Macierzanka

Macierzanka

Macierzanka (Thymus) to rodzaj dwuliściennych roślin z rodziny jasnotowatych, do którego zaliczamy około 350 gatunków, z czego w Polsce około 12. Tworzą liczne mieszańce. Wiele gatunków zawiera olejki eteryczne, przez co są wykorzystywane jako rośliny przyprawowe, w przemyśle kosmetycznym, w zielarstwie, a także jako rośliny ozdobne.

To zwykle krzewinki lub półkrzewy, rzadziej byliny o zdrewniałych nasadach łodyg, zimozielone.

Występowanie

Większość gatunków występuje na obszarze śródziemnomorskim i w Azji.

Morfologia

Łodyga jest kwadratowa w przekroju poprzecznym.

Liście są małe, całobrzegie, ogruczolone.

Kwiaty są purpurowe do różowych, zebrane w nibyokółki, zebrane w główkowaty lub kłosokształtny kwiatostan. Kielich i korona dwuwargowe.

Owoc to rozłupka.

Gatunki

Wykaz gatunków, które zostały opisane w naszym serwisie:

Inne gatunki

Kalendarz przyrody

Poniższy kalendarz zawiera wszystkie gatunki, które nie znalazły się w opisie żadnego rodzaju. Każdy rodzaj zawiera niezależny kalendarz przyrody.

123456789101112

Opis

  ●         Usunięcie ewentualnych uszkodzonych zimowych liści – przy wiosennym przeglądzie delikatnie usunąć brązowe i przemarznięte fragmenty; poprawa estetyki i cyrkulacji powietrza.
  ●●        Optymalny termin sadzenia wiosennego – marzec i kwiecień to doskonały czas; gleba miękka; korzenie mają czas na ukorzenienie się przed kwitnieniem; rozstawa 20–30 cm dla szybkiego pokrycia powierzchni.
  ●●        Optymalny termin podziału i przesadzania – marzec to doskonały czas; oddzielić ukorzenione fragmenty od matecznika; lub wykopać całą poduszkę podzielić i posadzić; posadzić natychmiast i obficie podlać.
  ●         Wysiew nasion – marzec to dobry czas na wysiew nasion; wysiewać na powierzchnię gleby bez przykrywania (nasiona wymagają światła); kiełkowanie po 14–21 dniach; siewki rosną powoli w pierwszym roku.
  ●         Nawożenie wiosenne – minimalne lub żadne; macierzanka doskonale rośnie na glebach ubogich; nadmiar azotu powoduje bujny luźny wzrost kosztem zwartości i aromatu; ewentualnie skromna dawka kompostu na glebach bardzo ubogich.
  ●         Ściółkowanie wokół nowo posadzonych roślin – warstwa żwiru lub grysu wapiennego (3–5 cm); uboga organiczna ściółka kompostowa; żwir poprawia drenaż przy szyjce korzeniowej i odzwierciedla ciepło.
    ●       Odchwaszczanie – regularne przy nowych nasadzeniach; starsze kępy same tłumią chwasty swoją masą.
   ●        Pobieranie sadzonek wierzchołkowych – kwiecień i maj to dobry termin; wierzchołki pędów 5–8 cm bez kwiatów; ukorzenianie się w piasku lub perlicie pod folią; ukorzenianie 2–4 tygodnie; prosta i pewna metoda rozmnażania.
    ●       Absolutny zakaz nawożenia azotem – azot powoduje luźny bujny wzrost kosztem zwartości i aromatu; macierzanka najlepsza na glebach ubogich.
    ●       Zbiory ziołowe – maj to doskonały termin na pierwszy zbiór pędów z liśćmi i kwiatami; ścinać górne 5–8 cm pędów; suszyć w cieniu i przewiewie; macierzanka ma intensywny aromat tymianku i jest używana jako zamiennik tymianku ogrodowego; szczególnie aromatyczna przed i podczas kwitnienia.
    ◂●●●●   Kwitnie macierzanka piaskowa.
     ●      Cięcie po kwitnieniu – kluczowy zabieg.
     ●      Zbiór surowca ziołowego – główny termin – przy kwitnieniu i tuż przed kwitnieniem najwyższa zawartość olejków eterycznych.
     ●      Podlewanie po cięciu – jedno głębsze podlanie po cięciu stymuluje odrost; potem ograniczyć; macierzanka wyjątkowo odporna na suszę.
     ●      Nawożenie po cięciu – absolutnie zbędne; żyzna gleba szkodzi zwartości i aromatowi.
     ●●     Optymalny termin pobierania sadzonek półzdrewniałych – czerwiec i lipiec to doskonały czas; pędy tegoroczne częściowo stwardniałe; ukorzenianie się w piasku lub perlicie pod folią lub mgłą; ukorzenianie 3–5 tygodni.
      ●●    Podlewanie przy ekstremalnej suszy.
       ●    Zbiory ziołowe – drugi termin – sierpień to dobry czas na ostatnie zbiory pędów z liśćmi do suszenia przed jesienią; aromat nadal intensywny; ścinać górne 5–8 cm pędów.
        ●●  Doskonały termin sadzenia jesiennego – wrzesień i październik to drugi optymalny termin sadzenia; ciepła gleba sprzyja ukorzenieniu się przed zimą; macierzanka sadzona jesienią doskonale zimuje.
 ◂●         Możliwy wysiew nasion na rozsadę w pomieszczeniu lub na ciepłym parapecie.
  ●●●       Wysiew nasion tymianku pod szkło.
  ◂▸        Pierwsze cięcie odmładzające.
   ●        Pielęgnacja rozsady.
   ●        Możliwy podział starszych kęp.
   ●●●●●    Podlewanie bardzo ostrożne.
    ●●●●●●  Kwitnie tymianek.
    ●●●●●●  Termin zbioru ziela tymianku pospolitego.
    ●       Wysadzanie siewek tymianku pospolitego do gruntu lub doniczek.
    ●       Ściółkowanie między roślinami.
    ●       Szczypanie wierzchołków młodych roślin (pinching).
     ●      Możliwe rozmnażanie przez sadzonki wierzchołkowe.
      ●     Cięcie po kwitnieniu.
      ●     Zbieranie nasion do celów siewnych.
       ●    Ostatnie cięcie w sezonie.
         ●  Przygotowanie zimowania.
    ●●●●●●  Kwitnie macierzanka zwyczajna.


Zobacz nasz kalendarz ogrodnika. Śledź postęp prac w swoim ogrodzie.




Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

  • Lucjan Rutkowski - Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
  • Beata Grabowska, Tomasz Kubala - Encyklopedia bylin t. I i II, ISBN 978-83-7506-845-0, Zysk i S-ka 2011
  • Pod redakcją Alicji i Jerzego Szweykowskich - Słownik botaniczny, ISBN 83-214-1305-6, Wiedza Powszechna 2003
  • Praca zbiorowa - Botanica ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, ISBN 3-8331-1916-0, Könemann 2005
  • Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając - <em>Vascular plants of Poland a checklist</em>. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski., ISBN: 83-85444-38-6, W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Science 1995

© medianauka.pl, 2020-07-12, RODZAJ-97/20636
Data aktualizacji artykułu: 2024-03-11



FacebookWhatsAppTwitter/XLinkedInEmail
©® Media Nauka 2008-2026 r.