ||||||||||
| ● | Przy ekstremalnych upałach rośliny mogą chwilowo tracić część liści. | |||||||||||
| ● | Obserwacja pod kątem chorób grzybowych przy wilgotnej pogodzie – mączniak, rdza. | |||||||||||
| ◂ | ● | ● | ● | ● | ● | Owocowanie. | ||||||
| ● | Ostatnia dawka nawozu. | |||||||||||
| ● | Uzupełnienie ściółki pod krzewami przed jesienią. | |||||||||||
| ● | ● | Termin sadzenia jesiennego. | ||||||||||
| ● | ● | Lustracja krzewów przed zimą – sprawdzić ewentualne uszkodzenia i choroby. | ||||||||||
| ● | ● | Ściółkowanie korzeni świeżo posadzonych roślin. | ||||||||||
| ● | ● | Optymalny termin sadzenia wiosennego. | ||||||||||
| ● | ● | Cięcie pielęgnacyjne i odmładzające. | ||||||||||
| ● | Podlewanie, jeśli gleba jest przesuszona po zimie. | |||||||||||
| ● | Nawożenie. | |||||||||||
| ● | Usunięcie opadłych liści i resztek organicznych. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | Podlewanie przy suszy. | |||||||
| ● | Ściółkowanie pod krzewami (kora sosnowa, zrębki, 5–8 cm). | |||||||||||
| ● | Monitorowanie pod kątem mszyc i przędziorka na młodych przyrostach. | |||||||||||
| ● | Pierwsze cięcie formujące żywopłotów. | |||||||||||
| ● | Nawożenie uzupełniające po kwitnieniu. | |||||||||||
| ● | ● | Kwitnie berberys zwyczajny. | ||||||||||
| ● | Zawiązywanie owoców. | |||||||||||
| ● | Pielenie i odchwaszczanie pod krzewami. | |||||||||||
| ● | ● | Obserwacja pod kątem rdzy (Puccinia graminis). | ||||||||||
| ● | ● | Drugie cięcie formujące. Nie później, niż do końca pierwszej dekady sierpnia; późniejsze cięcie nie daje nowym przyrostom czasu na stwardnienie przed zimą. | ||||||||||
| ● | ● | Czas na sadzonki półzdrewniałe. | ||||||||||
| ● | ● | Przy ekstremalnych upałach rośliny mogą chwilowo zrzucać część liści – normalne zachowanie obronne. | ||||||||||
| ● | Ostatnia dawka nawozu. | |||||||||||
| ● | Uzupełnienie ściółki pod krzewami przed jesienią. | |||||||||||
| ◂ | ● | ● | ● | ● | Owocowanie. | |||||||
| ● | ● | Doskonały termin sadzenia jesiennego. | ||||||||||
| ● | ● | Grabienie opadłych liści spod krzewów . | ||||||||||
| ● | Wiosenne porządkowanie – usunięcie starych liści przed kwitnieniem lub po nim. | |||||||||||
| ● | ● | ● | Sadzenie ciemiernika białego z pojemnika. | |||||||||
| ● | ● | Nawożenie wiosenne po kwitnieniu. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | Regularne podlewanie w fazie wzrostu liści przy suszy. | |||||||
| ● | ● | Dojrzewanie nasion i naturalne rozsiewanie się. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Monitoring plamistości liści ciemiernika. | |||||||||
| ● | Jesienny podział kęp i sadzenie – ostrożnie ze względu na niechęć do przesadzania. | |||||||||||
| ● | ● | Ściółkowanie korzeni przed zimą. | ||||||||||
| ● | ● | Przygotowanie pąków kwiatowych – oczekiwanie na zimowe kwitnienie. | ||||||||||
| ● | ● | ▸ | ● | Kwitnienie ciemiernika białego. | ||||||||
| ● | ● | ▸ | ● | Ciemiernik biały kwitnie w środku zimy – dekoracyjność zimowego ogrodu. | ||||||||
| ◂ | ● | ● | Kwitnie ciemiernik czerwonawy. | |||||||||
| ● | ● | ▸ | Kwitnie ciemiernik gajowy. | |||||||||
| ◂ | ● | ● | Kwitnie ciemiernik zielony. | |||||||||
| ● | ● | Termin pierwszego wysiewu bezpośrednio do gruntu. | ||||||||||
| ● | Nawożenie. | |||||||||||
| ◂ | ● | ● | ● | Kwitnie czarnuszka damasceńska. Od końca maja lub początku czerwca pierwsze intensywnie niebieskie lub białe kwiaty; efektowne samotne kwiaty (3–4 cm średnicy) otoczone charakterystycznym kołnierzem z nitkowato podzielonych listków; kwitnienie trwa 4–6 tygodni przy sprzyjającej pogodzie. W kolejnych miesiącach kwitnienie z późniejszych wysiewów. | ||||||||
| ● | ● | ● | ● | Regularne podlewanie przy suszy – czarnuszka przy długotrwałej suszy szybko kończy kwitnienie i dojrzewa nasiona; jedno głębsze podlanie tygodniowo przy braku opadów. | ||||||||
| ● | ● | Mszyce – monitoring; przy małej liczbie usuwać mechanicznie; czarnuszka generalnie mało podatna na szkodniki. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Zawiązywanie torebek nasiennych – po kwitnieniu na gałązkach formują się charakterystyczne nadmuchane torebki nasienne (kapsuły) prążkowane i ozdobne; początkowo zielone stopniowo brązowieją; jeden z najefektowniejszych elementów dekoracyjnych czarnuszki – równie piękny, jak kwiaty. | |||||||||
| ● | ● | Zbiór nasion – gdy torebki całkowicie brązowe i suche; wytrząsnąć nasiona; przechowywać w szczelnym pojemniku; nasiona czarnuszki damasceńskiej zachowują żywotność 3–5 lat. | ||||||||||
| ● | Usunięcie zamierających roślin – po przymrozkach zaschnięte rośliny kompostować lub pozostawić kilka dla samosiewu w odpowiednim miejscu. | |||||||||||
| ● | ● | ● | Pierwszy wysiew bezpośredni do gruntu. | |||||||||
| ● | ● | Monitorowanie pod kątem ślimaków. | ||||||||||
| ● | Odchwaszczanie. | |||||||||||
| ● | Opcjonalne szczypanie wierzchołków przy zbyt wybujałym wzroście. | |||||||||||
| ● | ● | Podlewanie przy suszy. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | Kwitnie czarnuszka siewna. | ||||||||
| ● | ● | Obserwacja stanu roślin – przy nadmiernej wilgotności możliwy mączniak lub szara pleśń. | ||||||||||
| ● | ● | Zbiór nasion. | ||||||||||
| ● | Letni wysiew bezpośredni do gruntu. | |||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie czerniec gronkowy. | |||||||||
| ● | ● | ● | ▸ | Kwitnie jaskier bulwkowy. | ||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | Kwitnie jaskier jadowity. | |||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | Kwitnie jaskier ostry. | |||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie jaskier polny. | |||||||||
| ● | ● | ● | ● | ▸ | Kwitnie jaskier rozłogowy. | |||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie jaskier rzeczny. | |||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie jaskier skalny. | |||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | Kwitnie jaskier tarczowaty. | |||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie jaskier wielki. | |||||||||
| ◂ | ● | ● | ● | Kwitnie ziarnopłon wiosenny. | ||||||||
| ● | ● | ● | ● | ▸ | Kwitnie jaskier wodny. | |||||||
| ● | ● | ● | Kwitną kaczeńce. | |||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie knieć górska. | |||||||||
| ● | Kontrola potencjalnych uszkodzeń mrozowych. | |||||||||||
| ● | ● | Optymalny termin sadzenia wiosennego. | ||||||||||
| ● | Podlewanie, jeśli gleba jest przesuszona po zimie. | |||||||||||
| ● | Nawożenie. | |||||||||||
| ● | Usunięcie opadłych liści i resztek spod roślin. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | Podlewanie przy suszy. | |||||||
| ◂ | ● | ▸ | Kwitnie mahonia pospolita. | |||||||||
| ● | Uzupełnienie ściółki kwaśnej pod roślinami. | |||||||||||
| ● | Cięcie pielęgnacyjne. | |||||||||||
| ● | Obserwacja barwy liści. | |||||||||||
| ● | Cięcie formujące. | |||||||||||
| ◂ | ● | ● | ● | Mahonia owocuje. | ||||||||
| ● | Pielenie i odchwaszczanie pod roślinami. | |||||||||||
| ● | ● | Obserwacja pod kątem rdzy. | ||||||||||
| ● | ● | Uzupełnienie ściółki pod roślinami. | ||||||||||
| ● | Nawożenie. | |||||||||||
| ● | Obserwacja pod kątem mączniaka. | |||||||||||
| ● | ● | Doskonały termin sadzenia jesiennego. | ||||||||||
| ● | ● | Ściółkowanie korzeni świeżo posadzonych roślin – warstwa 8–10 cm kory lub igliwia. | ||||||||||
| ● | ● | Lustracja roślin przed zimą – ocena stanu liści, ewentualnych uszkodzeń chorób i szkodników. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie miłek jesienny. | |||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie miłek letni. | |||||||||
| ● | ● | ● | ● | Kwitnie miłek szkarłatny. | ||||||||
| ● | ● | Kwitnie miłek wiosenny. | ||||||||||
| ◂ | ● | ▸ | Kwitnie mysiurek drobny. | |||||||||
| ● | ● | Bylina w zimowym spoczynku z zimującą rozetą – orlik pospolity tworzy przy ziemi efektowną rozetę delikatnych trójklapowych niebiesko-zielonych liści, widoczną przez całą zimę przy łagodnych warunkach; gatunek wyjątkowo mrozoodporny (strefy 3–4 do –30°C) nie wymagający żadnej ochrony zimowej; korzenie i korona całkowicie bezpieczne przy typowych polskich mrozach. | ||||||||||
| ● | Wiosenne porządkowanie. | |||||||||||
| ◂ | ▸ | Wysiew nasion do gruntu – możliwy od połowy marca w osłoniętym i cienistym miejscu. | ||||||||||
| ◂ | ▸ | Podział kęp – marzec doskonały termin podziału starszych kęp orlika. | ||||||||||
| ● | Nawożenie startowe. | |||||||||||
| ● | Sadzenie zakupionych roślin z pojemnika. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | Regularne podlewanie. | |||||||
| ● | ● | Nawożenie. | ||||||||||
| ● | ● | Deadheading dla przedłużenia kwitnienia. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie orlik pospolity. | |||||||||
| ● | ● | Dojrzewanie torebek nasiennych – po kwitnieniu rozwijają się charakterystyczne wyprostowane torebki nasienne; każdy kwiatostan tworzy 5 torebek zawierających liczne błyszczące czarne nasiona; torebki dojrzewają od końca czerwca; zbierać, gdy zaczynają brązowieć i pękać; wytrząsnąć nasiona do papierowej torby; wysiewać od razu lub przechowywać w suchym chłodnym miejscu; żywotne przez 2–3 lata; jeden egzemplarz produkuje setki nasion. | ||||||||||
| ◂ | ▸ | Zamieranie liści po kwitnieniu – od połowy czerwca liście orlika stopniowo żółkną i zamierają; normalna cecha fenologii gatunku po intensywnym kwitnieniu; nie ścinać liści przed naturalnym zasychaniem; po zasychaniu liście można usunąć; miejsce po orlikach wypełniają naturalne samosiewy lub sąsiednie rośliny. | ||||||||||
| ◂ | ▸ | Mączniak prawdziwy – od czerwca przy ciepłej i wilgotnej pogodzie możliwe pojawienie się mączniaka prawdziwego na liściach orlika. | ||||||||||
| ◂ | ▸ | Cięcie po kwitnieniu – po całkowitym przekwitnięciu i zebraniu nasion skrócić łodygi kwiatostanowe do rozety liściowej; stymuluje odrost nowych liści i poprawia estetykę; przy silnym porażeniu mączniakiem ciąć krótko i zebrać wszystkie liście. | ||||||||||
| ● | Letnie cięcie liści porażonych mączniakiem – przy silnym letnim porażeniu mączniakiem usunąć wszystkie porażone liście; skrócić rośliny do 5–10 cm nad ziemią; przy regularnym podlewaniu po cięciu wyrastają nowe zdrowe liście przez resztę lata; zabieg odświeżający roślinę przed kolejnym sezonem. | |||||||||||
| ● | Odrost nowych liści – sierpień przy regularnym podlewaniu i cięciu porażonych liści przynosi odrost nowych świeżych liści orlika; nowe liście intensywnie niebiesko-zielone i zdrowe zastępują letnie; roślina odbudowuje rozetę liściową dla efektywnej fotosyntezy przed zimą; efektowna dekoracyjność kęp od końca miesiąca. | |||||||||||
| ● | Ostatnia dawka nawożenia – jednorazowe słabe zasilanie nawozem wieloskładnikowym z podwyższonym potasem wzmacnia korzenie przed zimą; nie nawozić azotem po końcu sierpnia; przy żyznych glebach nawożenie zbędne. | |||||||||||
| ● | Podział kęp i sadzenie. | |||||||||||
| ● | Decyzja o cięciu jesiennym. | |||||||||||
| ● | ● | Wysiew nasion bezpośrednio do gruntu. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Podlewanie minimalne – roślina kserotermiczna. | |||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnienie ostróżeczki polnej. | |||||||||
| ◂ | ● | ● | ● | ● | Efektowne kłosy kwiatostanowe w barwach niebieskich fioletowych różowych i białych. | |||||||
| ◂ | ● | ● | ● | ● | Ostróżeczka jako doskonały kwiat cięty i suszony. | |||||||
| ● | ● | Letnie zamieranie przy upałach i zbiory nasion. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Samosiewy ostróżeczki – naturalna odnowa kolonii. | |||||||||
| ● | ● | Jesienny wysiew nasion dla wiosennego kwitnienia. | ||||||||||
| ● | ● | Jesienne siewki zimujące jako małe rozety. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie ostróżeczka wschodnia. | |||||||||
| ● | ● | ● | ● | Kwitnie ostróżka ogrodowa. | ||||||||
| ◂ | ● | Wysiew nasion na rozsadę w ogrzewanym pomieszczeniu. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Podział kęp i sadzenie ostróżki z pojemnika. | |||||||||
| ● | Wiosenne porządkowanie i instalacja podpór. | |||||||||||
| ● | ● | ● | Nawożenie wiosenne i po pierwszym kwitnieniu. | |||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | ● | Regularne i obfite podlewanie przez cały sezon wegetacyjny. | ||||||
| ● | ● | Kwitnienie ostróżki wyniosłej – pierwsze. | ||||||||||
| ● | ● | Imponujące pędy kwiatostanowe do 200 cm z gęstymi gronami kwiatów. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Monitoring mączniaka prawdziwego i szarej pleśni. | |||||||||
| ● | Cięcie po pierwszym kwitnieniu dla drugiego rzutu. | |||||||||||
| ● | ● | Zbiory nasion ostróżki wyniosłej. | ||||||||||
| ● | Kwitnienie ostróżki wyniosłej – drugie po cięciu. | |||||||||||
| ● | ● | Jesienne cięcie i ściółkowanie kęp przed zimą. | ||||||||||
| ● | ● | ▸ | Kwitnie pełnik europejski. | |||||||||
| ● | ● | Wiosenne sadzenie piwonii – alternatywny termin. | ||||||||||
| ● | Wiosenne porządkowanie i nawożenie kęp. | |||||||||||
| ● | ● | Instalacja podpór przed kwitnieniem. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | ● | Regularne podlewanie przez cały sezon wegetacyjny. | ||||||
| ● | ● | Kwitnienie piwonii chińskiej. | ||||||||||
| ● | ● | Intensywny słodki zapach kwiatów piwonii – jeden z najpiękniejszych wśród bylin. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Monitoring szarej pleśni i zarazy piwonii. | |||||||||
| ● | ● | ● | ● | Dekoracyjność liści piwonii po kwitnieniu przez całe lato. | ||||||||
| ● | ● | Sadzenie piwonii chińskiej z pojemnika lub korzeni – optymalny termin jesienny. | ||||||||||
| ● | ● | Podział kęp piwonii – wyłącznie, gdy konieczny. | ||||||||||
| ● | ● | Jesienne cięcie łodyg i ściółkowanie kęp. | ||||||||||
| ● | ● | Wiosenne sadzenie piwonii lekarskiej – alternatywny termin. | ||||||||||
| ● | Wiosenne porządkowanie i nawożenie kęp. | |||||||||||
| ● | ● | Instalacja podpór przed kwitnieniem. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | ● | Regularne podlewanie przez cały sezon wegetacyjny. | ||||||
| ● | ▸ | Kwitnienie piwonii lekarskiej. | ||||||||||
| ● | ▸ | Intensywny zapach kwiatów piwonii lekarskiej – kwitnie wcześniej niż piwonia chińska. | ||||||||||
| ● | ● | Monitoring szarej pleśni i zarazy piwonii. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | Dekoracyjność liści piwonii lekarskiej po kwitnieniu przez całe lato. | ||||||||
| ● | ● | Sadzenie piwonii lekarskiej z pojemnika lub korzeni – optymalny termin jesienny. | ||||||||||
| ● | ● | Podział kęp piwonii lekarskiej – wyłącznie, gdy konieczny. | ||||||||||
| ● | ● | Jesienne cięcie łodyg i ściółkowanie kęp. | ||||||||||
| ◂ | ● | ● | ● | Kwitnie powojnik pnący. | ||||||||
| ● | ● | Kwitnie powojnik prosty. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie powojnik włoski. | |||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie przylaszczka pospolita. | |||||||||
| ● | ● | Kwitnie rannik zimowy. | ||||||||||
| ● | Rozwój właściwych liści – po kwitnieniu lub równolegle z nim rozwijają się właściwe liście rannika; ciemnozielone dłoniasto wcinane liście tworzą efektowną pokrywę ziemi; liście fotosyntetyzują przez kilka tygodni produkując cukry gromadzone w kłączu na następny sezon. | |||||||||||
| ● | ● | Sadzenie kłączy – marzec to najlepszy termin sadzenia rannika w postaci roślin wykopanych po kwitnieniu z zachowanym systemem korzeniowym i liśćmi; metoda znacznie skuteczniejsza niż sadzenie suszonych kłączy jesienią; przy zakupie od specjalistycznych dostawców. | ||||||||||
| ● | Dojrzewanie nasion – w kwietniu dojrzewają torebki nasienne rannika; nasiona gotowe do zbioru, gdy torebki zaczynają brązowieć; zbierać przed pęknięciem torebek; wysiewać od razu w wilgotne i cieniste miejsce lub przechowywać w wilgotnym piasku w lodówce do wysiewu; nasiona tracą żywotność przy przesuszeniu – nie przechowywać jak typowych nasion warzywnych. | |||||||||||
| ● | Samosiewy i naturalizacja – kwiecień to miesiąc aktywnego rozsiewania nasion rannika; mrówki zbierające nasiona dla elajosomu roznoszą je na nowe miejsca; efekt naturalnego rozprzestrzeniania się widoczny po kilku latach jako coraz gęstsze i rozleglejsze kolonie. | |||||||||||
| ● | Regularne podlewanie przy suszy – kwiecień bywa suchy; liście rannika potrzebują wilgoci do efektywnej fotosyntezy; przy suchej pogodzie podlewać umiarkowanie co 7–10 dni. | |||||||||||
| ● | Zamieranie liści – maj to miesiąc stopniowego żółknięcia i zamierania liści rannika; przy ciepłej wiośnie liście mogą zacząć żółknąć już od połowy maja; naturalna i konieczna faza cyklu wegetacyjnego; nie ścinać liści przed całkowitym zasychaniem – każdy dodatkowy dzień fotosyntezy wzmacnia kłącze na następny sezon. Rannik zimowy jest klasycznym geofitem wiosennym; cały cykl wegetacyjny nadziemny trwa jedynie 8–12 tygodni od przebicia przez grunt do zasychania liści; przez resztę roku roślina istnieje wyłącznie jako podziemne kłącze; strategia wykształcona przez miliony lat ewolucji w lasach liściastych gdzie wiosna przed rozwinięciem liści przez drzewa to jedyny czas dostępności światła. | |||||||||||
| ● | Opcjonalne wykopywanie i podział kłączy – po całkowitym zasychaniu liści możliwe delikatne wykopanie i podział kłączy dla powiększenia kolekcji; kłącza rannika nieregularne i bulwiaste; dzielić ostrym nożem zostawiając na każdej części co najmniej jeden pąk wzrostu; sadzić natychmiast lub przechowywać w wilgotnym torfie w cieniu do końca lata; nie suszyć kłączy – tracą żywotność. | |||||||||||
| ● | Wysiew nasion. | |||||||||||
| ● | Główny termin sadzenia kłączy. | |||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie rutewka mniejsza. | |||||||||
| ● | Usunięcie ubiegłorocznych łodyg. | |||||||||||
| ● | Optymalny termin podziału kęp. | |||||||||||
| ● | ● | Optymalny termin sadzenia wiosennego. | ||||||||||
| ● | ● | Nawożenie wiosenne. | ||||||||||
| ● | ● | Ściółkowanie – warstwa kompostu lub kory (5–8 cm) wokół roślin; utrzymuje wilgoć kluczową dla rutewki; zapobiega przesychaniu gleby. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | ● | Regularne i obfite podlewanie. | |||||||
| ● | Monitoring pod kątem ślimaków – szczególnie niebezpieczne dla młodych delikatnych liści; pułapki lub bariery miedziane wokół roślin. | |||||||||||
| ● | Nawożenie pogłówne – gnojówka z pokrzywy lub nawóz wieloskładnikowy po pojawieniu się liści; wspomaga intensywny wzrost wiosenny. | |||||||||||
| ● | ● | ● | ● | Nawożenie co 4 tygodnie – nawóz wieloskładnikowy lub gnojówka z pokrzywy. | ||||||||
| ● | ● | ● | ● | Ustawienie podpór dla wysokich odmian. | ||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie rutewka orlikolistna. | |||||||||
| ● | Cięcie przekwitłych kwiatostanów. | |||||||||||
| ● | Monitoring szkodników i chorób – mszyce na wierzchołkach pędów; plamistość liści przy wilgotnej pogodzie; usuwać porażone liście; przy mszycach biedronki zazwyczaj wystarczają. | |||||||||||
| ● | ● | Doskonały termin sadzenia nowych roślin – sierpień i wrzesień to dobry czas; chłodniejsza pogoda sprzyja ukorzenieniu; regularnie podlewać po posadzeniu. | ||||||||||
| ● | ● | Zbiór nasion – gdy torebki nasienne brązowieją i zasychają; nasiona drobne; suszyć w papierowej torbie; przechowywać w suchym chłodnym miejscu; wysiewać wiosną lub jesienią. | ||||||||||
| ● | ● | Optymalny termin podziału kęp jesiennych – wrzesień to dobry czas na podział; wykopać kępę podzielić posadzić od razu; obficie podlać; rośliny zdążą się zakorzenić przed zimą. | ||||||||||
| ● | ● | Wysiew nasion jesienią – nasiona rutewki wysiane jesienią przejdą naturalną stratyfikację i kiełkują wiosną; możliwy wysiew do skrzynek lub bezpośrednio do gruntu. | ||||||||||
| ● | Ściółkowanie na zimę – warstwa kompostu lub liści (8–10 cm) wokół kęp; chroni korzenie przy bezśnieżnych mrozach; szczególnie ważna przy nowych nasadzeniach. | |||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie rutewka żółta. | |||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie sasanka alpejska. | |||||||||
| ● | ● | ▸ | Kwitnie sasanka łąkowa. | |||||||||
| ● | ● | ▸ | Kwitnie sasanka otwarta. | |||||||||
| ● | ● | ● | ● | Kwitnie sasanka wiosenna. | ||||||||
| ● | ● | Kwitnie sasanka zwyczajna. | ||||||||||
| ● | ● | ● | ● | Naturalna ściółka liściowa – zawilec gajowy w naturalnym środowisku rośnie pod warstwą opadłych liści; w ogrodach leśnych i naturalistycznych pozostawianie warstwy liści dębowych bukowych lub lipowych na stanowiskach zawilca jest najlepszym zabiegiem pielęgnacyjnym; nie grabić liści z miejsc, gdzie rośnie zawilec gajowy – ściółka liściowa to jego naturalne środowisko. | ||||||||
| ● | ● | Kwitnie zawilec gajowy. | ||||||||||
| ● | ● | Sadzenie roślin 'in the green'. | ||||||||||
| ● | Regularne podlewanie przy suszy – zawilec gajowy jako roślina wilgotnych lasów liściastych potrzebuje stałej wiosennej wilgoci; przy suchej wiosennej pogodzie podlewać co 7–10 dni; przy naturalnych opadach dodatkowe podlewanie zbędne; stanowiska przy oczkach wodnych i strumieniach są idealne. | |||||||||||
| ● | Szybkie zamieranie liści – maj to miesiąc stopniowego żółknięcia i zamierania liści zawilca gajowego; gatunek jako klasyczny efemerofitów leśny ma krótki cykl wegetacyjny naziemny; liście produkują cukry przez kilka tygodni i magazynują je w kłączach; nie ścinać liści przed ich naturalnym zasychaniem; każdy dodatkowy dzień fotosyntezy wzmacnia kłącze i zwiększa szanse na obfitsze kwitnienie w kolejnym roku. | |||||||||||
| ● | Samosiewy i naturalizacja – przy pozostawieniu główek nasiennych bez zbierania siewki zawilca pojawiają się w pobliżu kolonii; siewki rozwijają się wolno przez pierwsze 3–5 lat, zanim uformują kwitnące kłącza; cierpliwość konieczna przy tworzeniu nowych kolonii z nasion; efekt naturalnego lasu leśnego osiągalny przez kilka lat przy łączeniu sadzenia kłączy i naturalnego rozsiewu. | |||||||||||
| ● | Całkowite zamieranie części nadziemnej – do połowy czerwca zawilec gajowy całkowicie znika nad ziemią; miejsce po kwitnących koloniach puste i często niezauważalne; kłącza korzeniowe w głębokim letnim spoczynku; gatunek przez resztę roku istnieje wyłącznie jako podziemne kłącze gromadzące substancje zapasowe na kolejny sezon. | |||||||||||
| ● | ● | Główny termin sadzenia kłączy korzeniowych. | ||||||||||
| ● | ● | ▸ | Kwitnie zawilec japoński. | |||||||||
| ● | Główny termin sadzenia kłączy w gruncie. | |||||||||||
| ● | Ochrona przed przymrozkami – marcowe przymrozki groźne dla kiełkujących kłączy i młodych pędów; przykryć agrowłókniną przy prognozowanych przymrozkach poniżej –3°C; młode liście zawilca odporne na lekkie przymrozki do –3°C po zahartowaniu. | |||||||||||
| ● | ● | Kwitnie zawilec wieńcowy. | ||||||||||
| ● | ● | Regularne podlewanie – zawilec przy niedoborze wody kwitnie słabiej i krócej; co 7–10 dni przy braku opadów; podlewać pod korzenie nie zraszać kwiatów; nadmiar wody przy stojącej glebie groźny dla kłączy. | ||||||||||
| ● | Nawożenie – słabe zasilanie nawozem wieloskładnikowym o niskiej zawartości azotu stymuluje kwitnienie; unikać silnego nawożenia azotem powodującego bujny wzrost liści kosztem kwiatów. | |||||||||||
| ● | Regularne usuwanie przekwitłych kwiatów – deadheading po przekwitnięciu każdego kwiatu stymuluje tworzenie kolejnych łodyg kwiatostanowych; ciąć tuż przy podstawie łodygi; bez deadheadingu roślina zasienia się i ogranicza dalsze kwitnienie; przy uprawie jako kwiat cięty regularne ścinanie zastępuje deadheading. | |||||||||||
| ● | Zbiory nasion – przy pozostawieniu kilku kwiatostanów bez deadheadingu główki nasienne dojrzewają w czerwcu; puchate główki nasienne gotowe, gdy brązowieją; zbierać przed rozwianiem; nasiona przechowywać w suchym chłodnym miejscu; kiełkowanie po stratyfikacji. | |||||||||||
| ● | Wykopywanie kłączy po zasychaniu liści – po całkowitym zasychaniu liści możliwe wykopywanie kłączy; ostrożnie widłami lub łopatą; oczyszczać z ziemi i suszyć w cieniu w przewiewnym miejscu przez 2–3 tygodnie; przechowywać w suchym torfie lub trocinach w chłodnym miejscu (4–10°C) do jesiennego lub wiosennego sadzenia. | |||||||||||
| ● | ● | Jesienne sadzenie kłączy – wrzesień to jeden z optymalnych terminów sadzenia zawilca koronowego z myślą o wiosennym kwitnieniu; namoczone kłącza sadzić na głębokość 5–8 cm spłaszczoną stroną ku dołowi lub poziomo przy wątpliwości; rozstawa 10–15 cm; po posadzeniu przykryć warstwą kompostu lub ściółki (5–8 cm) oraz agrowłókniną na noc przy ryzyku przymrozków. | ||||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie zawilec wielokwiatowy. | |||||||||
| ◂ | ● | ● | Kwitnie zawilec żółty. | |||||||||
| ● | ● | ● | Kwitnie zdrojówka rutewkowata. |
Bibliografia
Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:
- Lucjan Rutkowski — Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
- Pod redakcją Alicji i Jerzego Szweykowskich — Słownik botaniczny, ISBN 83-214-1305-6, Wiedza Powszechna 2003
- Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski — Botanika. Systematyka, ISBN 978-83-01-13953-7, PWN 2013
© medianauka.pl, 2017-05-06, RZAD-135/23730
Data aktualizacji artykułu: 2023-12-25





