Logo Media Nauka

Jasnotowate, wargowe (Lamiaceae)

Wygląd

To osiągające kilkadziesiąt cm byliny lub półkrzewy z drobnymi, owalnymi listkami, wieloma łodygami.

Gatunki

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych.


Barbula klandońskaBarbula klandońska G

Caryopteris ×clandonensis

Barbula klandońska (Caryopteris ×clandonensis) to mieszaniec barbuli szarej i barbuli mongolskiej, niski krzew należący do rodziny jasnotowatych (niegdyś werbenowatych). W Polsce to bylina, która przemarza i na wiosnę odrasta.


Bluszczyk kurdybanekBluszczyk kurdybanek PL

Glechoma hederacea

Bluszczyk kurdybanek (Glechoma hederacea) to bylina z rodziny jasnotowatych, bardzo pospolita w naszym kraju, wykorzystywana jako zioło i przyprawa. Nie jest zalecane spożywanie dużych ilości kurdybanka. Zwierzęta unikają tej rośliny.


Czyściec błotnyCzyściec błotny PL

Stachys palustris

Czyściec błotny (Stachys palustris) to gatunek rośliny wieloletniej, rozłogowej z rodziny jasnotowatych. W Polsce to roślina pospolita na terenie całego kraju. Liście oraz kłącze są jadalne.


Czyściec leśnyCzyściec leśny PL

Stachys sylvatica

Czyściec leśny (Stachys sylvatica) to wieloletnia roślina z rodziny jasnotowatych, wydająca nieprzyjemny zapach. To roślina lecznicza i gatunek wskaźnikowy starych lasów.


Czyściec wełnistyCzyściec wełnisty OB

Stachys byzantina

Czyściec wełnisty (Stachys byzantina C.Koch.) to wieloletnia roślina z rodziny wargowych o wełnistej fakturze liści i łodygi. Roślina ta jest uprawiana jako bylina ozdobna, dziczejąca.


Czyściec wielkokwiatowy, bukwica wielkokwiatowaCzyściec wielkokwiatowy, bukwica wielkokwiatowa G

Stachys grandiflora

Czyściec wielkokwiatowy, bukwica wielkokwiatowa (Stachys grandiflora) to gatunek byliny z rodziny wargowych. Odmiana 'Alba' i 'Superba' noszą nazwę czyśćca wielkopłatkowego.


Dąbrówka rozłogowaDąbrówka rozłogowa PL

Ajuga reptans

Dąbrówka rozłogowa (Ajuga reptans) to gatunek byliny z ulistnionymi rozłogami, zakorzeniającymi się. To gatunek wskaźnikowy starych lasów. Świeże liście stosuje się jako składnik maści do leczenia ran i kojenia bólu.


Gajowiec żółtyGajowiec żółty PL

Lamiastrum galeobdolon

Gajowiec żółty (Lamiastrum galeobdolon) to lecznicza roślina wieloletnia z rodziny wargowych z płożącymi się rozłogami nadziemnymi. To gatunek wskaźnikowy starych lasów.


Głowienka wielkokwiatowaGłowienka wielkokwiatowa PL

Prunella grandiflora

Głowienka wielkokwiatowa (Prunella grandiflora) to wieloletnia roślina lecznicza z rodziny jasnotowatych. Jest także uprawiana w wielu odmianach. Zasiedla lasy i łąki, wapienne wzgórza. W Polsce występuje na niżu, rzadko w górach.


Hyzop lekarskiHyzop lekarski OB

Hyssopus officinalis

Hyzop lekarski (Hyssopus officinalis) to wieloletnia, zimotrwała roślina zielna z rodziny wargowych, rzadko uprawiana. Zioło to ma działanie wykrztuśne, hamuje nadmierną potliwość, podnosi ciśnienie krwi.


Jasnota białaJasnota biała OB

Lamium album

Jasnota biała (Lamium album) to cenna, wieloletnia roślina lecznicza z rodziny jasnotowatych. Liście są podobne do liści pokrzywy. Kwiaty i ziele są jadalne. Kwiaty są zebrane w kłosokształtne kwiatostany, siedzące lub na krótkich szypułkach, białe.


Jasnota purpurowaJasnota purpurowa OB

Lamium purpureum

Jasnota purpurowa (Lamium purpureum) to jednoroczna lub dwuletnia roślina z rodziny jasnotowatych o brzydkim zapachu, to także uciążliwy chwast naszych ogrodów.


Kocimiętka właściwaKocimiętka właściwa PL

Nepta cataria

Kocimiętka właściwa (Nepta cataria) to bylina z rodziny jasnotowatych, spotykana w środowisku synantropijnym. Roślina ma cytrynowy zapach. To roślina lecznicza, jest także wykorzystywana w przemyśle spożywczym i kosmetycznym.


Lawenda wąskolistnaLawenda wąskolistna G

Lavandula angustifolia

Lawenda wąskolistna (Lavandula angustifolia) to niewysoki, gęsty, zimozielony krzew z rodziny jasnotowatych, popularna roślina ogrodowa. Z lawendy wytwarza się olejki eteryczne, które mają zastosowanie w medycynie i jako środek zapachowy


Lebiodka pospolita, oreganoLebiodka pospolita, oregano PL

Origanum vulgare

Lebiodka pospolita (Origanum vulgare) to popularnie zwane oregano. Roślina ta jest także znana pod nazwą dziki majeranek. To doskonała przyprawa do potraw mięsnych i rybnych, makaronów, pizzy, serów oraz pomidorów.


Macierzanka piaskowaMacierzanka piaskowa PL

Thymus serpyllum

Macierzanka piaskowa (Thymus serpyllum) to roślina przyprawowa z rodziny wargowych, krzewinka lub półkrzew o zmiennym wyglądzie. Jest zimozielony. Tworzy zwarte darnie. Wydziela intensywny aromat. Inne nazwy tej rośliny to: cząberek, tymianek wąskolistny.


Melisa lekarskaMelisa lekarska G

Melissa officinalis

Melisa lekarska (Melissa officinalis) to roślina lecznicza z rodziny wargowych, powszechnie uprawiana i czasem dziczejąca, wytwarzająca silne kłącza, charakteryzuje się cytrynowym aromatem.


Mięta długolistnaMięta długolistna PL

Mentha longifolia

Mięta długolistna (Mentha longifolia) to wieloletnia roślina z rodziny jasnotowatych, która wytwarza silny aromat. Charakterystyczny zapach roślinie nadaje mentol - alkohol. Mięta działa orzeźwiająco i pobudzająco oraz przeciwskurczowo.


Mięta pieprzowaMięta pieprzowa G

Mentha ×piperita

Mięta pieprzowa (Mentha ×piperita) to wieloletnia roślina aromatyczna z rodziny wargowych - krzyżówka mięty zielonej i mięty nadwodnej. To roślina przyprawowa i lecznicza.


Mięta zielona, mięta kłosowaMięta zielona, mięta kłosowa OB

Mentha spicata

Mięta zielona, mięta kłosowa (Mentha spicata) to lecznicza bylina z rodziny jasnotowatych, bardzo podobna do mięty wonnej. Roślina ta jest źródłem olejku miętowego.


Serdecznik pospolitySerdecznik pospolity OB

Leonurus cardiaca

Serdecznik pospolity (Leonurus cardiaca) to wieloletnia roślina lecznicza z rodziny jasnotowatych. To archeofit. W Polsce gatunek pojawił się w średniowieczu. Osiąga wysokość 150 cm.


Żelaźniak bulwiastyŻelaźniak bulwiasty

Phlomis tuberosa

Żelaźniak bulwiasty (Phlomis tuberosa) to wieloletnia roślina z rodziny jasnotowatych o przykrym zapachu. Łodyga jest wzniesiona, czerwonawa, rzadko owłosione w niższych partiach.



Inne gatunki

  • Czyścica drbnokwiatowa (Acinos arvensis)
  • Dąbrówka żółtokwiatowa (Ajuga chamaepitys)
  • Dąbrówka kosmata (Ajuga genevensis)
  • Dąbrówka piramidalna (Ajuga pyramidalis)
  • Ametystea błękitna (Amethystea coerulea)
  • Mierznica czarna (Ballota nigra)
  • Kalaminta lekarska, czyścica lekarska (Calamintha sylvatica)
  • Barbula szara (Caryopteris incana)
  • Barbula mongolska (Caryopteris mongholica)
  • Klinopodium pospolite, czyścica storzyszek (Clinopodium vulgare)
  • Pszczelnik mołdawski (Dracocephalum moldavica)
  • Pszczelnik drobnokwiatowy (Dracocephalum parviflorum)
  • Pszczelnik wąskolistny (Dracocephalum ruyschiana)
  • Pszczelnik macierzankowy (Dracocephalum thymiflorum)
  • Marzymięta orzęsiona, elszolcja orzęsiona (Elsholtzia ciliata)
  • Poziewnik wąskolistny (Galeopsis angustifolia)
  • Poziewnik dwudzielny (Galeopsis bifida)
  • Poziewnik polny (Galeopsis ladanum)
  • Poziewnik miękkowłosy (Galeopsis pubescens)
  • Poziewnik pstry (Galeopsis speciosa)
  • Poziewnik szorstki (Galeopsis tetrahit)
  • Bluszczyk kosmaty (Glechoma hirsuta)
  • Jasnota różowa (Lamium amplexicaule)
  • Jasnota mieszaniec (Lamium hybridum)
  • Jasnota plamista (Lamium maculatum)
  • Jasnota pośrednia (Lamium moluccellifolium)
  • Serdecznik szantowaty (Leonurus marrubiastrum)
  • Karbieniec pospolity (Lycopus europaeus)
  • Karbieniec wyniosły (Lycopus exaltatus)
  • Szanta obca (Marrubium peregrinum)
  • Szanta zwyczajna (Marrubium vulgare)
  • Miodownik melisowaty (Melittis melissophyllum)
  • Mięta okręgowa (Mentha ×verticillata)
  • Mięta kosmata (Mentha ×villosa)
  • Mięta wodna, mięta nadwodna (Mentha aquatica)
  • Mięta polna (Mentha arvensis)
  • Mięta polej (Mentha pulegium)
  • Mięta okrągłolistna (Mentha suaveolens)
  • Pysznogłówka dwoista (Monarda didyma)
  • Pysznogłówka dęta (Monarda fistulosa)
  • Kocimiętka wielkokwiatowa (Nepta grandiflora)
  • Kocimiętka Mussina (Nepta mussini)
  • Kocimiętka naga, kocimiętka pannońska (Nepta pannonica)
  • Głowienka kremowa (Prunella laciniata)
  • Głowienka pospolita (Prunella vulgaris)
  • Szałwia wełnista (Salvia aethiopis)
  • Szałwia srebrzysta (Salvia argentea)
  • Szałwia zaroślowa (Salvia dumetorum)
  • Szałwia lepka (Salvia glutinosa)
  • Szałwia omszona (Salvia nemorosa)
  • Szałwia łąkowa (Salvia pratensis)
  • Szałwia błyszcząca (Salvia splendens)
  • Szałwia okręgowa (Salvia verticillata)
  • Szałwia zielona (Salvia viridis)
  • Cząber ogrodowy (Satureja hortensis)
  • Tarczyca wyniosła (Scuttelaria altissima)
  • Tarczyca pospolita (Scuttelaria galericulata)
  • Tarczyca oszczepowata (Scuttelaria hastifolia)
  • Tarczyca mała (Scuttelaria minor)
  • Gojnik drobnokwiatowy (Sideritis montana)
  • Czyściec roczny (Stachys annua)
  • Czyściec polny (Stachys arvensis)
  • Czyściec kosmaty (Stachys germanica)
  • Czyściec lekarski (Stachys officinalis)
  • Czyściec prosty (Stachys recta)
  • Ożanka pierzastosieczna (Teucrium botrys)
  • Ożanka właściwa (Teucrium chamaedrys)
  • Ożanka czosnkowa (Teucrium scordium)
  • Ożanka nierównoząbkowa (Teucrium scorodonia)
  • Macierzanka austriacka, macierzanka nagolistna (Thymus glabrerescens)
  • Macierzanka pannońska (Thymus pannonicus)
  • Macierzanka wczesna (Thymus praecox)
  • Macierzanka zwyczajna (Thymus pulegioides)
  • Macierzanka tymianek, tymianek (Thymus vulgaris)

Występowanie i środowisko

To rośliny europejskie, azjatyckie. Rosną też w północnej części Afryki.

Morfologia i anatomia

To rośliny o licznych łodygach, wyprostowanych, rozgałęzionych. Liście są typu siedzącego lub ogonkowe. Blaszka liściowa eliptyczna, jajowata lub okrągła, najczęściej całobrzegie, rzadko piłkowane lub ząbkowane. Kielich jest promienisty z pięcioma ząbkami. Korona dwuwargowa, purpurowa, różowa lub biała.

Ciekawostki

To zwykle rośliny przyprawowe i zbierane jako zioła. Są też nasadzane w ogrodach naturalistycznych i skalnych.

Zdjęcia i grafiki - galeria


© medianauka.pl, 2017-05-08, RODZ-1210


Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
lebiodka pospolita, oregano
        

Kwitnie lebiodka pospolita (oregano).

ukryj/pokaż
bluszczyk kurdybanek
        

Kwitnie bluszczyk kurdybanek.

ukryj/pokaż
dąbrówka rozłogowa
        

Kwitnie dąbrówka rozłogowa.

ukryj/pokaż
lawenda wąskolistna
         

Kwitnie lawenda wąskolistna.

ukryj/pokaż
czyściec wełnisty
          

Kwitnie czyściec wełnisty.

ukryj/pokaż
Żelaźniak bulwiasty
         

Kwitnie żelaźniak bulwiasty.

ukryj/pokaż
mięta długolistna
         

Kwitnie mięta długolistna.

ukryj/pokaż
kocimiętka właściwa
          

Kwitnie kocimiętka właściwa.

ukryj/pokaż
hyzop lekarski
        

Kwitnie hyzop lekarski.

ukryj/pokaż
czyściec wielkokwiatowy
          

Kwitnie czyściec wielkokwiatowy.

ukryj/pokaż
jasnota biała
    

Kwitnie jasnota biała.

ukryj/pokaż
jasnota purpurowa
    

Kwitnie jasnota purpurowa.

ukryj/pokaż
gajowiec żółty
         

Kwitnie gajowiec żółty.

ukryj/pokaż
serdecznik pospolity
        

Kwitnie serdecznik pospolity.

ukryj/pokaż
czyściec leśny
        

Kwitnie czyściec leśny.

ukryj/pokaż
czyściec błotny
        

Kwitnie czyściec błotny.

ukryj/pokaż
głowienka wielkokwiatowa
       

Kwitnie głowienka wielkokwiatowa.

ukryj/pokaż
melisa lekarska
         

Kwitnie melisa lekarska.

ukryj/pokaż
macierzanka piaskowa
       

Kwitnie macierzanka piaskowa.

ukryj/pokaż
mięta pieprzowa
         

Kwitnie mięta pieprzowa.

ukryj/pokaż
mięta zielona
         

Kwitnie mięta zielona.

ukryj/pokaż
barbula klandońska
         

Kwitnie barbula klandońska.

Pokaż tylko bieżące wydarzenia



© Media Nauka 2008-2018 r.