Morela zwyczajna

Morela zwyczajna, morela pospolita (Prunus armeniaca) to drzewo owocowe z rodziny różowatych o nieregularnie kulistym pokroju i smacznych owocach.

Wybrane odmiany:

'Early Orange' - odmiana polecana do upraw w polskich warunkach klimatycznych.

Występowanie i środowisko PL

W Polsce morela może być uprawiana w cieplejszych rejonach. Morela pochodzi z Chin, gdzie rośnie w górach na wysokości nawet 3000 m n.p.m. W południowej Europie występują zdziczałe osobniki.

Tryb życia i zachowanie

Kwitnie w okresie od marca do kwietnia.

Morfologia i anatomia

Osiąga wysokość 3-5(15) m.

Gałęzie są poskręcane.

Kora jest łuszcząca się.

Liście są szeroko-jajowate lub okrągławe, brzegiem ząbkowane, zwijające się w pączkach.

Kwiaty są miododajne, niewielkie (do 2,5 cm średnicy). Mają biały kolor z różowym nalotem.

Owoc jest mięsisty, okrągły, duży, jadalny, z gładką pestką w środku.

Ochrona i zagrożenia DD

W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych ze względu na brak danych nie określono statusu zagrożenia wymarciem dla tego gatunku.

Ciekawostki

Dzika morela ma małe owoce. Ich średnica wynosi zaledwie 3 cm.

Morela należy do rodzaju śliwa (Prunus).

Synonimy

W literaturze można spotkać następujące synonimy dla określenia nazwy tego gatunku:

Prunus mandshurica Koehne

Zbiory i zastosowanie

Morela to wyśmienity owoc deserowy, nadający się także na przetwory takie jak galaretki, dżemy, konfitury i nalewki.

Pielęgnacja

Morela ma tendencje do zawiązywania się zbyt wielu owoców, warto więc usunąć część zawiązków, aby owoce były większe.

Biologia i ekologia

Kolor kwiatów:
Grupa roślin: drzewo.
Stanowisko: nasłonecznione.
Użytek: rośliny uprawne, owoce.
Strefy mrozoodporności: 5-10. Uprawa w Polsce na zewnątrz jest możliwa na terenie całego kraju.
Forma życiowa według klasyfikacji Raunkiaera: megafanerofit, nanofanerofit.
Kategoria przybysza: roślina uprawiana.
Diploidalna liczba chromosomów: 2n=16.
Status popularności rośliny: gatunek mało popularny w Polsce, mało osób interesuje się tym gatunkiem rośliny.
Jadalność: Gatunek jadalny.

Kalendarz przyrody

1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	Opis
		●	●									Kwitnie morela zwyczajna.

Liczba zadań dostepnych dodatkowo w Kalendarzu ogrodnika: 25

Zobacz nasz Kalendarz ogrodnika - interaktywne narzędzie wspomagane technologią AI, które pomoże Ci zaplanować i uporządkować pracę w ogrodzie przez cały sezon. Śledź postęp prac, odznaczaj wykonane zadania i twórz własny harmonogram dopasowany do Twojego ogrodu. Dodawaj wybrane gatunki roślin i otrzymuj dopasowane wskazówki dotyczące ich uprawy. Znajdziesz tu także praktyczne porady dotyczące warzyw, owoców, drzew, krzewów ozdobnych, bylin i ziół. Sprawdź i przekonaj się, jak łatwo możesz zadbać o swój ogród krok po kroku.

Uprawa

Czynności i właściwości	Opis
Odczyn gleby	Gleba lekko kwaśna do lekko zasadowej. pH 6.0-7.5
Właściwości gleby	Żyzna, głęboka (min. 60 cm), lekka lub średnia, dobrze przepuszczalna, ciepła, umiarkowanie wilgotna. Nie znosi gleb podmokłych, ciężkich, zimnych i bardzo kwaśnych.
Trudność uprawy	Uprawa i pielęgnacja trudna i wymagająca.
Czas uprawy	Wieloletnia — żyje przez 30–60 lat, pierwsze owoce po 3–5 latach (sadzonki szczepione), pełne plonowanie od 6–8 roku.
Nawożenie	Wiosna (marzec): kompost lub nawóz wieloskładnikowy / Maj: nawóz azotowy (pogłówne) / Czerwiec–sierpień: nawóz potasowy. Bez azotu po lipcu!
Podlewanie	Regularne i równomierne — szczególnie czerwiec–lipiec (wzrost i dojrzewanie owoców). Ogranicz po zbiorach. Nieregularne podlewanie = pękanie owoców!
Mrozoodporność	Drzewo nie jest odporne na mróz.
Stanowisko	Pełne słońce (min. 8h dziennie) — bezwzględny wymóg! Najcieplejsze i najbardziej osłonięte miejsce w ogrodzie. Od strony południ
Rozstawa	4–6 m (silne podkładki) / 3–4 m (St. Julien A — półkarłowa) / 2–2,5 m (Pixy — karłowa).
Zbiór i przechowywanie	Zbieraj rano w suche dni gdy owoce miękną przy szypułce. Z szypułką — dłużej świeże. W lodówce do 5–7 dni (twarde) lub 2–3 dni (dojrzałe). Mrożone (bez pestek) do 12 miesięcy. Suszone (60–70°C, 15–20h) do 2 lat. Dżemy, kompoty, nalewki — do 2 lat.
Zimowanie	Dorosłe drzewa bez ochrony przy odpowiednim stanowisku. Młode (do 3 lat): okrycie pnia agrowłókniną lub jutą, mulcz 15 cm wokół pnia.
Przyrost roczny	0–80 cm rocznie — docelowa wysokość: 3–8 m (zależnie od podkładki).
Dodatkowe informacje	Kwitnienie w marcu = ryzyko przymrozków — morela kwitnie jako pierwsza i jej kwiaty są najwrażliwsze (giną przy –0,5 do –1°C!). To największe zagrożenie dla plonu przez cały rok. Miej agrowłókninę w stałej gotowości przez cały marzec i kwiecień. Wybieraj odmiany późno kwitnące lub sadzisz przy południowej ścianie! Stanowisko najcieplejsze w ogrodzie — morela potrzebuje ciepłego mikroklimatu. Przy ścianie lub ogrodzeniu od południa lub zachodu, z dala od zagłębień terenu (zimne powietrze). Bez odpowiedniego stanowiska uprawa moreli w Polsce jest bardzo trudna. Tnij wyłącznie latem — morela jest wyjątkowo wrażliwa na infekcje przez rany przy cięciu w złym terminie. Lipiec–sierpień (suche, gorące dni) lub marzec przed pąkami to jedyne bezpieczne terminy. Kategorycznie unikaj cięcia jesienią i zimą! Przerzedzanie zawiązków w maju — bez przerzedzania morele są małe, niesmaczne i drzewo plonuje naprzemiennie. Zostaw 1 owoc co 8–10 cm. Rak bakteryjny i srebrzystość liści — dwie nieuleczalne choroby moreli. Wycinaj chore pędy natychmiast 30–40 cm poniżej objawów i dezynfekuj narzędzia po każdym cięciu. Monilioza (Monilinia) to choroba nr 1 moreli — atakuje kwiaty (monilioza kwiatów) i owoce (brunatna zgnilizna). Oprysk miedziowy przed kwitnieniem i po zbiorach to absolutna podstawa ochrony. Muszka plamoskrzydła (Drosophila suzukii) — coraz groźniejszy inwazyjny szkodnik. Zbieraj owoce jak najszybciej po dojrzeniu, stosuj pułapki feromonowe, unikaj pozostawiania opadłych owoców. Równomierne podlewanie — nagłe deszcze lub nieregularne podlewanie po suszy powodują masowe pękanie dojrzewających owoców. Regularny mulcz i nawadnianie są kluczowe. Drzewa należy bielić dla ochrony przed szkodnikami i przymrozkami. Bielenie wykonujemy jesienią. Latem, po zbiorze owoców dokonujemy cięcia dla prześwietlania, co ma istotne znaczenie dla jakości przyszłorocznego plonu.

Pokrewne gatunki roślin

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

IUCN – Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych, ISSN 2307-8235 https://www.iucnredlist.org
Lucjan Rutkowski – Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, ISBN 978-83-01-14342-8, PWN SA 2004
Owen Johnson, David More – Drzewa - Przewodnik Collinsa, ISBN 978-83-7073-643-9, Multico Oficyna Wydawnicza 2014
Agnieszka Gawłowska – 500 owoców i warzyw, 978-83-7845-874-6, SBM 2015
Praca zbiorowa – Botanica ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, ISBN 3-8331-1916-0, Könemann 2005