Rabarbar ogrodowy, rzewień

Rabarbar ogrodowy, rzewień (Rheum rhaponticum L.) to bylina z rodziny rdestowatych, uprawiana w Polsce jako warzywo w ogródkach dla ogonków liściowych. Znanych jest wiele odmian, które różnią się barwą łodyżek, wielkością i porą rozwoju. Znane odmiany to: Holsteiner Blut (czerwone łodyżki), Queen Viktoria (wczesna odmiana), The Sutton (czerwona skórka i zielony miąższ).

Rabarbar ogrodowy różni się od rabarbaru kędzierzawego co najmniej dwoma szczegółami: ogonek liściowy rabarbaru ogrodowego jest od spodu bruzdowany (ogonki rabarbaru kędzierzawego są gładkie). Z kolei brzeg liścia rabarbaru kędzierzawego ma lekko kędzierzawy kolor.

Występowanie i środowisko PL

To roślina strefy umiarkowanej Eurazji. Jest uprawiana w ogrodach na żyznej i wilgotnej ziemi (choć rośnie także na ziemiach słabszych).

Tryb życia i zachowanie

Zimuje w glebie. Roślina ta jest mrozoodporna. Pojawia się bardzo wcześnie wiosną.

Morfologia i anatomia

Osiąga wysokość 150 cm.

Łodyga jest silnie skrócona i rozgałęziona.

Liście są wielkie z długimi, jadalnymi ogonkami.

Kwiaty są niepozorne, gęsto rozsiane na wysokim i grubym pędzie kwiatostanowym.

Owoc jest mały, nagi orzeszek ze skrzydełkami.

Korzeń stanowi grube, mięsiste kłącze.

Rozmnażanie

Rozmnażanie przez podział kłączy, najlepiej jesienią.

Ochrona i zagrożenia

Nie jest to gatunek zagrożony wymarciem.

Ciekawostki

W Europie rabarbar ogrodowy pojawił się w ogrodach dopiero w XVIII w.

Zbiory i zastosowanie

Ogonki liściowe zbiera się w celu przyrządzania kompotów, dżemów, soków, ciast, a nawet zup. Rabarbar często jest też zjadany na surowo. Ma kwaskowaty smak.

Kwasom zawartym w rabarbarze przypisuje się właściwości lecznicze - oczyszczające krew i regulujące pracę jelit. Z uwagi na dużą ilość kwasu rzewień nie jest zalecany osobom chorym na nerki i pęcherz moczowy. Dzieci także nie powinny spożywać rabarbaru w znacznych ilościach.

Pielęgnacja

To warzywo o niewielkich wymaganiach jeśli chodzi o siedlisko, chociaż preferuje glebę żyzną i wilgotną.

Biologia i ekologia

Kolor kwiatów:
Grupa roślin: bylina.
Stanowisko: nasłonecznione, półcień.
Użytek: rośliny uprawne, warzywa.
Forma życiowa według klasyfikacji Raunkiaera: geofit.
Kategoria przybysza: roślina uprawiana.
Diploidalna liczba chromosomów: 2n=44.
Status popularności rośliny: gatunek powszechnie znany, roślina bardzo popularna, znajduje się pośród 100 najbardziej znanych wśród Polaków roślin.

Uprawa

Czynności i właściwości	Opis
Odczyn gleby	Odczyn od lekko kwaśnego do obojętnego. pH 5.5-7.0
Właściwości gleby	Gleba głęboko spulchniona, zdolna do wiązania wody, bez zastoju wody
Trudność uprawy	Uprawa i pielęgnacja łatwa.
Zmianowanie	Może być uprawiany na tym samym miejscu przez dłuższy czas.
Nawożenie	Wymaga nawożenia. Przed posadzeniem stosujemy obornik. Stosujemy nawozy humusowe i kompost. Zasilamy potasem w marcu, czerwcu i lipcu.
Mrozoodporność	Doskonała — korzenie do –30°C i poniżej! Jedna z najbardziej mrozoodpornych roślin warzywnych.
Stanowisko	Nasłonecznione, półcieniste. Radzi sobie także w cieniu.
Rozstawa	1 na 1 metr.
Wysiew do gruntu	Możliwy.
Terminy siewu / zbioru plonów / pielęgnacji	Zobacz w kalendarzu.
Rozmnażanie	Wegetatywne, przez podział najlepiej na jesień.
Choroby i szkodniki	Wirus mozaiki rabarbaru, nekroza, nicienie.
Zbiór i przechowywanie	Łodygi należy wyrywać poprzez skręcanie na obie strony. Nie obcinamy ich na roślinie.
Zimowanie	W gruncie bez ochrony. Mulcz z kompostu lub obornika korzystny (jednocześnie nawozi).
Dodatkowe informacje	Liście są SILNIE TRUJĄCE — zawierają kwas szczawiowy i szczawiany. Używaj wyłącznie ogonków liściowych! Nie kompostuj liści (lub kompostuj tylko w małych ilościach). Usuwaj pędy kwiatostanowe natychmiast gdy się pojawią — kwitnienie dramatycznie osłabia roślinę i skraca sezon zbiorów. Nie zbieraj w pierwszym roku po posadzeniu korzeni — daj roślinie czas na ukorzenienie. W drugim roku zbieraj ostrożnie (2–3 ogonki). Od trzeciego roku pełne zbiory. Koniec zbiorów w lipcu — nie zbieraj ogonków po lipcu. Roślina musi zgromadzić zapasy w korzeniach. Dużo wody i nawozu — rabarbar to jedna z najbardziej żarłocznych roślin ogrodowych. Bez regularnego nawożenia i podlewania plony drastycznie spadają. Dziel korzenie co 5–10 lat — stare rośliny dają coraz mniej i cieńsze ogonki. Podział odmładza roślinę i daje nowe sadzonki. Rabarbar potrzebuje zimy — wymaga okresu chłodu (vernalizacja, min. 7 tygodni poniżej 5°C) do prawidłowego wzrostu wiosennego. W ciepłym klimacie rośnie słabo.

Pokrewne gatunki roślin

rabarbar kędzierzawy (Rheum rhabarbarum)

Przepisy kucharskie

Przepis na ciasto drożdżowe z kruszonką

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

Lucjan Rutkowski – Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
Wolfgang Kawollek – Wielka księga ogrodnika i działkowca, ISBN 978-83-245-1259-1, Publicat 2001
Agnieszka Gawłowska – 500 owoców i warzyw, 978-83-7845-874-6, SBM 2015