Cukinia

Cukinia (Cucurbita pepo var. giromontiina) to odmiana dyni zwyczajnej jednorocznej rośliny zielnej. To popularne warzywo uprawiane od dawna w Europie i Azji, a także w Polsce. Przyjmuje formę krzaczastą.

Wybrane odmiany:

'Atena Polka' - odmiana żółta, meksykańska.
'Astra Polka' - odmiana zielona z rysunkiem smug lub plamek.
'Black Beauty' - odmiana zielona.
'Nefertiti' - odmiana zielona.
'Nefryt' - odmiana zielona z rysunkiem.
'Opal' - odmiana azjatycka o kremowobiałej skórce.
'Soraya' - odmiana zielona.
'Tiger' - odmiana z Ameryki Południowej oraz Meksyku, zielona z ciemnymi paskami.

Występowanie i środowisko PL

Cukinia pochodzi z południowej części Azji.

Tryb życia i zachowanie

Cukinia lubi żyzne i wilgotne podłoże. Jest ciepło i światłolubna. Najlepiej rośnie przy kompostowniku.

Morfologia i anatomia

Liście są bardzo duże, długoogonkowe, zielone ze srebrnymi plamami.

Kwiaty są żółtopomarańczowe.

Owoc ma wydłużony kształt, zielony lub żółty, z dużą zawartością wody.

Ochrona i zagrożenia

Brak danych.

Ciekawostki

Oprócz owoców jadalne są również kwiaty.

Biologia i ekologia

Kolor kwiatów:
Grupa roślin: bylina.
Stanowisko: nasłonecznione.
Użytek: rośliny uprawne, warzywa.
Status popularności rośliny: gatunek powszechnie znany, roślina bardzo popularna, znajduje się pośród 100 najbardziej znanych wśród Polaków roślin.
Jadalność: Gatunek jadalny.

Uprawa

Czynności i właściwości	Opis
Odczyn gleby	Lekko kwaśna do obojętnej (6,0–7,0); toleruje do 7,5 pH 6.0-7.5
Właściwości gleby	Podłoże próchnicze, luźne, średnio wilgotne.
Trudność uprawy	Uprawa i pielęgnacja łatwa.
Zmianowanie	Nie zaleca się uprawy po sobie. Zalecana przerwa - 4 lata.
Czas uprawy	Jeden rok.
Nawożenie	Kompost lub obornik przed sadzeniem (5–10 kg/m²); w sezonie gnojówka z pokrzywy lub nawóz wieloskładnikowy co 2–3 tygodnie; od zawiązywania owoców – nawozy potasowo-fosforowe
Podlewanie	Obfite, regularne, wyłącznie pod korzenie; w upały codziennie; gleba stale lekko wilgotna; szczególnie ważne podczas kwitnienia i owocowania
Mrozoodporność	Warzywo mało odporne na mrozy.
Odporność na warunki miejskie	Tak.
Stanowisko	Nasłonecznione.
Rozstawa	80–100 × 80–100 cm (odmiany krzaczaste); 100–150 cm rzędy (odmiany pnące)
Terminy siewu / zbioru plonów / pielęgnacji	Zobacz w kalendarzu.
Zalecenia uprawy w doniczce	Możliwa w bardzo dużych pojemnikach (min. 50–60 l); wymaga częstego podlewania i nawożenia; odmiany kompaktowe
Rozmnażanie	Wysiewamy do gruntu lub doniczek po dwa nasiona. Po wykiełkowaniu zostawiamy silniejszą roślinę.
Choroby i szkodniki	Wirus mozaiki ogórka, mączniak prawdziwy, mszyce.
Zbiór i przechowywanie	Czerwiec–wrzesień; owoce zbierać przy długości 15–25 cm; co 2–3 dni; przed pierwszymi przymrozkami zebrać wszystkie owoce
Zimowanie	Roślina jednoroczna – nie zimuje; brak konieczności zabezpieczenia
Przyrost roczny	Roślina jednoroczna; łodyga osiąga 50–150 cm w sezonie (krzaczaste do 80 cm)
Czas kiełkowania	5–7 dni w temperaturze 22–25°C
Dodatkowe informacje	Zbiory muszą być regularne (co 2–3 dni) – przerośnięte owoce wstrzymują zawiązywanie kolejnych; jeden zaniedbany owoc może zatrzymać produkcję całej rośliny. Zapylanie: cukinia wymaga owadów zapylających; przy uprawie pod osłonami lub braku owadów – ręczne zapylanie pędzlem (przenieść pyłek z kwiatu męskiego na żeński). Podlewanie wyłącznie pod korzenie – mokre liście sprzyjają mączniakowi i szarej pleśni; najlepiej rano. Mączniak prawdziwy to najczęstsza choroba – profilaktycznie stosować opryski wyciągiem z czosnku, preparatem siarczkowym lub mlekiem (rozcieńczone 1:9). Płodozmian obowiązkowy – nie uprawiać po dyniowatych przez min. 3–4 lata. Ściółkowanie znacznie ogranicza parowanie wody i hamuje wzrost chwastów – bardzo zalecane. Jedna roślina w pełni wegetacji może dawać 20–40 owoców w sezonie.

Pokrewne gatunki roślin

Przepisy kucharskie

Przepis na leczo z cukinią

Przepis na placki z cukinii

Przepis na gulasz z kurczaka z cukinią i warzywami

Przepis na ratatouille

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

Lucjan Rutkowski – Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
Wolfgang Kawollek – Wielka księga ogrodnika i działkowca, ISBN 978-83-245-1259-1, Publicat 2001
Anna i Łukasz Przybyłowiczowie – Ilustrowana Encyklopedia Roślin Polski, ISBN 978-83-7705-826-8, PWN
Agnieszka Gawłowska – 500 owoców i warzyw, 978-83-7845-874-6, SBM 2015