Porzeczka czarna

Porzeczka czarna (Ribes nigrum) to aromatyczny krzew owocowy z rodziny agrestowatych o sztywnych gałązkach. To roślina uprawna o leczniczych właściwościach. To gatunek wskaźnikowy starych lasów. W uprawach stosuje się różne odmiany. Oto wybrane z nich:

'Bona' - odmiana o dużych i słodkich owocach.
'Ometa' - odporna na choroby, wczesna odmiana.
'Titania' - odporna na choroby, średnio wczesna, nowa odmiana.

Występowanie i środowisko PL

Występuje w Europie i Azji. Gatunek introdukowano w Ameryce Północnej. Porzeczka czarna jest uprawiana w różnych regionach Polski, czasem na masową skalę. Wymaga gleby żyznej i próchniczej. Należy ją często podlewać. Preferuje stanowiska słoneczne, półcień i lekki cień. Jest odporna na mróz. Rośnie w naturze w lasach.

Tryb życia i zachowanie

Kwitnie w okresie od kwietnia do maja.

Morfologia i anatomia

Osiąga wysokość 100-200 cm.

Liście są pokryte od spodu żółtymi gruczołami, skrętoległe, pojedyncze, 3-5-klapowe, o szerokości do 10 cm. brzegiem piłkowane lub karbowane.

Kwiaty są niepozorne, obupłciowe, pięciokrotne, małe i dzwonkowate, zebrane w grona, na szypułkach, czerwono-różowe.

Owoce są kuliste, czarne, zebrane w grona, jagody są jadalne i smaczne.

Ochrona i zagrożenia

Brak danych.

Zbiory i zastosowanie

Porzeczka czarna ma charakterystyczny smak. Wytwarza się z niej przetwory, soki i nalewki. To wspaniałe źródło witaminy C.

Biologia i ekologia

Kolor kwiatów:
Grupa roślin: krzew.
Stanowisko: nasłonecznione, półcień, cień.
Środowisko: leśne.
Użytek: rośliny uprawne, roślina lecznicza, owoce.
Strefy mrozoodporności: 5-9. Uprawa w Polsce na zewnątrz jest możliwa na terenie całego kraju.
Forma życiowa według klasyfikacji Raunkiaera: nanofanerofit.
Kategoria przybysza: roślina uprawiana.
Częstość występowania gatunku: częsty w wielu rejonach.
Diploidalna liczba chromosomów: 2n=16.
Status popularności rośliny: gatunek znany, roślina popularna, znajduje się pośród 500 najbardziej znanych wśród Polaków roślin.
Jadalność: Gatunek jadalny.

Kalendarz przyrody

1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	Opis
			●	●								Kwitnie porzeczka czarna.

Liczba zadań dostępnych dodatkowo w Kalendarzu ogrodnika: 24

Zobacz nasz Kalendarz ogrodnika - interaktywne narzędzie wspomagane technologią AI, które pomoże Ci zaplanować i uporządkować pracę w ogrodzie przez cały sezon. Śledź postęp prac, odznaczaj wykonane zadania i twórz własny harmonogram dopasowany do Twojego ogrodu. Dodawaj wybrane gatunki roślin i otrzymuj dopasowane wskazówki dotyczące ich uprawy. Znajdziesz tu także praktyczne porady dotyczące warzyw, owoców, drzew, krzewów ozdobnych, bylin i ziół. Sprawdź i przekonaj się, jak łatwo możesz zadbać o swój ogród krok po kroku.

Uprawa

Czynności i właściwości	Opis
Odczyn gleby	Gleba lekko kwaśna do obojętnej pH 5.5-7.0
Właściwości gleby	Podłoże żyzne, próchnicze, wilgotne, piaszczyste lub gliniaste.
Trudność uprawy	Uprawa i pielęgnacja łatwa.
Czas uprawy	Wieloletnia.
Nawożenie	Można nawozić obornikiem lub kompostem. Stale warto dostarczać próchnicę. Stosujemy nawóz z wysoką zawartością potasu bez chloru.
Podlewanie	Wskazane regularne podlewanie.
Mrozoodporność	Doskonała — do –35°C i poniżej! Kwiaty wrażliwsze (kwitnie wcześnie!) — do –3 do –4°C
Stanowisko	Nasłonecznione, osłonięte od wiatru.
Rozstawa	1-2 m.
Rozmnażanie	Sadzimy jesienią po opadnięciu liści.
Choroby i szkodniki	Rewersja porzeczki czarnej, antraknoza, rdza wejmutkowo-porzeczkowa, gruzełek cynobrowy, przędziorki, czerwce, mszyce, szpeciele, motyle przeziernikowate.
Zbiór i przechowywanie	Owoce należy zbierać tylko podczas suchych dni.
Zimowanie	W pełni mrozoodporna — bez żadnej ochrony nawet w najzimniejszych regionach Polski.
Przyrost roczny	25–50 cm rocznie (szybszy niż porzeczka czerwona!) — dorasta do 1,2–2,0 m wysokości.
Dodatkowe informacje	Wielkopąkowiec porzeczkowy (Cecidophyopsis ribis) to wróg nr 1 porzeczki czarnej — mikroskopijny roztocz zimujący w pąkach powodujący ich patologiczne nabrzmienie (kuliste, duże pąki zamiast normalnych, wrzecionowatych). Przy zbiorze w marcu brakuje pąków = brak owoców. Co gorsza — roztocz przenosi wirusową rewersję porzeczki — nieuleczalną chorobę wirusową która zamienia kwiatostan w liście. Zniszczone przez rewersję krzewy musisz usunąć! Coroczne cięcie konieczne — porzeczka czarna owocuje głównie na pędach jednorocznych (nie 2–3-letnich jak czerwona!). Bez regularnego usuwania pędów starszych niż 3–4 lata krzew szybko się starzeje i plonuje coraz słabiej. Głębokie sadzenie — szyjka korzeniowa 5–10 cm poniżej gruntu. To najważniejszy element sadzenia porzeczki czarnej — stymuluje tworzenie wielu nowych pędów z podziemnej części łodygi. Porzeczka czarna potrzebuje dużo wody — ma największe zapotrzebowanie na wilgoć ze wszystkich porzeczek. Mulcz i regularne podlewanie w czerwcu są kluczowe. Nie sadź przy sosnach pięcioigłowych — żywiciel pośredni rdzy wejmutkowo-porzeczkowej (Cronartium ribicola). W Polsce ryzyko mniejsze niż na zachodzie Europy. Mączniak to choroba nr 2 — szczególnie atakuje młode pędy i zawiązki. Wybieraj odmiany odporne. Przy pierwszych objawach stosuj siarkę koloidalną lub środki miedziowe.\ Od czasu do czasu prześwietlamy krzew z pędów słabych, zbędnych pędów bocznych. Po zbiorach do lutego powinno się usuwać pędy główne starsze niż 4-6 lat, zwykle po 2-3 pędy. Utrzymujemy do 10 pędów szkieletowych. Młode pędy po roku przycinamy do połowy długości. Z uwagi na płytki system korzeniowy nie spulchniamy głęboko gleby przy krzaku. Nie wykonujemy grabienia pod krzakami. Zaleca się mulczowanie ziemi pod krzakami.

Zbiory i zastosowanie w zielarstwie

Zastosowanie	Opis
Uwaga: Informacje mają charakter edukacyjny. Przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Zastosowanie ogólne	Roślina o leczniczych właściwościach.
Zastosowanie terapeutyczne	zapalenie stawów przeziębienie, grypa ból gardła biegunka choroby układu krążenia kamica nerkowa
Sposób działania, właściwości lecznicze	Zawartość witaminy C w czarnej porzeczce jest bardzo wysoki, bo aż 150-300 mg na 100 g owoców. To kilka razy więcej niż w cytrynie. Owoce mają zastosowanie we wspomaganiu leczenia anginy, chorób reumatycznych, nadciśnienia, biegunki i kamicy nerkowej. Liście działają przeciwzapalnie, napotnie, moczopędnie, przeciwbakteryjnie i przeciwwirusowo, przeciwreumatycznie.
Przyjmowana postać	herbata, napar nalewka odwar postać surowa, produkt spożywczy
Surowiec	Owoce, liście.

Pokrewne gatunki roślin

Ostrzeżenie. Informacje na tej stronie mają charakter wyłącznie edukacyjny i nie mogą być podstawą identyfikacji konkretnego okazu ani decyzji o jego spożyciu lub zastosowaniu. Rośliny, zioła i grzyby jadalne mogą być podobne do gatunków trujących. Nie zbieraj, nie spożywaj i nie stosuj okazów, których nie potrafisz zidentyfikować z całkowitą pewnością. Zioła mogą również powodować działania niepożądane i wchodzić w interakcje z lekami. [Przeczytaj pełną notę dotyczącą bezpieczeństwa].

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

Lucjan Rutkowski – Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
Wolfgang Kawollek – Wielka księga ogrodnika i działkowca, ISBN 978-83-245-1259-1, Publicat 2001
Mateusz Emanuel Senderski – Zioła w leczeniu dolegliwości i chorób układu moczowo-płciowego, ISBN 978-83-924849-6-7, Mateusz Senserski 2014
Agnieszka Gawłowska – 500 owoców i warzyw, 978-83-7845-874-6, SBM 2015
Mateusz emanuel Senderski – zioła w leczeniu dolegliwości serca i chorób układu krążenia, ISBN 978-83-924849-4-3, Mateusz Senderski 2011
Mateusz Emanuel Senderski – Zioła w leczeniu artretyzmu, reumatyzmu oraz innych dolegliwości i schorzeń układu ruchowego, ISBN 978-83-924849-3-6, Mateusz e. Senderski 2011
Praca zbiorowa – Botanica ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, ISBN 3-8331-1916-0, Könemann 2005