
Sosna
Sosna (Pinus) to rodzaj iglastych roślin z rodziny sosnowatych, do którego zaliczamy około 100 gatunków, z czego w Polsce około 10 wraz z gatunkami spotykanymi w uprawach. W stanie dzikim można spotkać tylko 4 gatunki: limbę, kosodrzewinę, sosnę błotną i zwyczajną.
To najczęściej drzewa, rzadziej krzewy szpilkowe. Często tworzą jednogatunkowe, wielkie połacie lasu. To drzewa o dużym znaczeniu gospodarczym. Dostarczają drewna i innych surowców. wiele gatunków sadzonych jako drzewa ozdobne.
Występowanie
Większość gatunków występuje na półkuli północnej w strefie klimatu umiarkowanego.
Morfologia
Liście są zimotrwałe. Na długopędach siewek to pojedyncze igły. U starszych drzew z łuskowatych tworów wyrastają krótkopędy z pękiem najczęściej 2-5 igieł (rzadko ich liczba jest inna).
Szyszki są zmiennego kształtu i wielkości w zależności od gatunków. Mogą osiągać nawet 50 cm długości! Łuski szyszki są zdrewniałe, zakończone tarczką w kształcie rombu, często z kłującym wyrostkiem.
Rozmnażanie
To rośliny wiatropylne, jednopienne o rozdzielnopłciowych kwiatach.
Gatunki
Wykaz gatunków, które zostały opisane w naszym serwisie:
- kosodrzewina, sosna górska, sosna kosa, kosówka (Pinus mugo) PL
- sosna Banksa (Pinus banksiana) PL - ogród
- sosna czarna (Pinus nigra) PL - ogród
- sosna koreańska (Pinus koraiensis) PL - ogród
- sosna limba (Pinus cembra) PL
- sosna rumelijska (Pinus peuce) PL - ogród
- sosna smołowa (Pinus rigida) PL - ogród
- sosna wejmutka (Pinus strobus) PL
- sosna wydmowa (Pinus contorta) PL - ogród
- sosna zwyczajna, sosna pospolita (Pinus sylvestris) PL
Inne gatunki
- sosna krzywokosa (Pinus × rhaetica) PL
- sosna Schwerina (Pinus × schwerinii) PL
- sosna Sondereggera (Pinus × sondereggeri) PL
- Pinus albicaulis
- Pinus amamiana
- sosna oścista (Pinus aristata) PL - ogród
- Pinus arizonica
- sosna Armanda (Pinus armandii)
- Pinus attenuata
- Pinus ayacahuite
- Pinus balfouriana
- Pinus bhutanica
- Pinus brutia
- sosna Bungego (Pinus bungeana)
- sosna kanaryjska (Pinus canariensis)
- sosna karaibska (Pinus caribaea)
- Pinus cembroides
- Pinus cernua
- Pinus clausa
- sosna Coultera (Pinus coulteri)
- Pinus cubensis
- Pinus culminicola
- Pinus dalatensis
- Pinus densata
- sosna gęstokwiatowa (Pinus densiflora) PL - ogród
- Pinus devoniana
- Pinus douglasiana
- Pinus durangensis
- Pinus echinata
- Pinus edulis
- sosna Elliotta (Pinus elliottii)
- sosna Engelmanna (Pinus engelmannii)
- Pinus fenzeliana
- Pinus flexilis
- Pinus gerardiana
- Pinus glabra
- Pinus greggii
- sosna halepska (Pinus halepensis)
- Pinus hartwegii
- sosna bośniacka (Pinus heldreichii) PL - ogród
- Pinus henryi
- Pinus herrerae
- Pinus hwangshanensis
- Pinus jaliscana
- sosna Jeffreya (Pinus jeffreyi) PL - ogród
- Pinus kesiya
- Pinus krempfii
- Pinus lambertiana
- Pinus latteri
- Pinus lawsonii
- Pinus leiophylla
- Pinus longaeva
- Pinus luchuensis
- Pinus lumholtzii
- Pinus luzmariae
- Pinus massoniana
- Pinus maximartinezii
- Pinus maximinoi
- Pinus merkusii
- Pinus monophylla
- Pinus montezumae
- Pinus monticola
- Pinus morrisonicola
- Pinus muricata
- Pinus nelsonii
- Pinus oaxacana
- Pinus occidentalis
- Pinus oocarpa
- sosna błotna (Pinus palustris)
- sosna drobnokwiatowa (Pinus parviflora)
- Pinus patula
- sosna przybrzeżna (Pinus pinaster)
- Pinus pinceana
- Pinus pinea
- sosna pinia (Pinus pinia)
- sosna żółta (Pinus ponderosa)
- Pinus praetermissa
- Pinus pringlei
- Pinus pseudostrobus
- Pinus pumila
- Pinus pungens
- Pinus quadrifolia
- Pinus radiata
- Pinus remota
- Pinus resinosa
- Pinus roxburghii
- Pinus rzedowskii
- Pinus serotina
- limba syberyjska (Pinus sibirica) PL - ogród
- Pinus squamata
- Pinus strobiformis
- Pinus tabuliformis
- Pinus taeda
- Pinus taiwanensis
- Pinus tecunumanii
- Pinus teocote
- sosna Thunberga (Pinus thunbergii) PL - ogród
- Pinus torreyana
- Pinus tropicalis
- Pinus uncinata
- Pinus virginiana
- sosna himalajska (Pinus wallichiana) PL - ogród
- Pinus wangii
- Pinus yunnanensis
Kalendarz przyrody
Poniższy kalendarz zawiera wszystkie gatunki, które nie znalazły się w opisie żadnego rodzaju. Każdy rodzaj zawiera niezależny kalendarz przyrody.
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | Opis |
| ● | ● | ● | ● | Szczepienie odmian ozdobnych kosodrzewiny | ||||||||
| ◂ | ● | ◂ | ● | Sadzenie kosodrzewiny | ||||||||
| ● | ● | ● | Nawożenie kosodrzewiny, jesienią opcjonalnie | |||||||||
| ◂ | ▸ | ◂ | ● | Skracanie świec (pinching) kosodrzewiny | ||||||||
| ● | ● | Obserwacja pod kątem szkodników: osnuja gwiaździsta | ||||||||||
| ● | ● | Obserwacja pod kątem szkodników: przypłaszczek sosnowiec | ||||||||||
| ● | ● | Obserwacja pod kątem szkodników: szyszyniec świerkowy – deformacje szyszek. | ||||||||||
| ● | ● | Kwitnie kosodrzewina. | ||||||||||
| ● | ● | Wysiew nasion kosodrzewiny wprost do gruntu lub do pojemników na zewnątrz | ||||||||||
| ● | Kwitnie sosna Banksa. | |||||||||||
| ● | ● | Kwitnie limba. | ||||||||||
| ● | ● | Intensywny wzrost świec – z pąków wyrastają charakterystyczne jasne świece (nowe pędy); sosna rumelijska ma długie i efektowne świece; szybko się wydłużają, osiągając 10–25 cm; pokryte brunatnymi łuskami. | ||||||||||
| ● | Ściółkowanie korą sosnową lub zrębkami wokół nowo posadzonych roślin – warstwa 8–10 cm; utrzymuje wilgoć i zakwasza glebę | |||||||||||
| ● | Usunięcie obumarłych igieł spod roślin – opadłe igły kwaśnieją i wzbogacają glebę w próchnicę; korzystne dla drzewa | |||||||||||
| ● | Nawożenie | |||||||||||
| ● | ● | Optymalny termin sadzenia wiosennego | ||||||||||
| ● | ● | Misecznik sosnowy i brudnica mniszka – monitoring | ||||||||||
| ● | Nawożenie pogłówne | |||||||||||
| ● | Cięcie świec (szczypanie) przy uprawie ozdobnej | |||||||||||
| ● | Obserwacja zdrowia igieł – żółknięcie lub brązowienie może wskazywać na choroby grzybowe lub niedobory; brązowienie na końcach igieł przy suszy jest normalne | |||||||||||
| ● | ● | Formowanie i dojrzewanie szyszek – sosna rumelijska tworzy charakterystyczne długie wąskie szyszki (do 15–20 cm); w lipcu szyszki z poprzedniego roku osiągają pełną dojrzałość; drobno żywicowane; efektowna ozdoba drzewa | ||||||||||
| ● | ● | Doskonały termin sadzenia jesiennego | ||||||||||
| ● | ● | Nawożenie | ||||||||||
| ● | Kwitnie sosna smołowa. | |||||||||||
| ● | Sprawdzenie pH gleby | |||||||||||
| ● | ● | Optymalny termin sadzenia wiosennego | ||||||||||
| ● | Nawożenie | |||||||||||
| ● | Usunięcie obumarłych igieł spod roślin – opadłe igły tworzą kwaśną ściółkę korzystną dla wejmutki; nie usuwać zbyt dokładnie | |||||||||||
| ● | Ściółkowanie korą sosnową lub zrębkami – warstwa 8–10 cm wokół nowo posadzonych roślin; utrzymuje wilgoć i zakwasza glebę | |||||||||||
| ● | ● | Intensywny wzrost świec – z pąków wyrastają charakterystyczne jasne świece (nowe pędy); wejmutka ma bardzo długie świece (15–30 cm) rozrastające się szybko; pokryte brunatnymi łuskami; jeden z najbardziej spektakularnych aspektów wiosennego wzrostu wejmutki | ||||||||||
| ● | ● | Monitoring pod kątem pierwszych szkodników – misecznik sosnowy rdza wejmutki; przy małej liczbie interwencja zbędna | ||||||||||
| ● | Cięcie świec przy odmianach ozdobnych | |||||||||||
| ● | ● | Kwitnie sosna wejmutka. | ||||||||||
| ● | Nawożenie pogłówne – nawóz do roślin iglastych wspomaga intensywny wzrost nowych pędów; młode drzewa doceniają majowe nawożenie | |||||||||||
| ● | ● | ● | Obserwacja pod kątem rdzy wejmutki (Cronartium ribicola) | |||||||||
| ● | Obserwacja zdrowia igieł | |||||||||||
| ● | Formowanie szyszek – wejmutka tworzy charakterystyczne bardzo długie wąskie szyszki (10–20 cm); w lipcu szyszki z poprzedniego roku osiągają pełną dojrzałość; efektowna ozdoba drzewa | |||||||||||
| ● | ● | Doskonały termin sadzenia jesiennego | ||||||||||
| ● | ● | Naturalne opadanie starych igieł – wejmutka jesienią traci część starszych igieł (2–3-letnich); żółknięcie i opadanie igieł wewnątrz korony jest normalnym zjawiskiem fizjologicznym; nie mylić z chorobami; przy opadaniu igieł na końcach pędów interwencja konieczna | ||||||||||
| ● | Kwitnie sosna pospolita. |
Zobacz nasz kalendarz ogrodnika. Śledź postęp prac w swoim ogrodzie.
Filmy
Bibliografia
Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:
- IUCN - Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych, ISSN 2307-8235 https://www.iucnredlist.org
- Lucjan Rutkowski - Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
- Owen Johnson, David More - Drzewa - Przewodnik Collinsa, ISBN 978-83-7073-643-9, Multico Oficyna Wydawnicza 2014
- Lucjan Kurowski - Drzewa i krzewy iglaste, ISBN 978-83-7763-284-0, Multico Oficyna Wydawnicza 2014
- Pod redakcją Alicji i Jerzego Szweykowskich - Słownik botaniczny, ISBN 83-214-1305-6, Wiedza Powszechna 2003
- Praca zbiorowa - Botanica ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, ISBN 3-8331-1916-0, Könemann 2005
© medianauka.pl, 2020-07-17, RODZAJ-106/20645
Data aktualizacji artykułu: 2024-09-02





