Jasnotowce

Nazwa rodziny	Nazwa łacińska	Liczba gatunków	Czy występuje w Polsce?
akantowate	Acanthaceae	2500	0	Tak
babkowate	Plantaginaceae	260	10	Tak
bignoniowate	Bignoniaceae	800	0	Tak
jasnotowate, wargowe	Lamiaceae	3500	80	Tak
kulnikowate	Globulariaceae	30	1	Tak
martyniowate	Martyniaceae	20	0	Nie
oliwkowate	Oleaceae	600	3	Tak
omżynowate	Buddlejaceae	120	1	Tak
ostrojowate	Gesneriaceae	2500	0	Nie
pływaczowate (rośliny)	Lentibulariaceae	180	7	Tak
połapkowate, sezamowate	Pedaliaceae	120	0	Nie
psiankowate	Solanaceae	2900	28	Tak
rzęślowate	Callitrichaceae	25	6	Tak
trędownikowate	Scrophulariaceae	5000	100	Tak
werbenowate	Verbenaceae	3000	4	Tak
zarazowate	Orobanchaceae	160	16	Tak

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Opis

●

Kwitnie <em>Gloxinia sylvatica</em>.

●

Kwitnie browalia.

●

Kwitnie afelandra stercząca.

●

Usunięcie obumarłych, zbrązowiałych liści zewnętrznych z rozet zimujących roślin.

●

Możliwy podział starszych kęp.

●

Monitorowanie pod kątem ślimaków.

●

Kwitnie babka lancetowata.

●

Bezpośredni wysiew nasion do gruntu.

●

Zbiór liści babki lancetowatej.

●

Usuwanie przekwitłych szypułek, jeśli nie chcemy samosiewu.

●

Kontrola chwastów wokół młodych roślin.

●

Zbiór nasion.

●

Siewki samosiewu wokół kwitnących roślin – przerywać lub przenosić w odpowiednie miejsce.

●

Zbiór korzeni.

●

Podział starszych kęp.

●

Doskonały termin wysiewu jesiennego.

●

Kwitnie babka nadmorska.

●

Kwitnie babka pierzasta.

●

Kwitnie babka średnia.

●

▸

Kwitnie babka wyniosła.

●

Kwitnie babka zwyczajna.

◂

▸

Wysiew nasion na rozsadę.

●

Pikowanie rozsady.

●

Przygotowanie tunelu foliowego lub szklarni pod sadzenie.

●

Sadzenie rozsady.

●

Bakłażan kwitnie.

●

Pielegnacja bakłażana.

●

Regularne i obfite podlewanie.

●

Nawożenie azotowe (pogłówne) — wspomaga wzrost.

●

Kontrola pod kątem przędziorka, mszyc i stonki ziemniaczanej.

●

Ogranicz liczbę owoców.

●

W tunelu wietrz intensywnie.

●

Nawożenie potasowe.

●

Zbiory bakłażana.

●

Zbiór nasion.

●

Kwitnie barbula klandońska.

●

▸

Kwitnie bieluń dziędzierzawa.

●

Kwitnie bluszczyk kurdybanek.

◂

●

Kwitnie brzeżyca jednokwiatowa.

●

Silne cięcie wiosenne – kluczowy coroczny zabieg.

●

Optymalny termin sadzenia wiosennego.

●

Nawożenie wiosenne – skromna dawka kompostu lub długo działającego nawozu wieloskładnikowego wokół krzewów; budleja jako szybko rosnący krzew docenia wiosenne zasilenie szczególnie po silnym cięciu.

●

Ściółkowanie wokół nowo posadzonych roślin – warstwa kory lub zrębków (8–10 cm); utrzymuje wilgoć i hamuje chwasty.

●

Nawożenie pogłówne – nawóz wieloskładnikowy lub gnojówka z pokrzywy co 4–6 tygodni; szczególnie ważne po silnym cięciu dla stymulacji intensywnego odrostu.

●

Monitoring pod kątem szkodników – mszyce na wierzchołkach pędów; przy małej liczbie biedronki naturalnie regulują populacje; budleja na ogół odporna na szkodniki.

●

Intensywne podlewanie przy upałach – budleja przy ekstremalnej suszy ogranicza kwitnienie; co 5–7 dni przy braku opadów; przy ekstremalnych upałach co 3–4 dni.

●

▸

Kwitnie budleja Davida.

●

Deadheading przekwitłych kwiatostanów – regularne usuwanie przekwitłych wiechy po całkowitym przekwitnięciu; stymuluje zawiązywanie kolejnych kwiatostanów z bocznych pędów; przedłuża kwitnienie o 4–8 tygodni; bez deadheadingu budleja wytwarza nasiona i szybko kończy kwitnienie.

●

Roślina wybitnie atrakcyjna dla motyli – tytułowy motyli krzew – budleja Davida jest jednym z najważniejszych roślin wabiących motyle w ogrodzie; wiele gatunków motyli masowo odwiedza kwitnące kwiatostany; angielska nazwa 'butterfly bush' doskonale opisuje tę cechę; efektowny widok kilku lub kilkunastu motyli jednocześnie na jednym kwiatostanie.

●

Pobieranie sadzonek półzdrewniałych – sierpień to doskonały termin; pędy tegoroczne dobrze stwardniałe; ukorzenianie w piasku lub perlicie pod folią; ukorzenianie 4–6 tygodni; sadzonki przezimować w nieogrzewanej szklarni lub chłodnym pomieszczeniu.

●

Doskonały termin sadzenia jesiennego – wrzesień i październik to drugi optymalny termin sadzenia; ciepła gleba sprzyja ukorzenieniu się przed zimą.

●

Nawożenie jesienne – skromna dawka kompostu wokół krzewów.

●

Opadanie liści – przy pierwszych chłodach budleja traci liście; suche kwiatostany i gałęzie tworzą zimową strukturę.

●

Absolutny zakaz silnego cięcia – nie ciąć budlei w październiku ani późniejszych miesiącach; silne cięcie wyłącznie wiosną (marzec); możliwe delikatne usunięcie najdłuższych pędów dla zmniejszenia ryzyka wyłamywania przez wiatr i śnieg; pozostawić min. 80–100 cm pędów jako ochronę dla podstawy krzewu przez zimę.

●

Ściółkowanie na zimę – warstwa kory lub liści (10–15 cm) wokół podstawy krzewu; chroni korzenie i dolną część pędów przy bezśnieżnych mrozach; szczególnie ważne przy nowych nasadzeniach w pierwszej zimie.

●

Kwitnie cymbalaria murowa.

●

Termin wysiewu nasion na rozsadę.

●

Pikowanie siewek.

●

Monitorowanie pod kątem ślimaków na młodych siewkach.

◂

▸

Sadzenie rozsady na zewnątrz po 10–15 maja.

●

Pierwszy zbiór ziela.

●

Kwitnie cząber ogrodowy.

●

Cięcie po pierwszym kwitnieniu.

●

Drugi zbiór ziela.

●

Sukcesywny wysiew kolejnej partii nasion.

●

▸

Zbieranie nasion do siewu.

◂

●

Kwitnie czyściec błotny.

◂

●

Kwitnie czyściec lekarski.

◂

●

▸

Kwitnie czyściec leśny.

●

Kwitnie czyściec roczny.

●

Kwitnie czyściec wełnisty.

●

Kwitnie czyściec wielkokwiatowy.

◂

●

Kwitnie dąbrówka kosmata.

●

Usunięcie uszkodzonych zimowych liści – przegląd roset po zimie; usunąć przebrązowiałe lub uszkodzone mrozem zewnętrzne liście; centrum roset zawsze zdrowe; poprawa estetyki i cyrkulacji powietrza.

●

Optymalny termin sadzenia wiosennego – marzec i kwiecień to doskonały czas; gleba wilgotna i miękka; rośliny szybko się ukorzeniają i rozrastają przez rozłogi.

●

Optymalny termin podziału i przesadzania – marzec to doskonały czas; oddzielić rozłogi z korzeniami i posadzić w nowych miejscach; lub wykopać całą kępę podzielić i posadzić; rozstawa 20–30 cm dla szybkiego pokrycia powierzchni.

●

Nawożenie wiosenne – skromna dawka kompostu (2–3 kg/m²) lub długo działającego nawozu wieloskładnikowego wokół kęp; dąbrówka mało wymagająca ale docenia żyzną i próchniczą glebę.

●

Intensywny wzrost rozłogów – po kwitnieniu i w jego trakcie dąbrówka intensywnie tworzy rozłogi (stolony); długie poziome pędy z korzeniącymi się węzłami szybko pokrywają glebę; jedna roślina może w ciągu sezonu pokryć powierzchnię 30–50 cm wokół siebie.

●

Kwitnie dąbrówka rozłogowa.

●

Regularne podlewanie.

●

Nawożenie pogłówne.

●

Kontrola rozrastania się – dąbrówka może rozrastać się agresywnie w sprzyjających warunkach; przy konieczności ograniczenia wyciągać rozłogi wkraczające w niepożądane miejsca lub przycinać krawędzie kępy.

●

Monitoring ślimaków – przy wilgotnej i chłodnej pogodzie ślimaki mogą niszczyć liście; pułapki piwne lub nocne zbiory .

●

Obserwacja zdrowia roślin – zgnilizna szyjki korzeniowej przy zbyt mokrej glebie; brązowienie liści przy suszy lub zbyt intensywnym słońcu; usuwać chore rozety .

●

Obserwacja mączniaka – przy ciepłej i suchej pogodzie biały nalot na liściach; usuwać porażone rozety; poprawa cyrkulacji powietrza i wilgotności gleby jako profilaktyka .

●

Odchwaszczanie w miejscach gdzie dąbrówka jeszcze nie pokryła gleby – chwasty mogą przerastać przez rzadkie kępy; usuwać ręcznie płytko dla nieuszkadzania rozłogów .

●

Letni stres cieplny – przy ekstremalnych upałach dąbrówka może tymczasowo tracić dekoracyjność; liście mogą zasychać nawet przy regularnym podlewaniu; normalna reakcja obronna; rośliny regenerują się przy powrocie chłodniejszej pogody.

●

Nawożenie – ostatnia dawka kompostu lub nawozu wieloskładnikowego przed jesienią; wzmacnia rośliny przed zimą .

●

Doskonały termin sadzenia nowych roślin – sierpień i wrzesień to dobry czas; chłodniejsza pogoda sprzyja ukorzenieniu; regularnie podlewać po posadzeniu .

●

Opcjonalne lekkie strzyżenie po ciężkim lecie – przy uszkodzonych lub przeżółkłych liściach możliwe strzyżenie elektrycznymi nożycami na wysokość 5–8 cm; dąbrówka szybko odrośnie świeżymi liśćmi przed zimą .

●

Jesienne odrodzenie – przy chłodniejszej pogodzie dąbrówka odżywa; nowe liście odrastają szczególnie przy uszkodzonych letnich; odmiany barwne intensyfikują kolory przy chłodnych nocach; jeden z efektowniejszych jesiennych aspektów roślin okrywowych .

●

Optymalny termin podziału kęp jesiennych – wrzesień to dobry czas na podział i przesadzanie rozłogów; oddzielić ukorzenione rozłogi od matecznika; posadzić od razu; obficie podlać.

●

Nawożenie jesienne – skromna dawka kompostu wokół kęp; wzbogaca glebę i chroni korzenie przed zimą.

●

Ściółkowanie korzeni podzielonych i nowo posadzonych roślin – warstwa kompostu (5–8 cm); ochrona przed wczesnymi mrozami i wysychaniem gleby.

●

▸

Kwitnie dziewanna austriacka.

●

Kwitnie dziewanna drobnokwiatowa.

●

▸

Kwitnie dziewanna fioletowa.

●

Kwitnie dziewanna olimpska.

◂

●

Kwitnie dziewanna pospolita.

◂

●

▸

Kwitnie dziewanna rdzawa.

●

Kwitnie dziewanna rózgowata.

●

Kwitnie dziewanna wielkokwiatowa.

●

Optymalny termin sadzenia wiosennego.

●

Nawożenie wiosenne – skromna dawka nawozu wieloskładnikowego lub kompostu wokół krzewów po kwitnieniu; nie nawozić przed kwitnieniem .

●

Kwitnie forsycja pośrednia.

●

Cięcie po kwitnieniu.

●

Regularne podlewanie – forsycja przy niedoborze wody po cięciu słabiej odrasta; gleba stale lekko wilgotna.

●

Ściółkowanie wokół krzewów – warstwa kory lub kompostu (8–10 cm); utrzymuje wilgoć i hamuje chwasty.

●

Nawożenie po kwitnieniu i cięciu – nawóz wieloskładnikowy lub gnojówka z pokrzywy; po cięciu forsycja potrzebuje zasilenia dla intensywnego odrostu nowych pędów.

●

Odchwaszczanie wokół krzewów – szczególnie ważne przy nowych nasadzeniach; stare rozrośnięte krzewy skutecznie tłumią chwasty swoją masą.

●

Monitoring pod kątem mszyc – pierwsze kolonie na wierzchołkach nowych pędów; przy małej liczbie usuwać mechanicznie; biedronki naturalnie regulują populacje.

●

Pobieranie sadzonek zielnych – maj i czerwiec to dobry termin; tegoroczne miękkie pędy; ukorzeniane w piasku lub perlicie pod folią; forsycja łatwo się ukorzenia; ukorzenianie 3–5 tygodni.

●

Nawożenie pogłówne – nawóz wieloskładnikowy lub gnojówka z pokrzywy co 4–6 tygodni do końca lipca; regularne zasilanie wspomaga wzrost pędów, na których uformują się pąki kwiatowe na następny rok.

●

Optymalny termin pobierania sadzonek półzdrewniałych – czerwiec i lipiec; pędy tegoroczne częściowo stwardniałe; ukorzenianie w piasku lub perlicie pod folią; ukorzenianie 4–6 tygodni.

●

Uzupełnienie ściółki przy upalnym lecie – ochrona korzeni przed przegrzaniem.

●

Doskonały termin sadzenia jesiennego.

●

Nawożenie jesienne – skromna dawka kompostu wokół krzewów; wzmacnia rośliny przed zimą.

●

Liście stopniowo żółkną – przy chłodniejszych nocach liście forsycji nabierają żółtawych odcieni; przebarwienia skromne w porównaniu z klonem czy bukiem; forsycja nie wyróżnia się spektakularnym jesiennym aspektem liści.

●

Opadanie liści – forsycja traci liście przy pierwszych chłodach; po opadaniu widoczne zaokrąglone pąki kwiatowe na nagich gałązkach; zapowiedź wiosennego spektaklu.

●

Kwitnie gajowiec żółty.

●

Kwitnie głowienka kremowa.

◂

●

▸

Kwitnie głowienka pospolita.

●

Kwitnie głowienka wielkokwiatowa.

●

Kwitnie gnidosz rozesłany.

●

Wysiew pod szkło hyzopu lekarskiego.

●

Wysiew do gruntu hyzopu lekarskiego.

●

Zbiór hyzopu lekarskiego - ziele (łodygi z liśćmi i kwiatami).

●

Zbiór hyzopu lekarskiego — liście.

◂

●

Wysadzanie sadzonek hyzopu lekarskiego.

●

▸

Kwitnie hyzop lekarski.

●

Kwitnie jakobinia kwiecista.

●

Kwitnie jakobinia różowawa.

●

▸

Kwitnie jasnota biała.

●

Kwitnie jasnota plamista.

●

Kwitnie jasnota purpurowa.

●

Kwitnie jasnota różowa.

●

Kwitnie jesion pensylwański.

◂

●

Kwitnie jesion wyniosły.

●

Kwitnie karbieniec pospolity.

●

Kwitnie karbieniec wyniosły.

●

Kwitnie kiksja zgiętoostrogowa.

●

Kwitnie klinopodium pospolite.

●

Kwitnie kocimiętka groniasta.

●

Usunięcie ubiegłorocznych suchych łodyg – wyciąć tuż przy ziemi przed pojawieniem się nowych pędów; kompostować; stanowisko oczyścić ze starych resztek dla lepszej cyrkulacji powietrza.

●

Optymalny termin wysiewu bezpośrednio do gruntu.

●

Optymalny termin sadzenia sadzonek i podziału kęp.

●

Nawożenie wiosenne – minimalne lub żadne.

●

Ściółkowanie wokół nowo posadzonych roślin – cienka warstwa piasku lub żwiru; uboga organiczna ściółka kompostowa.

●

Odchwaszczanie – kocimiętka w fazie intensywnego wzrostu może być zagłuszana przez chwasty; odchwaszczać regularnie do momentu gdy rośliny pokryją glebę.

●

Ochrona sadzonek przed kotami – świeżo posadzone sadzonki kocimiętki są bardzo atrakcyjne dla kotów; koty mogą je niszczyć przez tarzanie się; okrycie siatką lub umieszczenie kolczastych gałązek wokół roślin do czasu ukorzenienia; po ukorzenieniu rośliny lepiej znoszą wizyty kotów.

●

Zbiór surowca zielarskiego.

●

Kwitnie kocimiętka właściwa.

●

Cięcie po pierwszej fali kwitnienia.

●

Zbiór nasion – gdy torebki nasienne brązowieją i zasychają.

●

▸

Zbiór surowca – drugi termin.

●

Podział kęp jesienny.

●

Ściółkowanie na zimę.

●

Kwitnie kolcowój chiński.

●

Kwitnie kolcowój szkarłatny.

●

Główny termin wysiewu nasion na rozsadę.

●

Pikowanie siewek.

●

Szczypanie wierzchołków co 2–3 tygodnie.

◂

▸

Sadzenie na zewnątrz wyłącznie po 15 maja.

◂

▸

Nawożenie startowe.

◂

▸

Ślimaki groźne dla świeżo posadzonej rozsady.

●

Pojawiające się pąki kwiatostanowe – usuwać natychmiast.

●

Regularne, obfite podlewanie.

●

Nawożenie co 2 tygodnie.

●

Pobieranie sadzonek.

●

Przy ekstremalnych upałach: zraszanie liści wieczorem lub rano.

●

Uzupełnienie podłoża w pojemnikach.

●

Przygotowanie do wniesienia do domu.

●

Kwitnie konitrut błotny.

◂

●

▸

Kwitnie kroplik żółty.

●

Kwitnie krossandra lejkowata.

●

Wiosenne cięcie – kluczowy coroczny zabieg.

●

Optymalny termin sadzenia wiosennego.

●

Nawożenie wiosenne – minimalne lub żadne.

●

Ściółkowanie wokół nowo posadzonych roślin – cienka warstwa żwiru lub grysu wapiennego (5–8 cm); poprawia drenaż wokół szyjki korzeniowej; odzwierciedla ciepło na dolne pędy; zapobiega zachwaszczeniu.

●

Pobieranie sadzonek wierzchołkowych.

●

Podlewanie przy suszy – lawenda po ukorzenieniu się wyjątkowo odporna na suszę; przy typowych polskich warunkach rzadko wymaga podlewania; na glebach piaszczystych jedno głębsze podlanie tygodniowo przy długotrwałej suszy; nadmiar wody bardziej szkodliwy niż niedobór.

●

Absolutny zakaz nawożenia azotem – azot powoduje bujny wzrost kosztem aromatu i kwitnienia; lawenda najlepsza na glebach ubogich i przepuszczalnych.

●

Odchwaszczanie – regularne przy nowych nasadzeniach; starsze kępy same tłumią chwasty.

◂

●

▸

Kwitnie lawenda wąskolistna.

●

Zbiór kwiatów do suszenia i destylacji.

●

Letnie cięcie po pierwszym kwitnieniu.

●

Obserwacja zdrowia roślin.

●

Ocena kondycji krzewów – sierpień to dobry czas na ocenę, które krzewy wymagają silniejszego cięcia wiosną lub wymiany; przy starych i zdrewniałych krzewach powyżej 10 lat często lepiej wymienić na nowe sadzonki niż próbować odmładzać.

●

Doskonały termin sadzenia jesiennego – wrzesień i październik to drugi optymalny termin sadzenia; ciepła gleba sprzyja ukorzenieniu przed zimą; lawenda sadzona jesienią zdąży się zakorzenić przed mrozami przy odpowiednim stanowisku i drenażu.

●

Ściółkowanie na zimę – warstwa grysu wapiennego lub żwiru (5–8 cm) wokół roślin; nie organiczna ściółka zatrzymująca wilgoć; przy stanowiskach narażonych na silne wschodnie wiatry możliwe okrycie gałązkami świerkowymi.

●

Wysiew nasion oregano na rozsadę w domu lub szklarni (8–10 tygodni przed sadzeniem).

●

▸

Gdy siewki oregano mają 2 pary liści — pikuj do doniczek.

●

Usunięcie ubiegłorocznych suchych łodyg – wyciąć tuż przy ziemi przed intensywnym wzrostem nowych pędów; stare łodygi kompostować; stanowisko oczyścić ze starych resztek dla poprawy cyrkulacji powietrza.

●

Optymalny termin wysiewu bezpośrednio do gruntu.

●

Nawożenie wiosenne – minimalne lub żadne; lebiodka doskonale rośnie na glebach ubogich; nadmiar azotu powoduje bujny luźny wzrost kosztem aromatu i zawartości olejków eterycznych; ewentualnie skromna dawka kompostu (1–2 kg/m²) na glebach bardzo ubogich.

●

Ściółkowanie wokół nowo posadzonych roślin – cienka warstwa żwiru lub grysu wapiennego (3–5 cm); uboga organiczna ściółka kompostowa.

▸

Hartowanie rozsady.

●

Kwitnie lebiodka pospolita (oregano).

◂

▸

Sadzenie rozsady oregano w gruncie.

◂

▸

Pierwsze cięcie.

●

Pierwszy zbiór świeżych liści.

●

Drugie przycinanie po kwitnieniu.

●

Drugi zbiór liści.

●

Przesadzenie do doniczki.

●

Cięcie pielęgnacyjne, odmładzające i formujące.

●

Optymalny termin sadzenia wiosennego.

●

Nawożenie wiosenne – kompost (2–3 kg/m²) lub długo działający nawóz wieloskładnikowy wokół roślin; przy żywopłotach nawożenie przyspiesza zagęszczanie; stare samodzielne krzewy zazwyczaj nie wymagają nawożenia.

●

Ściółkowanie wokół nowo posadzonych roślin – kora lub zrębki (8–10 cm); utrzymuje wilgoć i hamuje chwasty szczególnie ważne przy nowych nasadzeniach żywopłotowych.

●

Cięcie żywopłotu.

●

Nawożenie pogłówne – przy żywopłotach drugą dawkę nawozu azotowego dla pobudzenia intensywnego wzrostu i szybkiego zagęszczania.

●

Monitoring pod kątem mszyc – pierwsze kolonie na młodych liściach i wierzchołkach pędów; przy małej liczbie usuwać mechanicznie; biedronki naturalnie regulują populacje.

●

Regularne podlewanie.

●

Nawożenie pogłówne – nawóz wieloskładnikowy lub gnojówka z pokrzywy co 4–6 tygodni przy żywopłotach i nowych nasadzeniach; stymuluje intensywny wzrost.

●

Drugie cięcie żywopłotu.

●

Kwitnie ligustr pospolity.

◂

●

▸

Cięcie żywopłotu po kwitnieniu.

●

Obserwacja pod kątem misecznika – brązowe tarcze na gałązkach; przy małej liczbie interwencja zbędna; przy silnym porażeniu opryski olejami parafinowymi.

●

Pobieranie sadzonek półzdrewniałych – sierpień to dobry termin; pędy tegoroczne dobrze stwardniałe; ukorzenianie w piasku lub perlicie pod folią; ligustr łatwo się ukorzenia z sadzonek; ukorzenianie 4–6 tygodni.

●

Doskonały termin sadzenia jesiennego – wrzesień i październik to drugi optymalny termin sadzenia; ciepła gleba sprzyja ukorzenieniu się przed zimą; ligustr jako materiał żywopłotowy sadzić gęsto (co 30–40 cm) dla szybkiego efektu.

●

Nawożenie jesienne – kompost wokół żywopłotów i nowych nasadzeń wzmacnia rośliny przed zimą.

●

Ściółkowanie na zimę – warstwa kory lub liści (8–10 cm) wokół nowych nasadzeń; ochrona korzeni przed głębszym zamarzaniem; szczególnie ważna przy nowych żywopłotach w pierwszej zimie.

●

Grabienie opadłych liści spod krzewów – profilaktyka chorób grzybowych.

●

Wapnowanie gleby.

●

Nawożenie starszych krzewów.

●

Cięcie pielęgnacyjne.

●

Podlewanie po zimie, jeśli gleba przeschła.

●

Wysiew nasion po stratyfikacji (od marca) na rozsadę.

●

Sadzenie sadzonek.

●

Nawożenie startowe.

●

Kwitnie lilak pospolity.

●

Regularne podlewanie w czasie kwitnienia.

●

Zbieraj gałązki do wazonu — cięcie kwiatów to jednocześnie lekkie cięcie formujące.

●

Usuwanie odrostów korzeniowych.

●

Nawożenie po kwitnieniu.

●

Podlewanie podczas suszy.

●

Usuwanie przekwitłych kwiatostanów!

●

Kontrola pod kątem chorób i szkodników.

●

Ostatnie lekkie cięcie formujące.

●

Jesienne sadzenie sadzonek.

●

▸

Ostatnie nawożenie: wyłącznie potasowo-fosforowe.

●

Sprawdź pH gleby.

●

Mulczowanie strefy korzeniowej — przygotowanie na zimę.

●

Żółknięcie i opad liści.

●

Główne cięcie pielęgnacyjne po opadzie liści.

●

▸

Kwitnie lnica pospolita.

●

Kwitnie lulecznica kraińska.

●

Kwitnie lulek biały.

●

▸

Kwitnie lulek czarny.

◂

●

Kwitnie łuskiewnik różowy.

●

Usunięcie ewentualnych uszkodzonych zimowych liści – przy wiosennym przeglądzie delikatnie usunąć brązowe i przemarznięte fragmenty; poprawa estetyki i cyrkulacji powietrza.

●

Optymalny termin sadzenia wiosennego – marzec i kwiecień to doskonały czas; gleba miękka; korzenie mają czas na ukorzenienie się przed kwitnieniem; rozstawa 20–30 cm dla szybkiego pokrycia powierzchni.

●

Optymalny termin podziału i przesadzania – marzec to doskonały czas; oddzielić ukorzenione fragmenty od matecznika; lub wykopać całą poduszkę podzielić i posadzić; posadzić natychmiast i obficie podlać.

●

Wysiew nasion – marzec to dobry czas na wysiew nasion; wysiewać na powierzchnię gleby bez przykrywania (nasiona wymagają światła); kiełkowanie po 14–21 dniach; siewki rosną powoli w pierwszym roku.

●

Nawożenie wiosenne – minimalne lub żadne; macierzanka doskonale rośnie na glebach ubogich; nadmiar azotu powoduje bujny luźny wzrost kosztem zwartości i aromatu; ewentualnie skromna dawka kompostu na glebach bardzo ubogich.

●

Ściółkowanie wokół nowo posadzonych roślin – warstwa żwiru lub grysu wapiennego (3–5 cm); uboga organiczna ściółka kompostowa; żwir poprawia drenaż przy szyjce korzeniowej i odzwierciedla ciepło.

●

Odchwaszczanie – regularne przy nowych nasadzeniach; starsze kępy same tłumią chwasty swoją masą.

●

Absolutny zakaz nawożenia azotem – azot powoduje luźny bujny wzrost kosztem zwartości i aromatu; macierzanka najlepsza na glebach ubogich.

●

Pobieranie sadzonek wierzchołkowych – kwiecień i maj to dobry termin; wierzchołki pędów 5–8 cm bez kwiatów; ukorzenianie się w piasku lub perlicie pod folią; ukorzenianie 2–4 tygodnie; prosta i pewna metoda rozmnażania.

◂

●

Kwitnie macierzanka piaskowa.

●

Zbiory ziołowe – maj to doskonały termin na pierwszy zbiór pędów z liśćmi i kwiatami; ścinać górne 5–8 cm pędów; suszyć w cieniu i przewiewie; macierzanka ma intensywny aromat tymianku i jest używana jako zamiennik tymianku ogrodowego; szczególnie aromatyczna przed i podczas kwitnienia.

●

Cięcie po kwitnieniu – kluczowy zabieg.

●

Zbiór surowca ziołowego – główny termin – przy kwitnieniu i tuż przed kwitnieniem najwyższa zawartość olejków eterycznych.

●

Podlewanie po cięciu – jedno głębsze podlanie po cięciu stymuluje odrost; potem ograniczyć; macierzanka wyjątkowo odporna na suszę.

●

Nawożenie po cięciu – absolutnie zbędne; żyzna gleba szkodzi zwartości i aromatowi.

●

Optymalny termin pobierania sadzonek półzdrewniałych – czerwiec i lipiec to doskonały czas; pędy tegoroczne częściowo stwardniałe; ukorzenianie się w piasku lub perlicie pod folią lub mgłą; ukorzenianie 3–5 tygodni.

●

Podlewanie przy ekstremalnej suszy.

●

Zbiory ziołowe – drugi termin – sierpień to dobry czas na ostatnie zbiory pędów z liśćmi do suszenia przed jesienią; aromat nadal intensywny; ścinać górne 5–8 cm pędów.

●

Doskonały termin sadzenia jesiennego – wrzesień i październik to drugi optymalny termin sadzenia; ciepła gleba sprzyja ukorzenieniu się przed zimą; macierzanka sadzona jesienią doskonale zimuje.

◂

●

Możliwy wysiew nasion na rozsadę w pomieszczeniu lub na ciepłym parapecie.

●

Wysiew nasion tymianku pod szkło.

◂

▸

Pierwsze cięcie odmładzające.

●

Pielęgnacja rozsady.

●

Możliwy podział starszych kęp.

●

Podlewanie bardzo ostrożne.

●

Kwitnie tymianek.

●

Termin zbioru ziela tymianku pospolitego.

●

Wysadzanie siewek tymianku pospolitego do gruntu lub doniczek.

●

Ściółkowanie między roślinami.

●

Szczypanie wierzchołków młodych roślin (pinching).

●

Możliwe rozmnażanie przez sadzonki wierzchołkowe.

●

Cięcie po kwitnieniu.

●

Zbieranie nasion do celów siewnych.

●

Ostatnie cięcie w sezonie.

●

Przygotowanie zimowania.

●

Kwitnie macierzanka zwyczajna.

◂

▸

Wysiew nasion melisy w warunkach szklarniowych.

●

Nawożenie wiosenne – skromna dawka kompostu (2–3 kg/m²) lub nawozu wieloskładnikowego wokół roślin; melisa docenia umiarkowanie żyzną glebę; nadmiar azotu powoduje bujny wzrost kosztem aromatu.

●

Ściółkowanie wokół nowo posadzonych roślin – cienka warstwa kompostu lub kory (5–8 cm); utrzymuje wilgoć i hamuje chwasty; przy uprawie w pojemnikach uzupełnienie podłoża.

●

Podlewanie melisy.

●

Optymalny termin sadzenia wiosennego – marzec i kwiecień to doskonały czas; sadzić z pełną bryłą korzeniową; gleba miękka i wilgotna; korzenie mają czas na ukorzenienie się przed latem.

●

Optymalny termin podziału kęp.

●

Usunięcie ubiegłorocznych suchych łodyg – wyciąć tuż przy ziemi przed intensywnym wzrostem nowych pędów; stare łodygi kompostować; stanowisko oczyścić ze starych resztek dla poprawy cyrkulacji powietrza i estetyki.

●

▸

Możliwy termin zbioru melisy.

●

Wysadzanie rozsady melisy do ogrodu.

●

Ścinanie pędów kwiatostanowych przy uprawie liściowej.

●

Nawożenie pogłówne – skromna dawka nawozu wieloskładnikowego lub gnojówki z pokrzywy co 4–6 tygodni; melisa po intensywnych zbiorach docenia regularne zasilenie; na glebach żyznych nawożenie zbędne.

●

Kwitnie melisa lekarska.

●

Silne cięcie po kwitnieniu – kluczowy zabieg.

●

Nawożenie po cięciu – skromna dawka nawozu azotowego lub gnojówki z pokrzywy stymuluje intensywny odrost nowych liści po lipcowym cięciu; szczególnie ważne przy uprawie głównie liściowej.

●

Podział kęp jesienny – wrzesień to możliwy termin podziału; wykopać fragment kępy z korzeniami i posadzić od razu; obficie podlać; wiosenny podział bezpieczniejszy i zalecany.

●

Ściółkowanie na zimę.

●

Melisa w pojemniku na zimę – przy uprawie pojemnikowej przenieść do chłodnego nieogrzewanego miejsca (4–8°C) lub wnieść na ciepły jasny parapet dla dalszych zbiorów zimą; melisa na ciepłym parapecie rośnie przez całą zimę przy odpowiednim podlewaniu i doświetlaniu.

●

Główny termin wysiewu nasion na rozsadę.

●

Pielęgnacja rozsady.

◂

▸

Sadzenie rozsady na zewnątrz po 15 maja.

◂

▸

Ustawienie podpór – tyczki (min. 1,5 m) lub klatki pomidorowe przy każdej roślinie; ustawiać przed sadzeniem lub natychmiast po.

◂

▸

Obfite podlewanie po sadzeniu – korzenie muszą się szybko ukorzenić; codzienne podlewanie przez pierwszy tydzień.

◂

▸

Ściółkowanie gleby wokół roślin – warstwa słomy lub kory (8–10 cm); zatrzymuje wilgoć i zapobiega pryskaniu gleby na liście.

◂

▸

Nawożenie startowe – długo działający nawóz wieloskładnikowy wmieszany w dół sadzenia.

◂

●

Ślimaki szczególnie groźne dla świeżo posadzonej rozsady – wystawiać pułapki; stosować bariery miedziane.

●

Nawożenie co 2–3 tygodnie.

●

Odchwaszczanie i spulchnianie – miechunka słabo konkuruje z chwastami w pierwszych tygodniach; po rozrośnięciu sama zagłusza chwasty.

●

Regularne podlewanie pod korzenie.

●

Kwitnienie – drobne żółte kwiaty z fioletowym środkiem; kwitnienie obfite przez cały sezon; miechunka wymaga wzajemnego zapylenia między roślinami przez owady; bez drugiej rośliny kwiaty nie zawiążą owoców.

◂

●

Okres zbiorów miechunki.

◂

▸

Opcjonalne formowanie roślin – usuwanie zbędnych pędów bocznych przy bardzo gęstych roślinach poprawia cyrkulację powietrza; nie jest konieczne jak przy pomidorze.

◂

▸

Mszyce i przędziorek.

◂

▸

Obserwacja pod kątem zarazy ziemniaczanej – przy wilgotnej i chłodnej pogodzie możliwe porażenie podobne jak u pomidora; usuwać porażone liście; opryski miedziowe.

●

Samosiew miechunki – owoce które opadają na ziemię kiełkują wiosną; miechunka przy pozostawieniu opadłych owoców na ziemi chętnie się samoczynnie rozmnaża; doskonała strategia dla ogrodu naturalistycznego.

●

Obserwacja zdrowia liści – mączniak prawdziwy i zaraza ziemniaczana możliwe przy niesprzyjającej pogodzie; dobra cyrkulacja powietrza między roślinami jako profilaktyka.

●

Uzupełnienie ściółki wokół roślin przed gorącym końcem lata.

●

Zbiór nasion.

●

Uprzątnięcie grządki.

●

Kwitnie miechunka rozdęta.

●

▸

Kwitnie mierznica czarna.

●

▸

Kwitnie mięta długolistna.

●

Kwitnie mięta okrągłolistna.

●

Ważna uwaga – mięta pieprzowa jest mieszańcem (M. aquatica × M. spicata) i nie wydaje żywotnych nasion; rozmnażana wyłącznie wegetatywnie przez sadzonki i podział kęp; przy zakupie nasion z katalogów oznaczonych jako 'mięta pieprzowa' w rzeczywistości otrzymujemy miętę zieloną lub inny gatunek.

●

Usunięcie ubiegłorocznych suchych łodyg – wyciąć tuż przy ziemi przed intensywnym wzrostem nowych pędów; stare łodygi kompostować; stanowisko oczyścić ze starych resztek.

●

Optymalny termin podziału kęp i rozłogów – marzec to doskonały czas.

●

Optymalny termin sadzenia sadzonek – marzec i kwiecień to doskonały czas; sadzić z pełną bryłą korzeniową; przy pojemnikach użyć pojemników min. 25 cm średnicy i głębokości z otworami drenażowymi.

●

Podlewanie po posadzeniu i podziale – obfite jednorazowe; mięta pieprzowa preferuje wilgotną glebę; gleba stale lekko wilgotna przez cały sezon.

●

Nawożenie wiosenne – skromna dawka kompostu (2–3 kg/m²) lub nawozu wieloskładnikowego wokół roślin; mięta docenia żyzną i wilgotną glebę; na glebach bardzo ubogich nawożenie stymuluje wzrost i aromat.

●

Ściółkowanie wokół roślin – warstwa kompostu lub kory (5–8 cm); utrzymuje wilgoć kluczową dla mięty; przy mięcie polej ściółkowanie obowiązkowe dla ochrony przed mrozem.

●

Zbiory liści.

●

Regularne ścinanie wierzchołków – co 2–3 tygodnie ścinać wierzchołki pędów dla stymulacji krzewienia; rośliny regularnie ścinane rosną bardziej zwarcie i dają więcej aromatycznych liści; bez ścinania pędy wyciągają się i kwitną szybciej.

●

Kontrola rozrastania przez rozłogi – mięta przy wilgotnej i żyznej glebie rozrasta się bardzo agresywnie; wyciągać rozłogi wkraczające w niepożądane miejsca; łopata wbita pionowo wokół kępy ogranicza rozrost; korzenie mięty w pojemnikach wkopanych w ziemię mogą wyrastać przez otwory drenażowe.

●

Nawożenie pogłówne – skromna dawka nawozu wieloskładnikowego lub gnojówki z pokrzywy co 4–6 tygodni; mięta po intensywnych zbiorach docenia regularne zasilenie; w pojemnikach nawozić co 2–3 tygodnie.

●

Regularne podlewanie – mięta przy niedoborze wody rośnie słabiej i liście tracą blask; gleba stale lekko wilgotna; podlewać co 3–5 dni przy braku opadów; w pojemnikach codziennie przy ciepłej pogodzie.

●

Ścinanie kwiatostanów przy uprawie liściowej – usuwać pojawiające się pędy kwiatostanowe dla opóźnienia kwitnienia i utrzymania intensywnego aromatu liści; możliwe kilkukrotne ścinanie przedłużające fazę liściową.

●

▸

Kwitnie mięta pieprzowa.

●

Silne cięcie po kwitnieniu – kluczowy zabieg.

●

Pobieranie sadzonek i rozłogów do zimowania w domu – wrzesień to doskonały czas na pobranie sadzonek lub rozłogów mięty do zimowania w pojemnikach w domu; posadzić w doniczkach i postawić na jasnym parapecie; możliwe zbiory świeżych liści przez całą zimę.

●

Ściółkowanie na zimę.

●

Mięta w pojemniku na zimę – przy uprawie pojemnikowej przenieść do chłodnego nieogrzewanego miejsca (2–8°C) lub wnieść na ciepły jasny parapet dla dalszych zbiorów zimą; przy mięcie polej pojemniki zimować w nieogrzewanym pomieszczeniu powyżej 0°C.

●

Usunięcie ubiegłorocznych suchych łodyg – wyciąć tuż przy ziemi przed intensywnym wzrostem nowych pędów; stare łodygi kompostować; stanowisko oczyścić ze starych resztek.

●

Optymalny termin podziału kęp i rozłogów – marzec to doskonały czas.

●

Optymalny termin sadzenia sadzonek – marzec i kwiecień to doskonały czas; sadzić z pełną bryłą korzeniową; przy pojemnikach użyć pojemników min. 25 cm średnicy i głębokości z otworami drenażowymi.

●

Podlewanie po posadzeniu i podziale – obfite jednorazowe;

●

Nawożenie wiosenne – skromna dawka kompostu (2–3 kg/m²) lub nawozu wieloskładnikowego wokół roślin; mięta docenia żyzną i wilgotną glebę; na glebach bardzo ubogich nawożenie stymuluje wzrost i aromat.

●

Ściółkowanie wokół roślin – warstwa kompostu lub kory (5–8 cm); utrzymuje wilgoć kluczową dla mięty; przy mięcie polej ściółkowanie obowiązkowe dla ochrony przed mrozem.

●

Zbiory liści.

●

Regularne podlewanie – mięta przy niedoborze wody rośnie słabiej i liście tracą blask; gleba stale lekko wilgotna; podlewać co 3–5 dni przy braku opadów; w pojemnikach codziennie przy ciepłej pogodzie.

●

Regularne ścinanie wierzchołków – co 2–3 tygodnie ścinać wierzchołki pędów dla stymulacji krzewienia; rośliny regularnie ścinane rosną bardziej zwarcie i dają więcej aromatycznych liści; bez ścinania pędy wyciągają się i kwitną szybciej.

●

Nawożenie pogłówne – skromna dawka nawozu wieloskładnikowego lub gnojówki z pokrzywy co 4–6 tygodni; mięta po intensywnych zbiorach docenia regularne zasilenie; w pojemnikach nawozić co 2–3 tygodnie.

●

Kontrola rozrastania przez rozłogi – mięta przy wilgotnej i żyznej glebie rozrasta się bardzo agresywnie; wyciągać rozłogi wkraczające w niepożądane miejsca; łopata wbita pionowo wokół kępy ogranicza rozrost; korzenie mięty w pojemnikach wkopanych w ziemię mogą wyrastać przez otwory drenażowe.

●

Ścinanie kwiatostanów przy uprawie liściowej – usuwać pojawiające się pędy kwiatostanowe dla opóźnienia kwitnienia i utrzymania intensywnego aromatu liści; możliwe kilkukrotne ścinanie przedłużające fazę liściową.

●

▸

Kwitnie mięta polej.

●

Silne cięcie po kwitnieniu – kluczowy zabieg.

●

Pobieranie sadzonek i rozłogów do zimowania w domu – wrzesień to doskonały czas na pobranie sadzonek lub rozłogów mięty do zimowania w pojemnikach w domu; posadzić w doniczkach i postawić na jasnym parapecie; możliwe zbiory świeżych liści przez całą zimę.

●

Ściółkowanie na zimę.

●

Mięta w pojemniku na zimę – przy uprawie pojemnikowej przenieść do chłodnego nieogrzewanego miejsca (2–8°C) lub wnieść na ciepły jasny parapet dla dalszych zbiorów zimą; przy mięcie polej pojemniki zimować w nieogrzewanym pomieszczeniu powyżej 0°C.

●

Kwitnie mięta polna.

●

Usunięcie ubiegłorocznych suchych łodyg – wyciąć tuż przy ziemi przed intensywnym wzrostem nowych pędów; stare łodygi kompostować; stanowisko oczyścić ze starych resztek.

●

Optymalny termin podziału kęp i rozłogów – marzec to doskonały czas.

●

Optymalny termin sadzenia sadzonek – marzec i kwiecień to doskonały czas; sadzić z pełną bryłą korzeniową; przy pojemnikach użyć pojemników min. 25 cm średnicy i głębokości z otworami drenażowymi.

●

Podlewanie po posadzeniu i podziale – obfite jednorazowe;

●

Nawożenie wiosenne – skromna dawka kompostu (2–3 kg/m²) lub nawozu wieloskładnikowego wokół roślin; mięta docenia żyzną i wilgotną glebę; na glebach bardzo ubogich nawożenie stymuluje wzrost i aromat.

●

Ściółkowanie wokół roślin – warstwa kompostu lub kory (5–8 cm); utrzymuje wilgoć kluczową dla mięty; przy mięcie polej ściółkowanie obowiązkowe dla ochrony przed mrozem.

●

Zbiory liści.

●

Regularne ścinanie wierzchołków – co 2–3 tygodnie ścinać wierzchołki pędów dla stymulacji krzewienia; rośliny regularnie ścinane rosną bardziej zwarcie i dają więcej aromatycznych liści; bez ścinania pędy wyciągają się i kwitną szybciej.

●

Kontrola rozrastania przez rozłogi – mięta przy wilgotnej i żyznej glebie rozrasta się bardzo agresywnie; wyciągać rozłogi wkraczające w niepożądane miejsca; łopata wbita pionowo wokół kępy ogranicza rozrost; korzenie mięty w pojemnikach wkopanych w ziemię mogą wyrastać przez otwory drenażowe.

●

Nawożenie pogłówne – skromna dawka nawozu wieloskładnikowego lub gnojówki z pokrzywy co 4–6 tygodni; mięta po intensywnych zbiorach docenia regularne zasilenie; w pojemnikach nawozić co 2–3 tygodnie.

●

Regularne podlewanie – mięta przy niedoborze wody rośnie słabiej i liście tracą blask; gleba stale lekko wilgotna; podlewać co 3–5 dni przy braku opadów; w pojemnikach codziennie przy ciepłej pogodzie.

●

Ścinanie kwiatostanów przy uprawie liściowej – usuwać pojawiające się pędy kwiatostanowe dla opóźnienia kwitnienia i utrzymania intensywnego aromatu liści; możliwe kilkukrotne ścinanie przedłużające fazę liściową.

●

Kwitnie mięta zielona.

●

Silne cięcie po kwitnieniu – kluczowy zabieg.

●

Pobieranie sadzonek i rozłogów do zimowania w domu – wrzesień to doskonały czas na pobranie sadzonek lub rozłogów mięty do zimowania w pojemnikach w domu; posadzić w doniczkach i postawić na jasnym parapecie; możliwe zbiory świeżych liści przez całą zimę.

●

Ściółkowanie na zimę.

●

Mięta w pojemniku na zimę – przy uprawie pojemnikowej przenieść do chłodnego nieogrzewanego miejsca (2–8°C) lub wnieść na ciepły jasny parapet dla dalszych zbiorów zimą; przy mięcie polej pojemniki zimować w nieogrzewanym pomieszczeniu powyżej 0°C.

●

Kwitnie miodownik melisowaty.

●

Kwitnie motylek wisteoński.

●

Kwitnie namulnik brzegowy.

●

Kwitnie naparstnica purpurowa.

●

Kwitnie naparstnica wełnista.

●

Kwitnie naparstnica zwyczajna.

●

Kwitnie naparstnica żółta.

●

Kwitnie niepokalanek pospolity.

●

Kwitnie nikandra miechunkowata.

●

Kwitnie drzewo oliwne.

●

Kwitnie ożanka pierzastosieczna.

●

Kwitnie ożanka właściwa.

●

Kwitnie pachystachys żółty.

●

Kwitnie pantofelnik.

◂

▸

Wysiew nasion papryki rocznej pod szkło.

◂

●

▸

Pielęgnacja rozsady.

◂

▸

Rozłożenie czarnej folii lub agrowłókniny na grządkach – ogrzewa glebę przed sadzeniem; papryka przy zimnej glebie rośnie bardzo słabo nawet przy ciepłym powietrzu.

◂

▸

Sadzenie rozsady pod tunel foliowy od początku maja – pod tunelem temperatura jest wystarczająco wysoka; rozstawa 40–50 cm × 50–60 cm; sadzić z pełną bryłą korzeniową.

◂

▸

Sadzenie rozsady na zewnątrz nie wcześniej niż 20–25 maja.

◂

▸

Ściółkowanie gleby wokół roślin – czarna folia lub słoma (8–10 cm); ogrzewa glebę; zatrzymuje wilgoć; hamuje chwasty; kluczowe dla ciepłolubnej papryki w Polsce.

◂

▸

Nawożenie startowe.

◂

▸

Ochrona przed chłodem – przy prognozowanym ochłodzeniu poniżej 12°C okryć agrowłókniną; papryka ginie przy przymrozku i bardzo słabo rośnie przy chłodzie.

●

Nawożenie co 2 tygodnie.

●

Mszyce - kontrola.

●

Odchwaszczanie – płytkie dla nieuszkadzania płytkich korzeni papryki; po rozrośnięciu roślin chwasty naturalnie tłumione.

●

Kwitnie papryka roczna.

●

Regularne i równomierne podlewanie.

●

Szczypanie pierwszego pąka kwiatowego.

●

Nawożenie co 7–14 dni.

●

Obserwacja owoców – zgnilizna wierzchołkowa.

●

Usuwanie dolnych liści – przy silnym zagęszczeniu roślin usunięcie dolnych liści poprawia cyrkulację powietrza i ogranicza choroby grzybowe.

●

Wciornastki i przędziorek – kontrola.

◂

●

Szczyt zbiorów najpierw zielonych owoców później kolorowych.

●

Obserwacja pod kątem szarej pleśni i mączniaka.

●

Zbiory nasion.

●

Obserwacja pod kątem zarazy ziemniaczanej – przy chłodnej i mokrej jesieni możliwe porażenie podobne jak u pomidora; usuwać porażone liście i owoce; opryski miedziowe profilaktycznie.

●

Głęboka uprawa gleby po zbiorach – przekopanie z kompostem pod przyszłe nasadzenia.

●

▸

Kwitnie penstemon bródkowy.

●

Główny termin wysiewu nasion na rozsadę.

●

Pikowanie siewek.

◂

▸

Sadzenie na zewnątrz wyłącznie po 15 maja.

◂

●

Szczypanie wierzchołka (pinching).

◂

●

Ślimaki groźne dla świeżo posadzonej rozsady – wystawiać pułapki lub stosować bariery.

●

Deadheading.

●

Uwaga przy deszczowej pogodzie – mokre kwiaty petunii grandiflora kleją się i brązowieją; odmiany multiflora i Surfinia są bardziej odporne na deszcz.

●

Cięcie regeneracyjne.

●

Kwitnie petunia ogrodowa.

●

Nawożenie co 7–14 dni.

●

Regularne, obfite podlewanie.

●

Cięcie regeneracyjne w połowie miesiąca.

●

Obserwacja pod kątem mszyc, przędziorka i wciornastków.

●

Obserwacja pod kątem szarej pleśni.

●

Zbiór nasion – z odmian gatunkowych (nie F1) możliwy zbiór nasion, gdy torebki nasienne brązowieją i wysychają.

●

Pobieranie sadzonek do zimowania.

●

Wniesienie sadzonek do domu przed przymrozkami – ukorzenione sadzonki przenieść na jasny, słoneczny parapet lub pod lampę wzrostową; temperatura min. 15°C. Usunięcie roślin z rabat i pojemników po przymrozkach – kompostowanie zdrowych resztek.

●

Kwitnie pływacz zaniedbany.

●

Kwitnie pływacz zwyczajny.

●

Kwitnie pokrzyk wilcza jagoda.

◂

▸

Wysiew nasion pomidora na uprawę w szklarni.

◂

▸

Wysiew nasion pomidora na uprawę otwartą.

●

Nawożenie podstawowe (przed sadzeniem) wiosna lub jesień (obornik jesienią).

◂

▸

Wysadzanie do gruntu siewek pomidora w uprawach szklarniowych.

●

▸

Pielęgnacja rozsady.

●

Nawożenie startowe (przy sadzeniu).

◂

●

Palikowanie pomidorów.

◂

▸

Wysadzanie do gruntu siewek pomidora w uprawach otwartych.

◂

▸

Ściółkowanie gleby.

◂

▸

Nawożenie startowe.

◂

●

▸

Zbiory plonów pomidora.

◂

●

Nawożenie pogłówne (w trakcie wegetacji).

●

Kwitnie pomidor zwyczajny.

●

Usuwanie bocznych pędów (pasynkowanie).

●

▸

Nawożenie co 2 tygodnie.

●

Mszyca – kolonie na wierzchołkach pędów.

●

Pierwsze objawy zarazy ziemniaczanej (Phytophthora infestans).

●

Usuwanie dolnych liści – liście poniżej pierwszego grona owocowego usunąć dla poprawy cyrkulacji powietrza; poprawia też dostęp światła do owoców.

◂

▸

Zacinanie wierzchołka (topping) – od połowy sierpnia.

●

Sprzątanie po uprawie.

●

Kwitnie poziewnik polny.

●

Kwitnie poziewnik szorstki.

●

Kwitnie poziewnik wąskolistny.

◂

●

Kwitnie przetacznik bluszczykowaty.

●

Kwitnie przetacznik bobowniczek.

◂

●

Kwitnie przetacznik bobownik.

◂

●

Kwitnie przetacznik długolistny.

●

Kwitnie przetacznik kłosowy.

◂

●

Kwitnie przetacznik leśny.

●

Kwitnie przetacznik macierzankowy.

●

Kwitnie przetacznik nitkowaty.

●

Kwitnie przetacznik ożankowy.

◂

●

◂

Kwitnie przetacznik perski.

●

Kwitnie przetacznik pierzastosieczny.

◂

●

▸

Kwitnie przetacznik polny.

●

Kwitnie przetacznik rolny.

●

Kwitnie przetacznik rozesłany.

●

Kwitnie psianka czarna.

●

Kwitnie psianka dzióbkowata.

●

Kwitnie psianka koralowa.

●

Kwitnie psianka słodkogórz.

●

Kwitnie pszczelnik wąskolistny.

●

Kwitnie pszeniec gajowy.

●

▸

Kwitnie pszeniec różowy.

●

Kwitnie pszeniec zwyczajny.

●

Kwitnie pysznogłówka dęta.

●

▸

Kwitnie pysznogłówka dwoista.

●

Termin zbioru rozmarynu.

●

Wysiew nasion rozmarynu pod szkło.

●

Wiosenna ocena po zimie i cięcie uszkodzonych pędów.

●

Optymalny termin sadzenia wiosennego – marzec i kwiecień to doskonały czas.

●

Nawożenie wiosenne – minimalne lub żadne; rozmaryn doskonale rośnie na glebach ubogich; nadmiar azotu powoduje bujny miękki wzrost wrażliwy na mróz i mniej aromatyczny; ewentualnie skromna dawka nawozu do roślin śródziemnomorskich lub wapna na glebach kwaśnych.

●

Ściółkowanie – warstwa żwiru lub grysu wapiennego (5–8 cm) wokół rośliny; poprawia drenaż przy szyjce korzeniowej; odzwierciedla ciepło na dolne pędy; nie organiczna ściółka kompostowa zwiększająca wilgotność.

●

Kwitnie rozmaryn lekarski.

●

Absolutny zakaz nawożenia azotem – azot powoduje miękki bujny wzrost wrażliwy na mróz i o słabszym aromacie; rozmaryn najlepszy na glebach ubogich i przepuszczalnych.

●

Optymalny termin pobierania sadzonek – maj i czerwiec to doskonały czas; ukorzeniane w piasku pod folią; ukorzenianie 4–8 tygodni.

●

Cięcie formujące po kwitnieniu – maj to optymalny czas na cięcie formujące po wiosennym kwitnieniu; skrócić pędy kwiatostanowe i przedłużyć o 1/3; nadać krzewowi regularny kształt; rozmaryn bez cięcia po kilku latach rozsypuje się i drewnieje, tracąc dekoracyjność; nigdy nie ciąć w stare drewno bez zielonych listków.

◂

▸

Wysadzanie siewek rozmarynu do gruntu.

●

Pobieranie sadzonek półzdrewniałych – czerwiec i lipiec to doskonały czas; pędy tegoroczne częściowo stwardniałe; ukorzenianie w piasku lub perlicie pod folią lub mgłą; ukorzenianie się 4–8 tygodni.

●

Obserwacja zdrowia roślin – przy wilgotnej glebie i słabym drenażu możliwa zgnilizna korzeni; objaw: nagłe więdnięcie i brązowienie całych gałęzi; usunąć chore rośliny i poprawić drenaż; rozmaryn ginie przy stale mokrej glebie.

●

Oliwa rozmarynowa – we wrześniu doskonały termin na przygotowanie oliwy rozmarynowej; świeże gałązki umieścić w butelce z oliwą z oliwek; odstawić na 2–4 tygodnie; doskonałe do smażenia pieczenia i marynat; przechowywać w chłodnym ciemnym miejscu.

●

Sadzenie jesienne – wrzesień to możliwy termin sadzenia; rośliny muszą się zakorzenić przed mrozami; przy uprawie gruntowej ryzyko przy późnym sadzeniu jest wysokie; bezpieczniejsze sadzenie wiosną.

●

Przygotowanie do zimy – kluczowy miesiąc przy uprawie gruntowej – przygotowanie okrycia agrowłókniną lub jutą dla roślin gruntowych przed nadejściem mrozów; okrycie przy pierwszych stałych mrozach (zazwyczaj listopad); przedwczesne okrycie może powodować gnicie przy wilgotnej jesiennej pogodzie.

●

Absolutny zakaz cięcia – nie ciąć rozmarynu w październiku ani późniejszych miesiącach; cięcie powoduje wzrost delikatnych pędów przemarzających zimą; następne cięcie dopiero wiosną po kwitnieniu.

●

Pojemniki – przeniesienie do zimowiska.

●

Kwitnie rzęśl wiosenna.

●

Kwitnie serdecznik pospolity.

●

Kwitnie fiołek afrykański.

●

Kontrola długich strąków na gałęziach.

●

Optymalny termin cięcia pielęgnacyjnego i formującego.

●

Optymalny termin sadzenia wiosennego.

●

Podlewanie, jeśli gleba jest przesuszona po zimie.

●

Nawożenie.

●

Sprzątanie spod drzewa.

●

Możliwy wysiew nasion.

◂

▸

Późny rozrost liści.

●

Ściółkowanie pod drzewem (kora sosnowa, zrębki, 8–10 cm).

●

Obserwacja pod kątem pierwszych szkodników – mszyce na pąkach i młodych liściach.

●

Nawożenie pogłówne.

●

Surmia wrażliwa na późne przymrozki po rozwinięciu liści.

●

Obserwacja pod kątem mszycy.

●

Pielenie i odchwaszczanie pod drzewem – szczególnie ważne przy młodych drzewach; uzupełnienie ściółki.

●

Regularne podlewanie.

●

Kontrola chwastów pod drzewem.

●

Kwitnie surmia zwyczajna.

●

Obserwacja pod kątem szrotówka kasztanowcowiaczka.

◂

●

Pojawiają się strąki.

●

Nawożenie: ostatnia dawka nawozu dla młodych drzew do 5 lat.

●

Uzupełnienie ściółki pod drzewem przed jesienią.

●

Przebarwienie liści.

●

Doskonały termin sadzenia jesiennego.

●

Ściółkowanie korzeni świeżo posadzonych drzew.

●

Zbiór nasion.

●

Opadanie liści.

●

Obfite podlewanie przed zimą.

●

Kwitnie szałwia błyszcząca.

◂

▸

Wysiew nasion szałwii lekarskiej pod szkło.

●

Sprawdzenie pH gleby.

●

Pierwsze cięcie pielęgnacyjne.

●

Okres zbioru surowca zielarskiego szałwii lekarskiej.

●

Pielęgnacja rozsady.

●

Podział starszych kęp.

●

Zbieranie nasion do celów siewnych.

●

Wysadzanie siewek szałwii lekarskiej.

●

Podlewanie bardzo umiarkowane.

●

Szczypanie wierzchołków młodych roślin.

●

Kwitnie szałwia lekarska.

●

Rozmnażanie przez sadzonki wierzchołkowe.

●

Cięcie po kwitnieniu.

●

Rozmnażanie przez sadzonki półzdrewniałe.

●

Przeszczep wybranych roślin z ogrodu do doniczki.

●

Posadzenie ukorzenionych sadzonek.

●

▸

Kwitnie szałwia łąkowa.

◂

●

Kwitnie szałwia okręgowa.

◂

●

Kwitnie szałwia omszona.

●

Kwitnie szałwia zielona.

●

Kwitnie szanta zwyczajna.

●

Kwitnie szelężnik mniejszy.

●

Kwitnie szelężnik włochaty.

●

Kwitnie świetlik łąkowy.

●

Kwitnie świetlik wyprężony.

●

Kwitnie świetlik zwarty.

●

Kwitnie tłustosz pospolity.

●

▸

Kwitnie trędownik bulwiasty.

●

Kwitnie trędownik wiosenny.

◂

●

Kwitnie machorka.

●

Kwitnie tytoń skrzydlaty.

◂

●

Kwitnie tytoń szlachetny.

●

Kwitnie werbena pospolita.

●

Kwitnie werbena ogrodowa.

●

Główny termin wysiewu nasion na rozsadę – od początku lutego w ogrzewanym pomieszczeniu lub pod lampą wzrostową.

●

Pielęgnacja rozsady.

◂

▸

Drugi wysiew nasion – możliwy od połowy marca dla kolejnej partii rozsady kwitnącej w czerwcu–lipcu; postępować jak przy lutowym wysiewie.

◂

▸

Hartowanie rozsady – od połowy kwietnia stopniowe wystawianie rozsady na zewnątrz przy temperaturze powyżej 8°C; wyżlin toleruje lekkie przymrozki po zahartowaniu (do –3°C); zaczynać od 1–2 h w osłoniętym miejscu bez bezpośredniego słońca; stopniowo zwiększać ekspozycję przez 2–3 tygodnie.

◂

▸

Wysiew nasion bezpośrednio do gruntu – od połowy kwietnia możliwy wysiew na grządkę; nasiona na powierzchnię lub bardzo płytko; przykryć cienką warstwą piasku lub nie przykrywać; kiełkowanie po 14–21 dniach; rośliny z bezpośredniego wysiewu kwitną później (lipiec–sierpień).

◂

▸

Sadzenie rozsady po 15 maja – po ustąpieniu ryzyka silniejszych przymrozków sadzić wszystkie partie rozsady; wyżlin preferuje chłodniejszą pogodę więc sadzenie w maju zapewnia optymalne warunki startowe.

◂

●

Ślimaki groźne dla świeżo posadzonej rozsady – wystawiać pułapki; stosować bariery miedziane; wyżlin jest atrakcyjny dla ślimaków.

●

▸

Kwitnie lwia paszcza.

◂

●

▸

Regularne deadheading – usuwanie przekwitłych kwiatostanów tuż poniżej ostatniego kwiatu stymuluje tworzenie pędów bocznych z nowymi kwiatostanami; klucz do długiego i obfitego kwitnienia; bez deadheadingu wyżlin szybko ogranicza kwitnienie.

●

▸

Nawożenie co 2–3 tygodnie – nawóz wieloskładnikowy z podwyższoną zawartością potasu i fosforu stymuluje intensywne kwitnienie; unikać nadmiaru azotu powodującego bujny wzrost kosztem kwitnienia.

●

▸

Regularne podlewanie – czerwiec bywa upalny; wyżlin przy suszy ogranicza kwitnienie; co 5–7 dni przy braku opadów.

●

Monitoring rdzy – przy wilgotnej pogodzie pomarańczowe plamy na spodniej stronie liści; usuwać porażone liście; opryski fungicydami miedziowymi; dobra cyrkulacja powietrza jako profilaktyka; rdza jest jedną z najpoważniejszych chorób tego gatunku.

●

Silne cięcie letnie dla jesiennego kwitnienia.

●

Obserwacja pod kątem mszyc – kolonie na wierzchołkach pędów; przy małej liczbie biedronki wystarczają.

●

Zbiory nasion.

●

Kwitnie zaraza bluszczowa.

●

Kwitnie zaraza czerwonawa.

●

Kwitnie zaraza drobnokwiatowa.

●

Kwitnie zaraza gałęzista.

●

Kwitnie zaraza krwistoczerwona.

◂

●

Kwitnie zaraza macierzankowa.

●

▸

Kwitnie zaraza wielka.

●

Kwitnie zaraza żółta.

●

▸

Czas sadzenia wczesnych ziemniaków. W południowo-zachodniej części Polsski można sadzić z początkiem marca. W pozostałych rejonach na przełomie marca i kwietnia.

●

Sadzenie sadzeniaków.

●

Nawożenie mineralne.

●

Podkiełkowywanie sadzeniaków.

●

Przygotowanie grządek.

◂

▸

Czas sadzenia odmian późnych ziemniaków.

●

Pierwsze liście przebijają się przez ziemię.

●

Pierwsze obredlanie (obsypywanie).

●

▸

Zbiór ziemniaków wczesnych.

●

Podlewanie.

●

Nawożenie potasowe — kluczowe dla jakości i wielkości bulw.

●

Kontrola stonki — zbieraj jaja (żółte skupiska pod liśćmi), larwy i dorosłe owady.

●

Obserwacja pod kątem zarazy ziemniaczanej (Phytophthora infestans).

●

Drugie obredlanie.

●

Kwitnie ziemniak.

●

Zbiory odmian bardzo wczesnych i wczesnych.

●

Zbiory odmian średnio-wczesnych.

●

Zbiory odmian średnio-wczesnych.

◂

●

Zbiór ziemniaków późnych.

●

Nawozimy grunt pod uprawę ziemniaka obornikiem.

●

Porządkowanie grządek.

●

Kwitnie żelaźniak bulwiasty.

●

Kwitnie żółwik nagi.

Jasnotowce

Rodziny

Występowanie i środowisko

Morfologia i anatomia

Rozmnażanie

Najbardziej popularne gatunki roślin

Kalendarz przyrody

Filmy

Bibliografia

Nazwa rodziny	Nazwa łacińska	Liczba gatunków		Czy występuje w Polsce?
Nazwa rodziny	Nazwa łacińska	Świat	Polska	Czy występuje w Polsce?
akantowate	Acanthaceae	2500	0	Tak
babkowate	Plantaginaceae	260	10	Tak
bignoniowate	Bignoniaceae	800	0	Tak
jasnotowate, wargowe	Lamiaceae	3500	80	Tak
kulnikowate	Globulariaceae	30	1	Tak
martyniowate	Martyniaceae	20	0	Nie
oliwkowate	Oleaceae	600	3	Tak
omżynowate	Buddlejaceae	120	1	Tak
ostrojowate	Gesneriaceae	2500	0	Nie
pływaczowate (rośliny)	Lentibulariaceae	180	7	Tak
połapkowate, sezamowate	Pedaliaceae	120	0	Nie
psiankowate	Solanaceae	2900	28	Tak
rzęślowate	Callitrichaceae	25	6	Tak
trędownikowate	Scrophulariaceae	5000	100	Tak
werbenowate	Verbenaceae	3000	4	Tak
zarazowate	Orobanchaceae	160	16	Tak