Orlik pospolity

Orlik pospolity (Aquilegia vulgaris) to trująca roślina wieloletnia z rodziny jaskrowatych, jedyny krajowy przedstawiciel rodzaju Aquilegia. Jest czasem uprawiany jako roślina ozdobna, także na kwiaty cięte, dziczejąca.

Oto wybrane odmiany:

'Blue Barlow' - odmiana o pełnych, ciemnoniebieskich kwiatach.
'Blue Star' - odmiana o niebiesko-białych kwiatach.
'Clematiflora' - odmiana wielobarwna, o kwiatach pozbawionych ostróg.
'Nora Barlow' - odmiana o pełnych, biało-czerwonych kwiatach.
'Woodside Gold' - niska odmiana o różowo-niebieskich kwiatach i żółtych liściach.

Występowanie i środowisko PL

Orlik pospolity występuje w Europie i w zachodniej części Azji. W Polsce rośnie na terenie całego kraju, ale jest rzadko spotykany. Rośnie w lasach, na ich skrajach, w zaroślach. Wymaga gleby próchniczej, wilgotnej i półcienia lub umiarkowanego słońca. Jest odporna na mróz.

Tryb życia i zachowanie

Kwitnie w okresie od maja do lipca.

Morfologia i anatomia

Osiąga wysokość 30-80 cm.

Liście są dwukrotnie 3-listkowe, a listki są karbowane, trójwrębne lub trójklapowe, od spodu owłosione.

Kwiaty są niebieskofioletowe, w odmianach także różowe, białe, a nawet wielobarwne, osadzone na długich szypułkach, mają charakterystyczną, hakowatą ostrogę o długości do 22 mm. Pręciki są zwykle odrobinę dłuższe od okwiatu lub równej długości.

Ochrona i zagrożenia

Gatunek ten znajduje się pod ochroną ścisłą.

Ciekawostki

Orlik pospolity z łatwością krzyżuje się nawet z innymi gatunkami.

Roślina ta zawiera kwas cyjanowodorowy, przez co jest silnie trująca.

Pytania

Jak uzyskać nowe odmiany orlika?

Wystarczy zebrać nasiona i w przyszłości wysiewać jedynie te, które dają najbardziej oryginalne kwiaty. Można także tę roślinę rozmnażać przez podział.

Biologia i ekologia

Kolor kwiatów:
Grupa roślin: bylina.
Stanowisko: nasłonecznione, półcień.
Środowisko: leśne.
Użytek: rośliny ogrodowe.
Strefy mrozoodporności: 3-10. Uprawa w Polsce na zewnątrz jest możliwa na terenie całego kraju.
Forma życiowa według klasyfikacji Raunkiaera: hemikryptofit.
Kategoria przybysza: kenofit, roślina uprawiana.
Częstość występowania gatunku: dość częsty (więcej niż 100 stanowisk).
Diploidalna liczba chromosomów: 2n=14.
Status popularności rośliny: gatunek znany, roślina popularna, znajduje się pośród 500 najbardziej znanych wśród Polaków roślin.
Ochrona: Gatunek objęty ochroną częściową. Więcej w artykule: Rośliny chronione w Polsce.
Jadalność: Gatunek trujący.

Kalendarz przyrody

1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	Opis
●	●											Bylina w zimowym spoczynku z zimującą rozetą – orlik pospolity tworzy przy ziemi efektowną rozetę delikatnych trójklapowych niebiesko-zielonych liści, widoczną przez całą zimę przy łagodnych warunkach; gatunek wyjątkowo mrozoodporny (strefy 3–4 do –30°C) nie wymagający żadnej ochrony zimowej; korzenie i korona całkowicie bezpieczne przy typowych polskich mrozach.
				●	●	●						Kwitnie orlik pospolity.
					●	●						Dojrzewanie torebek nasiennych – po kwitnieniu rozwijają się charakterystyczne wyprostowane torebki nasienne; każdy kwiatostan tworzy 5 torebek zawierających liczne błyszczące czarne nasiona; torebki dojrzewają od końca czerwca; zbierać, gdy zaczynają brązowieć i pękać; wytrząsnąć nasiona do papierowej torby; wysiewać od razu lub przechowywać w suchym chłodnym miejscu; żywotne przez 2–3 lata; jeden egzemplarz produkuje setki nasion.
					◂	▸						Zamieranie liści po kwitnieniu – od połowy czerwca liście orlika stopniowo żółkną i zamierają; normalna cecha fenologii gatunku po intensywnym kwitnieniu; nie ścinać liści przed naturalnym zasychaniem; po zasychaniu liście można usunąć; miejsce po orlikach wypełniają naturalne samosiewy lub sąsiednie rośliny.
							●					Odrost nowych liści – sierpień przy regularnym podlewaniu i cięciu porażonych liści przynosi odrost nowych świeżych liści orlika; nowe liście intensywnie niebiesko-zielone i zdrowe zastępują letnie; roślina odbudowuje rozetę liściową dla efektywnej fotosyntezy przed zimą; efektowna dekoracyjność kęp od końca miesiąca.

Liczba zadań dostępnych dodatkowo w Kalendarzu ogrodnika: 14

Zobacz nasz Kalendarz ogrodnika - interaktywne narzędzie wspomagane technologią AI, które pomoże Ci zaplanować i uporządkować pracę w ogrodzie przez cały sezon. Śledź postęp prac, odznaczaj wykonane zadania i twórz własny harmonogram dopasowany do Twojego ogrodu. Dodawaj wybrane gatunki roślin i otrzymuj dopasowane wskazówki dotyczące ich uprawy. Znajdziesz tu także praktyczne porady dotyczące warzyw, owoców, drzew, krzewów ozdobnych, bylin i ziół. Sprawdź i przekonaj się, jak łatwo możesz zadbać o swój ogród krok po kroku.

Pokrewne gatunki roślin

Ostrzeżenie. Informacje na tej stronie mają charakter wyłącznie edukacyjny i nie mogą być podstawą identyfikacji konkretnego okazu ani decyzji o jego spożyciu lub zastosowaniu. Rośliny, zioła i grzyby jadalne mogą być podobne do gatunków trujących. Nie zbieraj, nie spożywaj i nie stosuj okazów, których nie potrafisz zidentyfikować z całkowitą pewnością. Zioła mogą również powodować działania niepożądane i wchodzić w interakcje z lekami. [Przeczytaj pełną notę dotyczącą bezpieczeństwa].

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

Lucjan Rutkowski – Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
Praca zbiorowa – Botanica ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, ISBN 3-8331-1916-0, Könemann 2005