Logo Serwisu Media Nauka

polska - ikona

Ciernik (Gasterosteus aculeatus)

Ciernik, kat, kolka (Gasterosteus aculeatus) to gatunek ryby z rodziny ciernikowatych, tworzący wiele różnych form. Ma wydłużone i wrzecionowate ciało, nieco spłaszczone bocznie. Trzon ogonowy jest dość wąski. Końcowo osadzony otwór gębowy jest mały. Ryba ta nie ma łusek. Ciało pokrywają kostne płytki. Na grzbiecie znajdują się dwa lub trzy kolce kostne, które są ruchome. Tuż za nimi ciągnie się płetwa grzbietowa. Płetwy brzuszne są przekształcone w kolce. Przed płetwą odbytową również występuje kolec. Ciało ciernika jest zmiennie ubarwione. Na ogół grzbiet i boki są szare lub oliwkowe. Często występuje marmurkowy wzór. Brzuch jest jasny. Znane są też formy albinotyczne. Samiec podczas tarła przyjmuje szatę godową. Staje się wówczas metalicznie zielony, a grzbiet niebieskawy. Podgardle oraz brzuch są wtedy czerwone. Oko zyskuje niebieską tęczówkę.

Ciernik (Gasterosteus aculeatus)
© Witold Krasowski - Fotolia.com

Nazwa gatunku
Ciernik (Gasterosteus aculeatus)
Synonimy
Inne polskie nazwy to: kat, kolka.
Nazwy obce
angielska: Three-spined stickleback
niemiecka: Dreistachliger Stichling
czeska: Koljuška tříostná
francuska: L'épinoche
hiszpańska: Espinoso, espinocho
Pierwsze opisanie gatunku
Linnaeus, 1758
Obszar występowania
Europa - tak; Polska - tak;
Azja - nie;
Afryka - nie;
Ameryka Północna - tak;
Ameryka Południowa - nie;
Australia - nie;
Antarktyda - nie;
Wielkość
Długość: od 40 cm do 80 cm
Ciężar: do 5 g
Maksymalna długość życia
3 lata.
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ryby kostnoszkieletowe (Osteichtyes)
Rząd: Ciernikokształtne (Gasterosteiformes)
Rodzina: Ciernikowate (Gasterosteidae)

Występowanie i środowisko

Ciernik występuje w zbiornikach wody słodkiej Europy, Ameryki Północnej, a także u wybrzeży tych kontynentów. W Polsce jest obecny w całym kraju poza terenami górskich. Występuje w rzekach, stawach, jeziorach, rowach melioracyjnych, zalewach w Bałtyku. Lubi wody płytkie o wolnym nurcie. Podczas tarła szuka terenów porośniętych wodną roślinnością.

Tryb życia i zachowanie

Poza okresem rozrodu tworzy liczne stada. Zwykle żyje 3 lata. Zdarza się, że dożywa 5-8 lat.

Pożywienie

To drapieżnik. Poluje na wodne bezkręgowce, skorupiaki, skąposzczety, larwy owadów, mięczaki i ikrę innych ryb.

Rozmnażanie

Rozród odbywa się od maja do sierpnia. Już wiosną stada się rozpadają i samce stają się bardzo agresywne. Wybierają miejsce na gniazdo i zaciekle go bronią przed rywalami. Samiec buduje gniazdo o wysokości około 4 cm. Gniazdo zbudowane jest z roślin i glonów, sklejonych substancją wytarzaną przez nerki tej ryby. Za pomocą tańca samiec wabi samicę, która w gnieździe składa od 40 do 100 jaj. Samica odpływa, a samiec zapładnia ikrę i pilnuje jej, wentyluje za pomocą płetwy ogonowej. Jedna samica składa jaja do różnych gniazd. Łącznie może być od 6 do 8 miotów. Po tygodniu wykluwają się małe cierniki. Gdy rybki wykształcają swoje własne kolce, co trwa około 2 tygodni, opuszczają terytorium ojca. Narybek grupuje się w duże stada. Dojrzałość płciową cierniki osiągają w drugim roku życia.

Ochrona i zagrożenia status IUCN - LC

Gatunek ten nie jest zagrożony wymarciem. Ma status LC w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych. To ryby odporne na zmiany w środowisku naturalnym. Nie podlegają ochronie.

Ciekawostki

To jedna z niewielu ryb krajowych, która opiekuje się potomstwem. Gatunek ten jest uważany za rybi chwast. Czasem ryba ta jest hodowana w akwariach.

Zdjęcia i grafiki - galeria


© Media Nauka, 2015-11-28, ART-GAT1011


Kalendarz przyrody

123456789101112Opis
ukryj/pokaż
ciernik
    tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona    Trwa okres rozrodu u ciernika.
Pokaż tylko bieżące wydarzenia




Polecamy