Szpilkowce, sosnowce

Szpilkowce, sosnowce (Pinales, Coniferales) to rząd roślin nagozalążkowych drzew i krzewów. Zaliczamy do niego około 600 gatunków, z czego we florze polskiej można spotkać 34 gatunki.

Rodziny

Alfabetyczny wykaz opublikowanych rodzin.

Nazwa rodziny	Nazwa łacińska	Liczba gatunków		Czy występuje w Polsce?
Nazwa rodziny	Nazwa łacińska	Świat	Polska	Czy występuje w Polsce?
araukariowate, igławowate	Araucariaceae	36	0	Tak
cyprysowate	Cupressaceae	141	2	Tak
sosnowate	Pinaceae	220	26	Tak
sośnicowate	Sciadopityaceae	1	0	Tak

Występowanie i środowisko

W strefie umiarkowanej sosnowce stanowią główny składnik lasów, na przykład tajgi.

Ciekawostki

Drzewa iglaste stanowią główne źródło drewna na świecie.

Najbardziej popularne gatunki roślin

Oto wykaz dziesięciu (TOP 10) najbardziej popularnych gatunków roślin z tego rzędu. Jako kryterium popularności danej rośliny przyjęto częstość jej wyszukiwania w przeglądarce internetowej (w przypadku gdy nasz serwis posiada takie dane).

Kalendarz przyrody

Kolejne numery w tabeli oznaczają miesiące. Kolorowa kolumna oznacza bieżący miesiąc. Kropkami zaznaczono zdarzenie, które trwa przez cały okres, a trójkątami tylko początek lub koniec miesiąca. Na końcu tabeli znajduje się filtr, za pomocą można ograniczyć liczbę wyświetlanych wierszy do bieżącej daty.

Opis

●

Kwitnie cyprysik groszkowy.

●

Kwitnie cyprysik Lawsona.

●

Kwitnie cyprysik nutkajski.

◂

●

Kwitnie daglezja zielona.

●

Kwitnie jałowiec pospolity.

●

Zbiór owoców jałowca (szyszkojagody dojrzewają dwa lata).

●

Kwitnie jałowiec wirginijski.

◂

●

Kwitnie jodła pospolita.

●

Szczepienie odmian ozdobnych kosodrzewiny

◂

●

◂

●

Sadzenie kosodrzewiny

●

Nawożenie kosodrzewiny, jesienią opcjonalnie

●

Kwitnie kosodrzewina.

◂

▸

◂

●

Skracanie świec (pinching) kosodrzewiny

●

Obserwacja pod kątem szkodników: osnuja gwiaździsta

●

Obserwacja pod kątem szkodników: przypłaszczek sosnowiec

●

Obserwacja pod kątem szkodników: szyszyniec świerkowy – deformacje szyszek.

●

Wysiew nasion kosodrzewiny wprost do gruntu lub do pojemników na zewnątrz

●

Kwitnie modrzew europejski.

●

Kwitnie modrzew japoński.

●

Kwitnie sosna Banksa.

●

Kwitnie limba.

●

Optymalny termin sadzenia wiosennego

●

Nawożenie

●

Usunięcie obumarłych igieł spod roślin – opadłe igły kwaśnieją i wzbogacają glebę w próchnicę; korzystne dla drzewa

●

Ściółkowanie korą sosnową lub zrębkami wokół nowo posadzonych roślin – warstwa 8–10 cm; utrzymuje wilgoć i zakwasza glebę

●

Intensywny wzrost świec – z pąków wyrastają charakterystyczne jasne świece (nowe pędy); sosna rumelijska ma długie i efektowne świece; szybko się wydłużają, osiągając 10–25 cm; pokryte brunatnymi łuskami.

●

Cięcie świec (szczypanie) przy uprawie ozdobnej

●

Nawożenie pogłówne

●

Misecznik sosnowy i brudnica mniszka – monitoring

●

Obserwacja zdrowia igieł – żółknięcie lub brązowienie może wskazywać na choroby grzybowe lub niedobory; brązowienie na końcach igieł przy suszy jest normalne

●

Formowanie i dojrzewanie szyszek – sosna rumelijska tworzy charakterystyczne długie wąskie szyszki (do 15–20 cm); w lipcu szyszki z poprzedniego roku osiągają pełną dojrzałość; drobno żywicowane; efektowna ozdoba drzewa

●

Doskonały termin sadzenia jesiennego

●

Nawożenie

●

Kwitnie sosna smołowa.

●

Sprawdzenie pH gleby

●

Optymalny termin sadzenia wiosennego

●

Nawożenie

●

Usunięcie obumarłych igieł spod roślin – opadłe igły tworzą kwaśną ściółkę korzystną dla wejmutki; nie usuwać zbyt dokładnie

●

Ściółkowanie korą sosnową lub zrębkami – warstwa 8–10 cm wokół nowo posadzonych roślin; utrzymuje wilgoć i zakwasza glebę

●

Intensywny wzrost świec – z pąków wyrastają charakterystyczne jasne świece (nowe pędy); wejmutka ma bardzo długie świece (15–30 cm) rozrastające się szybko; pokryte brunatnymi łuskami; jeden z najbardziej spektakularnych aspektów wiosennego wzrostu wejmutki

●

Monitoring pod kątem pierwszych szkodników – misecznik sosnowy rdza wejmutki; przy małej liczbie interwencja zbędna

●

Kwitnie sosna wejmutka.

●

Cięcie świec przy odmianach ozdobnych

●

Nawożenie pogłówne – nawóz do roślin iglastych wspomaga intensywny wzrost nowych pędów; młode drzewa doceniają majowe nawożenie

●

Obserwacja pod kątem rdzy wejmutki (Cronartium ribicola)

●

Obserwacja zdrowia igieł

●

Formowanie szyszek – wejmutka tworzy charakterystyczne bardzo długie wąskie szyszki (10–20 cm); w lipcu szyszki z poprzedniego roku osiągają pełną dojrzałość; efektowna ozdoba drzewa

●

Doskonały termin sadzenia jesiennego

●

Naturalne opadanie starych igieł – wejmutka jesienią traci część starszych igieł (2–3-letnich); żółknięcie i opadanie igieł wewnątrz korony jest normalnym zjawiskiem fizjologicznym; nie mylić z chorobami; przy opadaniu igieł na końcach pędów interwencja konieczna

●

Kwitnie sosna pospolita.

●

Przy obfitych opadach mokrego śniegu – strząsać śnieg z koron, szczególnie u odmian stożkowych i kolumnowych

●

Rośliny mogą wykazywać lekkie brązowienie igieł od strony północnej lub przy ziemi

●

Dokładna lustracja po zimie

●

▸

Optymalny termin sadzenia wiosennego

●

Jeśli zima była sucha – obfite podlanie roślin po rozmrożeniu gleby

●

Nawożenie

●

Usunięcie opadłych igieł i szyszek spod roślin

●

Cięcie pielęgnacyjne

●

Regularne podlewanie świeżo posadzonych roślin

●

Ściółkowanie pod drzewem (igliwie, kora sosnowa, zrębki, 5–8 cm)

●

Obserwacja pod kątem pierwszych szkodników – przędziorek, brudnica

●

Cięcie formujące

●

Uzupełnienie lub odświeżenie ściółki pod roślinami

●

Monitorowanie szkodników

●

Pielenie i odchwaszczanie pod drzewem – uzupełnienie ściółki jeśli potrzeba

●

Obserwacja pod kątem chorób grzybowych

●

Obserwacja pod kątem misecznika i wełnowca

●

Podlewanie przy suszy

●

Cięcie formujące po stwardnieniu przyrostów

●

Obserwacja pod kątem korników

●

Naturalne brązowienie wewnętrznych igieł

●

Ostatnie cięcie formujące w sezonie

●

Uzupełnienie ściółki pod drzewami przed jesienią

●

Nawożenie: ostatnia dawka nawozu

●

Obserwacja grzybów u podstawy pnia

●

Doskonały termin sadzenia jesiennego

●

Naturalne opadanie igieł

●

Lustracja drzewa przed zimą

●

Ściółkowanie korzeni świeżo posadzonych drzew – 8–10 cm kory wokół bryły; nie dotykać pnia

●

Obfite podlewanie przed zimą

●

Spinanie odmian stożkowych sznurem lub siatką

●

Sprzątanie opadłych igieł i szyszek spod roślin

◂

●

Kwitnie świerk pospolity.

●

Kwitnie świerk sitkajski.

●

Strząsanie śniegu

●

Pierwsze cięcie pielęgnacyjne

●

Sadzenie sadzonek kontenerowych

●

Obfite podlanie roślin po rozmrożeniu gleby

●

Nawożenie

●

Usunięcie opadłych liści i resztek organicznych spod roślin

●

Ściółkowanie pod roślinami

●

Nawożenie: jeśli nie wykonano w marcu

●

Cięcie formujące żywopłotów po pierwszych nowych przyrostach

●

Obserwacja pod kątem pierwszych szkodników wiosennych

●

Monitorowanie: licinek tujowiaczek (Argyresthia thuiella)

●

Możliwe pobieranie sadzonek półzdrewniałych z bieżącorocznych przyrostów

●

Regularne podlewanie

◂

●

Główne cięcie formujące

●

Uzupełnienie lub odświeżenie ściółki pod roślinami

●

Obserwacja kolorystyki

●

Kontrola pod kątem przędziorka

●

Pielenie i odchwaszczanie pod roślinami

●

Obserwacja pod kątem grzybów korzeniowych w miejscach z zastoinami wody

●

Zraszanie całych roślin wieczorem lub rano

●

Drugie cięcie formujące

●

Pojawiają się szyszki

●

Uzupełnienie ściółki

●

Ostatnia dawka nawozu

●

Doskonały termin sadzenia jesiennego

●

Naturalne brązowienie wewnętrznych pędów

●

Lustracja pod kątem uszkodzeń i chorób przed zimą

●

Ściółkowanie korzeni

●

Spinanie odmian kolumnowych sznurem lub siatką

Filmy

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

Pod redakcją Alicji i Jerzego Szweykowskich — Słownik botaniczny, ISBN 83-214-1305-6, Wiedza Powszechna 2003
Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski — Botanika. Systematyka, ISBN 978-83-01-13953-7, PWN 2013
Lucjan Rutkowski — Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004