Parzystokopytne

Parzystokopytne (Artiodactyla) to rząd ssaków, który liczy dziś około 170 gatunków w 10 rodzinach. Wyróżniamy pośród nich świniokształtne (świniowate, pekari i hipopotamy) oraz przeżuwacze (wielbłądowate, jeleniowate, kanczyle, piżmowce, żyrafowate, widłorogie, krętorogie). W Polsce żyje 12 gatunków.

Rodziny

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych, opisujących rodziny ssaków z wybranego rzędu.

Sortuj według:
Ukryj obce rodziny
Ukryj polskie rodziny

Hipopotamy
Hipopotamy

Hippopotamidae

Liczba gatunków: 2
(w Polsce: nie występują)
Jeleniowate
Jeleniowate

Cervidae

Liczba gatunków: 37
(w Polsce: 4)
Kanczyle
Kanczyle

Tragulidae

Liczba gatunków: ?
(w Polsce: nie występują)
Krętorogie, pustorożce, wołowate
Krętorogie, pustorożce, wołowate

Bovidae
Liczba gatunków: 111
(w Polsce: 3)
Pekari
Pekari

Tayassuidae

Liczba gatunków: 3
(w Polsce: nie występują)
Piżmowce
Piżmowce

Moschidae

Liczba gatunków: 3
(w Polsce: nie występują)
Świniowate
Świniowate

Suidae

Liczba gatunków: 10
(w Polsce: 1)
Widłorogie
Widłorogie

Antilocapridae

Liczba gatunków: 1
(w Polsce: nie występują)
Wielbłądowate
Wielbłądowate

Camelidae

Liczba gatunków: 6
(w Polsce: nie występują)
Żyrafowate
Żyrafowate

Giraffidae

Liczba gatunków: 2
(w Polsce: nie występują)


Występowanie i środowisko

Dzikie gatunki nie występują tylko w Australii i na Antarktydzie. Zajmują różnorodne środowiska, od terenów otwartych po gęste lasy i tereny górskie.

Tryb życia i zachowanie

Ssaki parzystokopytne żyją dość długo (kilkadziesiąt lat). Najczęściej tworzą stada, często bardzo duże. Czasem odbywają dalekie wędrówki (renifery). Prawie wszystkie są przystosowane do szybkiego i wytrwałego biegu.


Morfologia i anatomia

Parzystokopytne charakteryzują się dużą różnorodnością w zakresie rozmiarów i ciężaru. Wszystkie mają 2 lub 4 palce na każdej z kończyn. Na kości czołowej często występują wyrostki, stanowiące między innymi poroże.

W obu parach kończyn najsilniej są rozwinięte III i IV palec zakończone racicami, palce boczne zredukowane. W śródstopiu palce te są zwykle zrośnięte. Mózg jest dobrze rozwinięty. Najlepiej rozwinięte zmysły to wzrok i słuch. Żołądek złożony z wielu komór. U przeżuwaczy pokarm fermentuje w pierwszej komorze z udziałem bakterii i orzęsków, następnie wraca do jamy gębowej, zostaje przeżuty i trafia do dalszych odcinków układu pokarmowego, gdzie zostaje strawiony. Występują zwykle 1 lub 2 pary sutek (za wyjątkiem świń), które są usytuowane w pachwinie, czasem tworzą wymię.

Rozmnażanie

Są poligamiczne. Zwykle w miocie 1 lub 2 młode, a u świniowatych mioty są liczniejsze. Rozród zwykle ma miejsce raz w roku. U sarny występuje ciąża przedłużona.

Pożywienie

Zwierzęta te są zwykle roślinożerne. Świniowate i pekari zjadają też pokarm zwierzęcy.

Ochrona i zagrożenia

Wiele gatunków parzystokopytnych jest zagrożonych wyginięciem. Nalezą do nich: Sus salvanius, Cervus eli, Cervus duvauceli, Hippocamelus bisulcus, Muntiacus feai, Bos grunniens, Bos sauveli, Bubalus depressicornis, Bubalus mindorensis, Bubalus quarlesi, Cephalopus jentinki, Gazella cuvieri, Gazella leptoceros, Hemitragus jayakari, Oryx leucoryx, Ovis musimon.

Ciekawostki

Najwięcej zwierząt domowych pochodzi z tego rzędu ssaków (bydło, świnia, owca, koza, renifer, wielbłądy, inne). Wiele dzikich gatunków to zwierzęta łowne.

Zdjęcia - galeria

Ukryj obce gatunki
Ukryj polskie gatunki


Babirussa
Dzik
Guziec
Świnia brodata
Świnia domowa
Świnia rzeczna
Pekari obrożny
Hipopotam karłowaty
Hipopotam nilowy
Alpaka
Dromader, wielbłąd jednogarbny
Lama
Wielbłąd dwugarbny
Wigoń, wikunia
Aksis, czytal
Barasinga
Daniel
Jeleń, jeleń szlachetny
Łoś
Milu
Mulak
Mundżak chiński
Pudu
Renifer, ren, karibu
Sarna
Wapiti
Okapi
Żyrafa
Widłoróg, antylopa widłoroga
Addaks, adaks
Anoa nizinny, bawołek
Arui, owca grzywiasta
Banteng
Bawolec, antylopa krowia
Bawół afrykański, bawół kafryjski
Bawół indyjski, arni
Bizon
Bongo, antylopa bongo
Buszbok
Bydło domowe
Eland, kanna, oreas
Garna
Gaur
Gazela dorkas
Gerenuk
Gnu białobrode
Gnu pręgowane, gnu pasiaste
Jak
Kob śniady
Koza domowa
Kozica
Kozioł śnieżny, koza śnieżna
Koziołek skalny
Koziorożec syberyjski
Kudu wielkie
Markur, koza śruboroga
Muflon
Nahur, nachur, bharal, owca niebieska
Niala grzywiasta
Nilgau
Oryks szablorogi
Owca czteroroga
Owca domowa
Piżmowół, wół piżmowy
Serau
Sitatunga
Takin
Zebu
Żubr
Gwanako, guanako
Kanczyl filipiński
Dikdikk sawannowy
Suhak, sajga
Jeleń wschodni, sika
Piżmowiec syberyjski, piżmowiec

Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
Daniel
          

Trwa okres godowy danieli

           

Na świat przychodzą młode daniele

           

Daniel zrzuca poroże

ukryj/pokaż
Dzik
           

Trwa okres rui u dzika

           

Na świat przychodzą młode dziki

ukryj/pokaż
Jeleń wschodni, sika
         

Trwa ruja u jelenia wschodniego.

          

Sika rodzi młode.

ukryj/pokaż
Jeleń, jeleń szlachetny
           

Jelenie zmieniają szatę na letnią

           

Na świat przychodzą młode jelenie

          

Rozpoczyna się rykowisko jeleni

          

Samiec jelenia zrzuca poroże

      

Rośnie poroże samców jelenia

ukryj/pokaż
Kozica
          

Trwa okres rui u kozicy

           

Rodzą się młode kozice

ukryj/pokaż
Łoś
         

Trwa ruja łosia

          

Na świat przychodzą młode łosie

          

Łosie zrzucają poroże

ukryj/pokaż
Piżmowiec syberyjski, piżmowiec
           

Okres godowy piżmowców.

ukryj/pokaż
Sarna
           

Sarna zmienia szatę z zimowej (bardziej szarej) na letnią (rudobrązową)

           

Rodzą się młode sarenki

           

Kończy się wzrost nowego poroża sarny

           

Samce saren zrzucają poroże

          

Trwa okres rui u sarny

ukryj/pokaż
Żubr
          

Trwa okres rui u żubra

           

Samica żubra rodzi zwykle 1 młode

Pokaż tylko bieżące wydarzenia


© medianauka.pl, 2014-01-09, RZAD-2


Niektóre treści nie są dostosowane do Twojego profilu. Jeżeli jesteś pełnoletni możesz wyrazić zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych. W ten sposób będziesz miał także wpływ na rozwój naszego serwisu.
© Media Nauka 2008-2018 r.