Porzeczka agrest

Porzeczka agrest, agrest (Ribes uva-crispa) to krzew z rodziny agrestowatych, powszechnie uprawiany z uwagi na smaczne owoce, dziczejący. Wyróżniamy odmiany czerwone (smaczne i słodkie, ale nie nadające się na przetwory), zielone (białe) i żółte.

Wybrane odmiany:

'Invicta' - odmiana zielona, obficie owocująca.
'Remarka' - wczesna odmiana czerwona.
'Rixanta' - odmiana żółta.
'Rolonda' - cenna, późna odmiana o czerwonych owocach.

Występowanie i środowisko PL

Agrest dziko występuje w Europie po Kaukaz, w mniejszym stopniu w Afryce Północnej i Azji Mniejszej. Poza uprawami agrest występuje dziko na terenie całego kraju. W Tatrach można go spotkać na wysokości nawet 2000 m n.p.m. Preferuje żyzne podłoże, w zacienionym miejscu. Można go spotkać w lasach, zaroślach. Wymaga umiarkowanej wilgoci. Rośnie na glebie o różnym odczynie kwasowości.

Tryb życia i zachowanie

Agrest kwitnie w kwietniu.

Morfologia i anatomia

Osiąga wysokość 50-150 cm.

Pędy są pokryte ostrymi kolcami. Pod nasadami liści znajdują się duże kolce, międzywęźla pokrywają drobne kolce, przypominające szczecinę.

Liście są małe, karbowane, z głębokimi wcięciami, klapowane (3,4 lub 5 klap).

Kwiaty są niepozorne, zebrane w zwisające grona. Są białe, żółtawe lub czerwonawe.

Owoc to duża jagoda, pokryta włoskami. U dzikich form nieco mniejszy niż w uprawach, bardziej cierpki.

Ochrona i zagrożenia

Nie jest to gatunek zagrożony wymarciem. Łatwo kolonizuje nowe tereny.

Synonimy

W literaturze można spotkać następujące synonimy dla określenia nazwy tego gatunku:

Ribes grossularia L.

Biologia i ekologia

Kolor kwiatów:
Grupa roślin: krzew.
Stanowisko: półcień, cień.
Środowisko: leśne.
Użytek: rośliny uprawne, owoce.
Strefy mrozoodporności: 5-9. Uprawa w Polsce na zewnątrz jest możliwa na terenie całego kraju.
Forma życiowa według klasyfikacji Raunkiaera: nanofanerofit.
Kategoria przybysza: kenofit, roślina uprawiana.
Częstość występowania gatunku: dość częsty (więcej niż 100 stanowisk).
Diploidalna liczba chromosomów: 2n=16.
Status popularności rośliny: gatunek nie jest popularny w Polsce, niewiele osób interesuje się tą rośliną.
Jadalność: Gatunek jadalny.

Kalendarz przyrody

1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	Opis
			●									Kwitnie agrest.

Liczba zadań dostępnych dodatkowo w Kalendarzu ogrodnika: 23

Zobacz nasz Kalendarz ogrodnika - interaktywne narzędzie wspomagane technologią AI, które pomoże Ci zaplanować i uporządkować pracę w ogrodzie przez cały sezon. Śledź postęp prac, odznaczaj wykonane zadania i twórz własny harmonogram dopasowany do Twojego ogrodu. Dodawaj wybrane gatunki roślin i otrzymuj dopasowane wskazówki dotyczące ich uprawy. Znajdziesz tu także praktyczne porady dotyczące warzyw, owoców, drzew, krzewów ozdobnych, bylin i ziół. Sprawdź i przekonaj się, jak łatwo możesz zadbać o swój ogród krok po kroku.

Uprawa

Czynności i właściwości	Opis
Odczyn gleby	Odczyn lekko kwaśny do obojętnego. pH 6.0-7.0
Właściwości gleby	Podłoże żyzne, przepuszczalne, wilgotne.
Trudność uprawy	Uprawa i pielęgnacja łatwa.
Czas uprawy	Wieloletnia.
Nawożenie	Kompost wiosną (3–4 kg/krzew) + nawóz azotowy wiosną (marzec–maj) + nawóz potasowy po zbiorach (sierpień). Bez azotu po maju!
Podlewanie	Regularne przez cały sezon — szczególnie czerwiec (wzrost owoców) i po zbiorach (regeneracja). Toleruje krótką suszę lepiej niż porzeczka czarna. Mulcz obowiązkowy!
Mrozoodporność	Kwiaty sa wrażliwe na przymrozki.
Przycinanie	Znosi dobrze.
Stanowisko	Półcieniste, otwarte.
Rozstawa	120-200 cm.
Choroby i szkodniki	Amerykański mączniak agrestu, brzęczak agrestowiec.
Zbiór i przechowywanie	Niedojrzałe (czerwiec): twarde, zielone — do dżemów i galaretek (wysoka pektyna!). Dojrzałe (lipiec): miękkie, wybarwione — do jedzenia na surowo i mrożenia. W lodówce do 5–7 dni. Mrożone (bez blanszowania) do 24 miesięcy. Wino i nalewka z agrestu — do 2 l
Zimowanie	W pełni mrozoodporna — bez żadnej ochrony nawet w najzimniejszych regionach Polski
Przyrost roczny	20–40 cm rocznie — dorasta do 0,8–1,5 m wysokości
Dodatkowe informacje	Mączniak agrestu to choroba nr 1 — biały mączysty nalot na pędach, liściach i owocach potrafi zniszczyć cały plon. Kluczem do sukcesu jest: wybór odpornych odmian, prześwietlone cięcie (cyrkulacja powietrza) i opryski profilaktyczne siarką koloidalną. Bez odpornych odmian uprawa agrestu w Polsce jest bardzo trudna! Coroczne cięcie i prześwietlanie — zbity, gęsty krzew to idealne warunki dla mączniaka. Prześwietlaj środek krzewu przy każdym cięciu. Cyrkulacja powietrza to najlepsza profilaktyka. Dwa terminy zbiorów — niedojrzały (czerwiec, do przetworów — wysoka pektyna i kwasowość) i dojrzały (lipiec, do bezpośredniego spożycia i mrożenia). Planuj zbiory dwuetapowo dla maksymalnego wykorzystania owoców. Mulcz konieczny — płytkie korzenie agrestu są wrażliwe na przesychanie. Warstwa kory 7–10 cm przez cały sezon. Agrest toleruje półcień — jedna z nielicznych roślin owocowych dających akceptowalne plony w półcieniu (min. 3–4h słońca). Odmładzanie co 5–6 lat — systematycznie usuwaj pędy starsze niż 5–6 lat. Stare pędy przynoszą mało owoców i są bardziej podatne na mączniaka.

Pokrewne gatunki roślin

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

IUCN – Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych, ISSN 2307-8235 https://www.iucnredlist.org
Wolfgang Kawollek – Wielka księga ogrodnika i działkowca, ISBN 978-83-245-1259-1, Publicat 2001
Anna i Łukasz Przybyłowiczowie – Ilustrowana Encyklopedia Roślin Polski, ISBN 978-83-7705-826-8, PWN
Agnieszka Gawłowska – 500 owoców i warzyw, 978-83-7845-874-6, SBM 2015
Praca zbiorowa – Botanica ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, ISBN 3-8331-1916-0, Könemann 2005