Ziemniak, kartofel

Ziemniak, kartofel (Solanum tuberosum) to roślina uprawna z rodziny psiankowatych. To jednocześnie roślina trująca. Jadalne są tylko bulwy. Znanych jest kilka tysięcy odmian na świecie, w Polsce uprawianych jest około 100 odmian. Rozróżniamy głównie odmiany wczesne i późne. W zależności od odmiany bulwy posiadają różne kolory skórki i miąższu, smakiem, kruchością po ugotowaniu i kształtem. Roślina ta wydaje obfity plon nawet w słabych warunkach glebowych.

Występowanie i środowisko PL

W Polsce to roślina obcego pochodzenia, powszechnie uprawiana i jedna z najważniejszych roślin uprawnych. Kartofel pochodzi z Ameryki Południowej, nie występuje jednak w naturze. Prawdopodobnie jego przodkiem jest roślina o łacińskiej nazwie Solanum brevicaule. Dziś ziemniaki są uprawiane na całym świecie.

Tryb życia i zachowanie

Kwitnie w okresie od lipca do października.

Morfologia i anatomia

Osiąga wysokość 40-80(120) cm.

Liście są przerywano-nieparzysto-pierzaste.

Kwiaty mają biały lub jasnofioletowy kolor.

Kłącza z wieloma rozłogami są zakończone bulwami. Ziemniak to nic innego jak zgrubiały podziemny pęd.

Ochrona i zagrożenia

Brak danych.

Ciekawostki

W Europie ziemniaki są znane dopiero od 200 lat. Trafił tu w XVI wieku. Popularność zdobywał 300 lat. Z początku była to w Europie roślina ozdobna.

Udomowienie tej rośliny nastąpiło około 8 tysięcy lat temu.

Trująca substancja (solanina) zawarta jest w całej roślinie, także w bulwach, głównie w skórce, której nie należy spożywać. Nie należy spożywać także ziemniaków zzieleniałych.

Biologia i ekologia

Kolor kwiatów:
Grupa roślin: roślina zielna jednoroczna.
Stanowisko: nasłonecznione.
Użytek: rośliny uprawne, warzywa.
Strefy mrozoodporności: 6-11. Uprawa w Polsce na zewnątrz jest możliwa na terenie całego kraju.
Forma życiowa według klasyfikacji Raunkiaera: geofit.
Kategoria przybysza: efemerofit, roślina uprawiana.
Diploidalna liczba chromosomów: 2n=48.
Status popularności rośliny: gatunek powszechnie znany, roślina bardzo popularna, znajduje się pośród 100 najbardziej znanych wśród Polaków roślin.
Jadalność: Gatunek jadalny.

Kalendarz przyrody

1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	Opis
				●								Pierwsze liście przebijają się przez ziemię
						●	●	●	●			Kwitnie ziemniak

Liczba zadań dostepnych dodatkowo w Kalendarzu ogrodnika: 19

Zobacz nasz Kalendarz ogrodnika - interaktywne narzędzie wspomagane technologią AI, które pomoże Ci zaplanować i uporządkować pracę w ogrodzie przez cały sezon. Śledź postęp prac, odznaczaj wykonane zadania i twórz własny harmonogram dopasowany do Twojego ogrodu. Dodawaj wybrane gatunki roślin i otrzymuj dopasowane wskazówki dotyczące ich uprawy. Znajdziesz tu także praktyczne porady dotyczące warzyw, owoców, drzew, krzewów ozdobnych, bylin i ziół. Sprawdź i przekonaj się, jak łatwo możesz zadbać o swój ogród krok po kroku.

Uprawa

Czynności i właściwości	Opis
Odczyn gleby	Odczyn od średnio kwaśnego do obojętnego. pH 5.5-7.0
Właściwości gleby	Podłoże piaszczysto-gliniaste, bogate w humus, głęboko spulchnione.
Trudność uprawy	Uprawa i pielęgnacja łatwa.
Zmianowanie	Stosujemy zmianę w uprawie na tym samym iejscu co 3-4 lata.
Czas uprawy	Jeden sezon.
Nawożenie	Wymaga intensywnego nawożenia. Stosujemy obornik lub kompost na jesień. Glebę zasilamy magnezem w dóch dawkach.
Podlewanie	Podczas suszy trzeba ziemniaki podlewać.
Stanowisko	Nasłonecznione.
Rozstawa	Ziemniaki sadzimy co 30-40 cm w rzędach co 50-75 cm na głebokość około 5 cm.
Terminy siewu / zbioru plonów / pielęgnacji	Zobacz w kalendarzu.
Rozmnażanie	Przez sadzenie bulw.
Choroby i szkodniki	Zaraza ziemniaczana, stonka ziemniaczana, mszyce.
Zbiór i przechowywanie	Zbiór jest możliwy po obumarciu nadziemnej części rośliny i gdy bulwy posiadają skórki.
Dodatkowe informacje	Podkiełkowanie sadzeniaków to najważniejszy zabieg zwiększający plony o 20–30% i przyspieszający zbiory o 2–3 tygodnie. Nie pomijaj! Ziemniak nie znosi upałów. Bardzo istotne jest odchwaszczanie miejsca wzrostu kartofli. Obsypywanie (obredlanie) obowiązkowe — przynajmniej dwa razy w sezonie. Stonka ziemniaczana — obserwuj codziennie od maja. Przy małej uprawie zbieraj ręcznie. Jedno pokolenie stonki może zniszczyć całą uprawę w ciągu 2 tygodni! Zaraza ziemniaczana (Phytophthora infestans) to najgroźniejsza choroba — przy wilgotnej i ciepłej pogodzie (powyżej 15°C, ponad 80% wilgotności) niszczy całą nać w ciągu kilku dni. Opryski profilaktyczne przy ryzykownej pogodzie. Krytyczny okres nawadniania — od kwitnienia do 3 tygodni po kwitnieniu. Brak wody w tym czasie = utrata 30–50% plonu. Nigdy nie jedz zielonych bulw — solanina jest silnie toksyczna. Zielone fragmenty odetnij z dużym zapasem lub wyrzuć całą bulwę. Rotacja 3–4 lata — ziemniak po ziemniaku to najszybsza droga do chorób glebowych (Rhizoctonia, Fusarium, parch). Unikaj sadzenia po pomidorze, papryce i bakłażanie (wspólna zaraza i stonka). Certyfikowane sadzeniaki co roku — własne sadzeniaki akumulują wirusy z pokolenia na pokolenie. Co 2–3 lata wymieniaj na certyfikowane kwalifikowane.

Pokrewne gatunki roślin

Przepisy kucharskie

Przepis na placki ziemniaczane

Przepis na placek po węgiersku

Przepis na ziemniaki z grilla

Przepis na pierogi ruskie

Przepis na sałatkę jarzynową

Przepis na kopytka

Przepis na chłopski garnek

Przepis na kluski śląskie

Przepis na kotlety ziemniaczane z marchewką

Przepis na langosz

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

Lucjan Rutkowski – Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
Wolfgang Kawollek – Wielka księga ogrodnika i działkowca, ISBN 978-83-245-1259-1, Publicat 2001
Anna i Łukasz Przybyłowiczowie – Ilustrowana Encyklopedia Roślin Polski, ISBN 978-83-7705-826-8, PWN
Agnieszka Gawłowska – 500 owoców i warzyw, 978-83-7845-874-6, SBM 2015
Praca zbiorowa – Botanica ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, ISBN 3-8331-1916-0, Könemann 2005