Logo Media Nauka

Facebook

Jarząb zwyczajny, jarzębina (Sorbus aucuparia)
© sleepyhobbit - stock.adobe.com

Jarząb zwyczajny, jarzębina

Jarząb zwyczajny, jarzębina (Sorbus aucuparia) to krzew lub drzewo z rodziny różowatych. Posiada lecznicze właściwości.

Wybrane podgatunki:

  • S. a. var. glabrata - odmiana górska o nagich liściach i pąkach.
  • 'Beissneri' - odmiana karłowa o żółtozielonych liściach.
  • 'Dirkenii' - odmiana o żółtych liściach na wiosnę, później nieco zieleniejących.
  • 'Fastigiata' - odmiana o kolumnowym pokroju i dużych, gęstych owocostanach.
  • 'Pendula' - odmiana szczepiona na podkładce, o parasolowatym pokroju.
  • 'Sheerwater Seedling' - odmiana o pokroju stożkowatym.

 

Występowanie i środowisko PL

Jarzębina rośnie w lasach, na ich skrajach, przy drogach, miedzach, w zaroślach. Jest też spotykany w uprawach. W Polsce występuje wszędzie pospolicie, a w górach aż po piętro kosodrzewiny. Na świecie występuje w Europie i Azji, Afryce, gatunek wprowadzono do Ameryki Północnej, gdzie stał się gatunkiem inwazyjnym. Znosi praktycznie każde podłoże, poza stanowiskami bardzo suchymi i wapiennymi. Preferuje stanowiska nasłonecznione.

Kwitnie w maju i czasem jeszcze w czerwcu. Dożywa maksymalnie 100 lat.

Morfologia i anatomia

Osiąga wysokość 5-20 m.

Kora jest szara, gładka.

Liście osiągają 20 cm długości, są nieparzystopierzaste, złożone zwykle z 9-15, czasem do 21, podłużnie lancetowatych listków brzegiem piłkowanych, poza dolną częścią listka i ostro zakończonych. Spód jest matowy, lekko szarawy. Ta cecha (nieparzysta liczba listków) jest unikalna dla jarzębiny w stosunku do innych gatunków rodzaju.

Kwiaty są drobne, pozorne, o średnicy do 1 cm, pięciokrotne, białe, zebrane w baldachogrona.

Owoc ma kulisty kształt o średnicy 5-8 mm, czerwony lub pomarańczowy kolor. Dojrzewają we wrześniu. Do zimy pozostają na drzewie. Mają cierpki i gorzki smak, nie są jadalne dla ludzi.

Ochrona i zagrożenia LC

Gatunek ten nie jest zagrożony wymarciem. Ma status LC w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych.

Ciekawostki

Jarzębina to istna zimowa spiżarnia dla wielu ptaków, w tym jemiołuszek, dzwońców.

Zdjęcia - galeria


© medianauka.pl, 2020-03-28, GAT-5222


Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

          Kwitnie jarzębina.
Pokaż tylko bieżące wydarzenia





Parametry

Kolor kwiatów

biały kwiat
Grupa

drzewo
krzew
Stanowisko

nasłonecznione
półcień
Środowsko

leśne
Użytek

zioła
rośliny ogrodowe
roślina lecznicza

uprawa

Uprawa

Czynności i właściwościOpis
Odczyn glebyOdczyn od umiarkowanie kwaśnego do lekko zasadowego.
Właściwości glebyGleba praktycznie każda poza ekstremalnie sucha i wapniową.
Trudność uprawyUprawa i pielęgnacja łatwa.
Czas uprawyWieloletnia.
MrozoodpornośćDrzewo całkowicie odporne na mróz.
Strefa mrozoodporności3
Odporność na warunki miejskieTak.
StanowiskoSłoneczne.
Terminy siewu / zbioru plonów / pielęgnacjiZobacz w kalendarzu.

zioła

Zbiory i zastosowanie w zielarstwie


ZastosowanieOpis
Zastosowanie ogólneRoślina o leczniczych właściwościach.
Zastosowanie terapeutyczne
  • niestrawność
  • obniżona odporność
Sposób działania,
właściwości lecznicze
Owoce po przetworzeniu nadają się na dżemy, marmolady, soków, nalewek. Mają dużą zawartość witaminy C, kwasów organicznych, zawierają garbniki, karotenoidy. Z suszonych owoców sporządza się herbaty.
Przyjmowana postać
  • herbata, napar
  • nalewka
SurowiecOwoce (w stanie surowym nie są jadalne!).

Pokrewne gatunki roślin

ikonaJarząb szwedzki
Sorbus intermedia
ikonaJarząb brekinia, brzęk
Sorbus torminalis
ikonaJarząb mączny
Sorbus aria
ikonaJarząb domowy
Sorbus domestica
Różowate
Różowate

Zobacz inne gatunki
z tej rodziny.
Zioła
Zioła

Zobacz atlas ziół, roślin leczniczych i przyprawowych.



Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

  • IUCN - Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych, ISSN 2307-8235 IUCN
  • Lucjan Rutkowski - Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej., ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
  • Leokadia Witkowska-Żuk - Rośliny leśne, ISBN 978-83-7073-359-9, Multico Oficyna Wydawnicza 2013
  • Owen Johnson, David More - Drzewa - Przewodnik Collinsa, ISBN 978-83-7073-643-9, Multico Oficyna Wydawnicza 2014
  • Bronisław Szmit, Bronisław Jan Szmit, Maciej Mynett - Drzewa i krzewy liściaste, ISBN 978-83-7073-724-5, Multico Oficyna Wydawnicza 2013
  • Anna i Łukasz Przybyłowiczowie - Ilustrowana Encyklopedia Roślin Polski, ISBN 978-83-7705-826-8, PWN
  • Praca zbiorowa - 500 przypraw i ziół leczniczych, 978-83-7845-996-5, SBM 2015
  • Wolfgang Kawollek - Wielka księga ogrodnika i działkowca, ISBN 978-83-245-1259-1, Publicat 2001

Niektóre treści nie są dostosowane do Twojego profilu. Jeżeli jesteś pełnoletni możesz wyrazić zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych. W ten sposób będziesz miał także wpływ na rozwój naszego serwisu.
© ® Media Nauka 2008-2020 r.