Logo Media Nauka
PL

Dzik

Dzik (Sus scrofa) jest dużym ssakiem z rodziny świniowatych, pospolitym w Polsce. Dziki mają wełnistą i ościstą sierść (szczecinę) o brunatnym zabarwieniu. Samiec (odyniec) jest dużo większy od samicy (locha, samura). Dziki mają duże kły: górne zwane fajkami, dolne - szablami. Naturalnym wrogiem dzika jest wilk. Dzik jest ssakiem łownym, cenionym ze względu na mięso i szczecinę. Jest uważany za przodka świni domowej.

Dzik (Sus scrofa)
Zdjęcie zbiorów ZOO w Opolu © medianauka.pl

Nazwa gatunku
Dzik
Nazwa łacińska
Sus scrofa
Synonimy
Sus andamanensis Blyth, 1858
Sus aruensis Rosenberg, 1878
Sus babi Miller, 1906
Sus ceramensis Rosenberg, 1878
Sus enganus Lyon, 1916
Sus floresianus Jentink, 1905
Sus goramensis De Beaux, 1924
Sus natunensis Miller, 1901
Sus nicobaricus Miller, 1902
Sus niger Finsch, 1886
Sus papuensis Lesson & Garnot, 1826
Sus ternatensis Rolleston, 1877
Sus tuancus Lyon, 1916
Nazwy obce
angielska: Wild Boar, Eurasian Wild Pig, Ryukyu Islands Wild Pig
niemiecka: Wildschwein
czeska: Prase divoké
francuska: Sanglier, Sanglier D'Eurasie
hiszpańska: Jabalí
Pierwsze opisanie gatunku
Linnaeus, 1758
Obszar występowania
Europa - tak; Polska - tak;
Azja - tak;
Afryka - tak;
Ameryka Północna - nie;
Ameryka Południowa - nie;
Australia - nie;
Antarktyda - nie;
Dzik - mapa występowania na świecieDzik - mapa występowania w Polsce
Wielkość
Długość: od 150 cm do 195 cm
Długość ogona: 26 cm
Ciężar: od 100 kg do 230 kg
Maksymalna długość życia
10 lat.
Podgatunki
Wyróżnia się 16-17 podgatunków:
Sus scrofa scrofa – dzik środkowoeuropejski
Sus scrofa algira
Sus scrofa attila
Sus scrofa cristatus
Sus scrofa davidi
Sus scrofa leucomystax
Sus scrofa lybicus
Sus scrofa affinis
Sus scrofa meridionalis
Sus scrofa moupinensis
Sus scrofa nigripes
Sus scrofa riukiuanus
Sus scrofa sibiricus
Sus scrofa taivanus
Sus scrofa ussuricus
Sus scrofa vittatus
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ssaki (Mammalia)
Rząd: Parzystokopytne (Artiodactyla)
Rodzina: Świniowate (Suidae)

Występowanie i środowisko

Eurazja, północno-wschodnia Afryka, Indie, Archipelag Sundajski.

S. s. scrofa – Europa
S. s. algira - zachodnia Afryka
S. s. attila - południowo-wschodnia Europa po Kaukaz
S. s. cristatus - Indie i Indochiny
S. s. davidi - Azja Południowa
S. s. leucomystax - Chiny
S. s. lybicus - Turcja, Palestyna, Uzbekistan i Kazachstan
S. s. affinis - Indie, Sri Lanka
S. s. meridionalis - Andaluzja, Sardynia i Korsyka
S. s. moupinensis - południowo-wschodnia Azja
S. s. nigripes - Azja Środkowa
S. s. riukiuanus - Wyspy Nansei
S. s. sibiricus - Syberia, Mongolia
S. s. taivanus - Tajwan
S. s. ussuricus - Mandżuria
S. s. vittatus – Indonezja

Żyje głównie w lasach i na stepach. Nierzadko można spotkać dzika blisko osiedli ludzkich (bywa, że nawet w miastach). Ulubionym jego środowiskiem są podmokłe lasy liściaste, torfowiska, tereny bagienne.

Tryb życia i zachowanie

Jest aktywny o zmierzchu i w nocy. Dzień spędza w legowisku (barłóg). Żyje w niewielkich stadach (watahach). W przypadku braku pokarmu wchodzi w szkodę rolnikom na pola uprawne ziemniaków, buraków i roślin strączkowych. Dzik uwielbia błotne kąpiele, które pomagają mu pozbyć się pasożytów skóry, a także schłodzić ciało.

Morfologia i anatomia

Dzik dorasta do 185 cm długości ciała i nawet 230 kg masy ciała.

Pożywienie

Wszystkożerny. Dzik znany jest z rycia (buchtowania) w ziemi w celu poszukiwania pokarmu pochodzenia roślinnego i zwierzęcego. Ze względu na rycie jest uważany za zwierzę pożyteczne, gdyż spulchnia ziemię i wyjada larwy szkodników. Czyni szkody na polach uprawnych ziemniaków.

Rozmnażanie

Ruja (huczka) przypada w okresie od listopada do lutego. Samce walczą o samice. Ciąża dzikitrwa od 114 do 140 dni. Samica rodzi zwykle od 2 do 8 młodych i karmi je do 3,5 miesiąca. Od 3 tygodnia młode przyjmują pokarm stały. Dojrzałość płciową samice osiągają po 8-10 tygodniach.

LC

Ochrona i zagrożenia

Gatunek ten nie jest zagrożony wymarciem. Ma status LC w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych. Dzik jest pospolitym zwierzęciem łownym.,

Ciekawostki

Od dzika pochodzą wszystkie rasy świni domowej. Po sarnie to drugi najliczniej występujący ssak parzystokopytny w Polsce. Zakaz polowania na lochy występuje w okresie od 16 stycznia do 14 sierpnia. Zbiorowe polowanie można prowadzić w okresie od 1 października do 15 stycznia. Upolowane dziki przeznacza się głównie na mięso. Na dziki polują wilki i rysie.

Pytania

Co jedzą dziki?

Dzik je w zasadzie wszystko, choć preferuje pokarm roślinny. To co jedzą dziki zależy od dostępności konkretnego pożywienia. Preferuje nasiona (żołędzie, orzeszki bukowe, nasiona sosny), korzonki, bulwy (ziemniaki, buraki cukrowe), cebulki. Zjada podziemne części orlicy pospolitej, jagody jałowca, trzcinę pospolitą, grzyby. Buszuje w kukurydzy. Zjada dżdżownice, ślimaki i wije. Nie gardzi padliną. Poluje na gryzonie i krety. Rzadko zabija młode zajęczaki i sarny. Zjada też ptasie jaja i pisklęta. Rzadziej poluje na gady i płazy.

Ile waży dzik?

Dzik waży od 30 do nawet 230 kg.

Jak szybko biega dzik?

To niezwykłe, ale szarżujący dzik może osiągnąć prędkość około 40-50 km/h. Ucieczka w takim przypadku nie ma sensu.

Czy dziki zapadają w sen zimowy?

Nie, dziki są aktywne przez cały rok.

Jak długo żyje dzik?

Dziki żyją w naturze 10 lat, w niewoli dwa razy dłużej.

Co zrobić gdy spotkamy w lesie dzika?

Dzik to agresywne zwierzę, szczególnie locha z młodymi, zranione zwierzę, dzik, któremu odcięto drogę ucieczki, a także w innych sytuacjach. Ucieczka jest trudna, gdyż dzik biega bardzo szybko. Najpierw należy spróbować odejść w spokoju, nie denerwując zwierzęcia i nie wykonując gwałtownych ruchów. Zawsze odchodzimy patrząc w kierunku dzika, nigdy nie należy obracać się plecami. Gdy jest to niemożliwe, najlepiej wspiąć się na jakieś drzewo lub płot. Dziki boją się hałasu, zatem na pewno pomoże krzyk.

Jak odstraszyć dziki?

Stosuje się różne metody ochrony upraw przed dzikami. Należy do nich budowa ogrodzeń, rozwieszanie wstążek odblaskowych, zakładanie elektrycznych ogrodzeń, instalowanie odstraszaczy akustycznych np. radio, rozwieszanie środków zapachowych. Dziki na ogół boją się człowieka i wilków. Czasem rozwiesza się włosy ludzkie Produkowane są również preparaty chemiczne przypominające pot ludzki oraz wilcze odchody.


Zdjęcia - galeria


© medianauka.pl, 2009-05-11, GAT-9

Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
dzik
           

Trwa okres rui u dzika

           

Na świat przychodzą młode dziki

Pokaż tylko bieżące wydarzenia






© Media Nauka 2008-2018 r.