Logo Media Nauka

Parzystokopytne

Parzystokopytne (Artiodactyla) to rząd ssaków, który liczy dziś około 170 gatunków w 10 rodzinach. Wyróżniamy pośród nich świniokształtne (świniowate, pekari i hipopotamy) oraz przeżuwacze (wielbłądowate, jeleniowate, kanczyle, piżmowce, żyrafowate, widłorogie, krętorogie). W Polsce żyje 12 gatunków.

Rodziny

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych.

Hipopotamy
Hipopotamy

Hippopotamidae
Jeleniowate
Jeleniowate

Cervidae
Kanczyle
Kanczyle

Tragulidae
Pekari
Pekari

Tayassuidae
Widłorogie
Widłorogie

Antilocapridae
Żyrafowate
Żyrafowate

Giraffidae

Nazwa rzędu
Parzystokopytne (Artiodactyla)
Występowanie
Cały świat, dzikie gatunki nie występują w Australii i na Antarktydzie.Występowanie parzystokopytnych na świecie
Liczba gatunków na świecie
170
Liczba gatunków w Polsce
12
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ssaki (Mammalia)
Rząd: Parzystokopytne (Artiodactyla)
Wielkość
Wysokość: 25 cm - 5 m.
Masa ciała: do 3,6 t.

Inne rodziny

  • Lithobius
  • Piżmowce (Moschidae)

Występowanie i środowisko

Dzikie gatunki nie występują tylko w Australii i na Antarktydzie. Zajmują różnorodne środowiska, od terenów otwartych po gęste lasy i tereny górskie.

Tryb życia i zachowanie

Ssaki parzystokopytne żyją dość długo (kilkadziesiąt lat). Najczęściej tworzą stada, często bardzo duże. Czasem odbywają dalekie wędrówki (renifery). Prawie wszystkie są przystosowane do szybkiego i wytrwałego biegu.

Morfologia i anatomia

Parzystokopytne charakteryzują się dużą różnorodnością w zakresie rozmiarów i ciężaru. Wszystkie mają 2 lub 4 palce na każdej z kończyn. Na kości czołowej często występują wyrostki, stanowiące między innymi poroże.

W obu parach kończyn najsilniej są rozwinięte III i IV palec zakończone racicami, palce boczne zredukowane. W śródstopiu palce te są zwykle zrośnięte. Mózg jest dobrze rozwinięty. Najlepiej rozwinięte zmysły to wzrok i słuch. Żołądek złożony z wielu komór. U przeżuwaczy pokarm fermentuje w pierwszej komorze z udziałem bakterii i orzęsków, następnie wraca do jamy gębowej, zostaje przeżuty i trafia do dalszych odcinków układu pokarmowego, gdzie zostaje strawiony. Występują zwykle 1 lub 2 pary sutek (za wyjątkiem świń), które są usytuowane w pachwinie, czasem tworzą wymię.

Rozmnażanie

Są poligamiczne. Zwykle w miocie 1 lub 2 młode, a u świniowatych mioty są liczniejsze. Rozród zwykle ma miejsce raz w roku. U sarny występuje ciąża przedłużona.

Pożywienie

Zwierzęta te są zwykle roślinożerne. Świniowate i pekari zjadają też pokarm zwierzęcy.

Ochrona i zagrożenia

Wiele gatunków parzystokopytnych jest zagrożonych wyginięciem. Nalezą do nich: Sus salvanius, Cervus eli, Cervus duvauceli, Hippocamelus bisulcus, Muntiacus feai, Bos grunniens, Bos sauveli, Bubalus depressicornis, Bubalus mindorensis, Bubalus quarlesi, Cephalopus jentinki, Gazella cuvieri, Gazella leptoceros, Hemitragus jayakari, Oryx leucoryx, Ovis musimon.

Ciekawostki

Najwięcej zwierząt domowych pochodzi z tego rzędu ssaków (bydło, świnia, owca, koza, renifer, wielbłądy, inne). Wiele dzikich gatunków to zwierzęta łowne.

Zdjęcia - galeria


© medianauka.pl, 2014-01-09, RZAD-2



Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
dzik
           

Trwa okres rui u dzika

           

Na świat przychodzą młode dziki

ukryj/pokaż
sarna
           

Sarna zmienia szatę z zimowej (bardziej szarej) na letnią (rudobrązową)

           

Rodzą się młode sarenki

           

Kończy się wzrost nowego poroża sarny

           

Samce saren zrzucają poroże

          

Trwa okres rui u sarny

ukryj/pokaż
daniel
          

Trwa okres godowy danieli

           

Na świat przychodzą młode daniele

           

Daniel zrzuca poroże

ukryj/pokaż
żubr
          

Trwa okres rui u żubra

           

Samica żubra rodzi zwykle 1 młode

ukryj/pokaż
kozica
          

Trwa okres rui u kozicy

           

Rodzą się młode kozice

ukryj/pokaż
łoś
         

Trwa ruja łosia

          

Na świat przychodzą młode łosie

          

Łosie zrzucają poroże

ukryj/pokaż
jeleń szlachetny
           

Jelenie zmieniają szatę na letnią

           

Na świat przychodzą młode jelenie

          

Rozpoczyna się rykowisko jeleni

          

Samiec jelenia zrzuca poroże

      

Rośnie poroże samców jelenia

ukryj/pokaż
Sika, jeleń wschodni
         

Trwa ruja u jelenia wschodniego.

          

Sika rodzi młode.

Pokaż tylko bieżące wydarzenia


© Media Nauka 2008-2018 r.