Logo Media Nauka

Jowisz

Charakterystyka orbity
Wielka półoś orbity: 778,41 mln km = 5,20336 AU
Mimośród: 0,04839
Okres obiegu wokół Słońca: 11,86262 lat
Liczba księżyców: 67
Średnia prędkość na orbicie: 13,07 km/s
Nachylenie do ekliptyki: 1,305°
Długość węzła wstępującego: 100,56°
Charakterystyka planety
Rodzaj obiektu: planeta olbrzymia
Masa: 317,83 MZ
Średnia gęstość: 1326 kg/m3
Promień równikowy: 71492 km
Spłaszczenie: 0,0649
Albedo: 0,52
Czas obrotu wokół własnej osi: 9h55m30s
Nachylenie równika do płaszczyzny orbity: 3°13
Przyspieszenie grawitacyjne na równiku: 23,12 m/s2 = 2,358 g
Druga prędkość kosmiczna: 59,5 m/s
Doba słoneczna: 9,926 h
Średnia temperatura powierzchni: -110°C
Pierścienie: 3
Atmosfera

Występowanie atmosfery: tak
Skład chemiczny: H2, He, metan, amoniak, etan.

Widomy ruch planety na niebie
Odległość od ekliptyki: niewielka
Odległość od Słońca: duża
Czas obserwacji: cała noc w opozycji
Opozycja: występuje
Największa jasność: w opozycji
Fazy: słabo widoczne

Jowisz to największa planeta Układu Słonecznego. Jest piątą planetą w Układzie Słonecznym, licząc od Słońca. Posiada aż 67 księżyców. Skupia w sobie 1% masy Słońca. To gazowy olbrzym. Jego średnica jest około 11 razy większa od średnicy Ziemi, jest też około 318 razy masywniejszy od naszej planety.

Planeta posiada trzy wąskie i mocno rozrzedzone pierścienie, zbudowane prawdopodobnie z pyłu.

Jowisz emituje tyle ciepła ile otrzymuje od Słońca.

Średnia temperatura przy powierzchni wynosi około -110°C.

Na nocnym niebie Jowisza można obserwować praktycznie przez całą noc. Jest jednym z najjaśniejszych obiektów. Już przez amatorski sprzęt można obserwować pasma chmur i cztery księżyce.

Jowisz obraca się bardzo szybko wokół własnej osi. Jeden taki obrót trwa 9,92 h. Tyle trwa dzień na Jowiszu. Ponieważ to gazowa planeta, a obrót jest bardzo szybki, różne warstwy planety obracają się z różnią szybkością. Bieguny obracają się wolniej o około 5 minut. Wokół Słońca Jowisz obiega swoją orbitę w 11,9 ziemskich lat.

Księżyce

Jowisz posiada aż 67 księżyców. Najbardziej znane z nich to Io, Europa, Ganimedes i Kallisto - wszystkie odkryte przez Galileusza. Prawdopodobnie część księżyców Jowisza powstało wraz z planetą. Wiele z nich to obiekty przechwycone przez grawitację planety. Największym księżycem Jowisza i w ogóle w Układzie Słonecznym jest Ganimedes.

Poniższa tabela przedstawia podstawowe parametry wybranych naturalnych satelitów Jowisza, usystematyzowanych zgodnie z ich numeracją i datami odkrycia. Pozostałe księżyce to najczęściej bardzo małe obiekty o średnicy kilku kilometrów.

Nazwa a
[tys. km]
T
[dni]
ε ne m mag A D
[km]
Odkrywca
Io 421,8 1,76914 0,0041 0,04 5,0 0,62 3642,6 Galileusz, 1610
Europa 671,1 3,55118 0,0101 0,47 5,3 0,68 3121 Galileusz, 1610
Ganimedes 1070,4 7,15455 0,0015 0,21 4,6 0,44 5268 Galileusz, 1610
Kallisto 1882,8 16,68902 0,0074 0,51 5,6 0,19 4820 Galileusz, 1610
Amaltea 181,4 0,49818 0,0031 0,38 14,1 0,09 262×146×134 Barnard, 1892
Himalia 11461 250,57 0,1623 27,5 14,6 0,03 170 Perrine, 1904
Elara 11741 259,65 0,2174 26,6 16,3 0,03 80 Perrine, 1905
Pazyfae 23624 743,6 0,4090 151,4 17,0 0,03 50 Melotte, 1908
Synopa 23939 756,6 0,2495 158,1 18,0 0,05 25 Nicholson, 1914
Lyzitea 11717 259,22 0,1124 28,3 18,2 0,06 24 Nicholson, 1938
Karme 23404 734,2 0,2533 164,9 17,6 0,06 30 Nicholson, 1938
Ananke 21276 629,8 0,2435 148,9 18,8 0,06 20 Nicholson, 1951
Leda 11165 240,92 0,1636 27,5 19,5 0,07 16 Kowal, 1974
Teba 221,9 0,67454 0,0177 0,8 16 0,05 116×98×84 Voyager, 1979
Adrastea 128,98 0,29826 0,0015 0,03 18,7 0,10 20×16×14 Voyager, 1979
Metis 127,96 0,29478 0,0002 0,06 17,5 0,06 60×40×34 Voyager, 1979

Oznaczenia:

  • a - wielka półoś orbity,
  • T - okres obiegi księżyca wokół planety,
  • ε - mimośród orbity,
  • ne - nachylenie orbity do ekliptyki,
  • m - jasność maksymalna obserwowana z ziemi,
  • A - albedo,
  • D - wymiary księżyca

Skład atmosfery

Jowisz posiada atmosferę. Jest skład chemiczny jest następujący:

  • wodór - 75%
  • hel - 25%
  • metan, amoniak, etan w śladowych ilościach.

Budowa Jowisza

To planeta gazowa, w skład której wchodzi głównie wodór i hel. Nie ma pewności, czy planeta posiada stałą powierzchnię i jądro. Jeżeli jądro istnieje, otoczone jest ciekłym wodorem.

Magnetosfera

Pole magnetyczne Jowisza jest bardzo rozległe i silne. Z Ziemi wydaje się mięć większe rozmiary od Księżyca. W rzeczywistości promień magnetosfery mieści średnicę Słońca. Magnetosfera Jowisza jest największym obiektem w Układzie Słonecznym.

Ciekawe obiekty

Oto ciekawsze obiekty na planecie:

  • Wielka Czerwona Plama - plama na Jowiszu o owalnym kształcie. Ma wymiary 12 000 na 25 000 km. W istocie jest to wirujący cyklon w jowiszańskiej atmosferze o niższej temperaturze niż otoczenie plamy. Plama ta istnieje od co najmniej 300 lat. Znajduje się wewnątrz południowego pasa tropikalnego.

Historia obserwacji i badań

Jowisz jest znany ludzkości od czasów starożytnych. Orbitę Jowisza śledzono już w starożytnych Chinach. Już w starożytności prawdopodobnie obserwowano księżyce Jowisza, choć nie zdawano sobie z tego sprawy. W 1610 Galileusz zwrócił swój teleskop w stronę Jowisza. Odkrył 4 największe księżyce, zwane galileuszowymi. To była jak miniatura Układu Słonecznego - potwierdzenie kopernikańskiej teorii heliocentrycznej. W 1664 roku Robert Hooke odkrywa Wielką Czerwoną Plamę. Kolejne lata przynoszą odkrycia księżyców. W 1955 roku Kenneth Franklin rejestruje fale radiowe emitowane przez Jowisza. Kolejne lata przynoszą misje kosmiczne.

Misje kosmiczne

  • Sonda Pionier 10 (1973) - wykonuje kilkadziesiąt zdjęć planety oraz księżyców, odkrywa pierścienie.
  • Pionier 11 (1973-74) w locie do Saturna nada Jowisza.
  • Sondy Voyager 1 i 2 w latach 1977-79 - badają Jowisza po drodze do Saturna.
  • Galileo (1989-2003) - sonda wchodzi na orbitę Jowisza i wysyła próbniki, badania księżyców.
  • Cassini od 1997 roku - prowadzi badania po drodze do Saturna.

Ciekawostki

Jowisz nieustannie i powoli zmniejsza się.

W 1994 świat obserwował widowiskowe zderzenie komety Shoemaker-Levy 9 z Jowiszem. Zdarzenie to dostarczyło wielu danych, dotyczących budowy Jowisza.

Księżyc Jowisza Europa jest typowany jako obiekt, na którym może znajdować się życie. Na Europie występuje woda w dużych ilościach.

Pytania

Czy Jowisz może przekształcić się w gwiazdę?

Aby Jowisz mógł stać się brązowym karłem, musiałby mieć 10 razy większą masę. Aby stać się małą gwiazdą, musiałby być 80- razy większy.

Ile księżyców ma Jowisz?

Jowisz ma ich 67.


© medianauka.pl, 2020-05-16, ART-3794


Inne zagadnienia z tej lekcji

SłońceSłońce
Słońce to gwiazda w centrum Układu Słonecznego. Słońce jest typową gwiazdą ciągu głównego. Nasza gwiazda skupia aż 99,865 % masy całego Układu Słonecznego. Planety, planetoidy, większość komet i mniejszych obiektów krąży wokół Słońca.
MerkuryMerkury
Merkury jest pierwszą planetą, licząc od Słońca w Układzie Słonecznym. To planeta typu ziemskiego. Nie posiada atmosfery (tylko śladowe ilości) i nie ma żadnego księżyca.
WenusWenus
Wenus jest drugą planetą, licząc od Słońca, w Układzie Słonecznym. To planeta typu ziemskiego. Nie posiada żadnego księżyca. Jest planetą wewnętrzną. Jest uważana z bliźniaczą planetę Ziemi, choć panują na niej skrajnie odmienne warunki.
ZiemiaZiemia
Ziemia jest trzecią planetą w Układzie Słonecznym, licząc od Słońca. Jest jedyną zamieszkałą przez organizmy żywe znaną planetą. Większość jej powierzchni pokrywają oceany. Wokół Ziemi krąży samotnie Księżyc.
MarsMars
Mars jest czwartą planetą w Układzie Słonecznym, licząc od Słońca. To planeta typu ziemskiego. Posiada jeden księżyc. Jest planetą zewnętrzną. Niemalże cała planeta jest pokryta czerwonym pyłem.
SaturnSaturn
Saturn to jest szóstą planetą w Układzie Słonecznym, licząc od Słońca, drugą co do wielkości. To gazowy olbrzym. Posiada aż 62 księżyce, z których Tytan to drugi co do wielkości księżyc w Układzie Słonecznym.
UranUran
Uran to jest siódmą planetą w Układzie Słonecznym, licząc od Słońca, odkrytą dopiero w czasach nowożytnych. To olbrzym, trzeci pod względem wielkości w Układzie Słonecznym. Odkrył go 13 marca 1781 roku angielski uczony William Herschel.
NeptunNeptun
Neptun jest ósmą planetą w Układzie Słonecznym, licząc od Słońca, odkrytą dopiero w czasach nowożytnych. To kolejny gazowy olbrzym.




Niektóre treści nie są dostosowane do Twojego profilu. Jeżeli jesteś pełnoletni możesz wyrazić zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych. W ten sposób będziesz miał także wpływ na rozwój naszego serwisu.
© Media Nauka 2008-2020 r.