Jeleniowate

Jeleniowate (Cervidae) to rodzina ssaków, która liczy dziś 69 gatunków. W Polsce żyją 4 gatunki z tej rodziny ssaków. Szczątki kopalne pochodzą od oligocenu.

Wygląd

Są to duże zwierzęta o długich kończynach. Na głowie u samców występuje poroże w postaci rozgałęzionych wyrostków na kości czołowej, które zwykle zwierzęta raz w roku zrzucają. Samica renifera również ma poroże, co jest wyjątkiem wśród jeleniowatych. Boczne palce kończyn są szczątkowe. W uzębieniu brak górnych siecznych zębów.

Gatunki

To atlas z wykazem gatunków, przynależących do danej rodziny. Aby wyświetlić tylko polskie gatunki, użyj filtra Ukryj obce gatunki, który znajdziesz w panelu bocznym. Możesz także użyć innych ciekawych filtrów, dzięki którym wyświetlisz gatunki z określonego kontynentu, o określonym statusie zagrożenia wyginięciem lub w oparciu jeszcze o inne kryteria. Nasz atlas zawiera karty opisów gatunków wraz ze zdjęciami. Kliknij na nazwę gatunkową lub miniaturę zdjęcia, aby się dowiedzieć czegoś więcej na temat danego gatunku.


Daniel zwyczajnyDaniel zwyczajny PL

Dama dama

Daniel zwyczajny to rodzimy, piękny ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący obszary nizinne, niezbyt gęste lasy liściaste poprzecinane łąkami i polami uprawnymi. Żyje w stadach. Stare samce czasem żyją samotnie. Byki w okresie godowym staczają walki.


Jeleń szlachetnyJeleń szlachetny PL

Cervus elaphus

Jeleń, zwany też szlachetnym, to piękny ssak łowny, występujący także w naszym kraju. Ciało pokryte brązowym futrem latem, szarym zimą. Kark i brzuch u samców nieco ciemniejszy. Na zadzie znajduje się jasna plama


Jeleń wschodniJeleń wschodni PL

Cervus nippon

Jeleń wschodni, sika (Cervus nippon) to gatunek parzystokopytnego ssaka z rodziny jeleniowatych, obecny również w Polsce. Jest podobny do jelenia szlachetnego ale ma dużo mniejsze rozmiary. Dymorfizm płciowy jest wyraźny.


Łoś euroazjatyckiŁoś euroazjatycki PL

Alces alces

Łoś to największy ssak z rodziny jeleniowatych, występujący w Polsce. Ma łopatowate lub konarowate poroże. Jego ulubionym środowiskiem są lasy z torfowiskami i trzęsawiskami, bagnami, jeziorami.


Sarna europejskaSarna europejska PL

Capreolus capreolus

Sarna to często spotykany w Polsce ssak łowny zamieszkujący nasze pola, łąki i lasy. W Polsce ssak łowny. Samica (koza, siuta) jest mniejsza od samca. Samiec (kozioł) ma niewielkie poroże.


Aksis bengalskiAksis bengalski

Axis porcinus

Aksis bengalski, dawniej jelonek bengalski (Axis porcinus) to gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych. Ma dość krótkie kończyny. Poroże pokaźne.


Aksis czytal
Aksis czytal
Aksis czytal

Axis axis

Aksis, nazywany także czytalem, to ssak z rodziny jeleniowatych o płowym lub rudym ubarwieniu sierści z Indii i Cejlonu. Na ciele szereg białych cętek wzdłuż grzbietu i boków. Spód ciała i ogon wyraźnie jaśniejszy.


Barasinga bagiennaBarasinga bagienna

Rucervus duvaucelii

Barasinga to ssak z rodziny jeleniowatych z Indii. Samce mają silnie rozgałęzione poroże, które dochodzi do 1 m długości. Jest cenionym zwierzęciem łownym.


Barasinga tykoczelnaBarasinga tykoczelna

Rucervus eldii

Barasinga tykoczelna, jeleń Elda (Rucervus eldii) to gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych.Sierść brunatna. Poroże tylko u samców i ma długi główny pień główny.


Daniel mezopotamskiDaniel mezopotamski

Dama mesopotamica

Daniel mezopotamski, daniel perski (Dama mesopotamica) to gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych, dawniej uważany za podgatunek daniela. Samiec ma masywne poroże.


Huemal peruwiańskiHuemal peruwiański

Hippocamelus antisensis

Huemal peruwiański (Hippocamelus antisensis) to gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych. Sierść szorstka, brązowa, jaśniejsza od spodu. Na głowie niewielkie poroże, które posiada tylko jedno rozwidlenie.


Jeleniak bagienny
Jeleniak bagienny
Jeleniak bagienny

Blastocerus dichotomus

Jeleniak bagienny (Blastocerus dichotomus), dawniej jeleń bagienny, to gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych. Umaszczenie płowe z jasnym spodem i ciemniejszymi nogami w dolnej części.


Jeleniec białowargiJeleniec białowargi

Przewalskium albirostris

Jeleniec białowargi, jeleń białowargi (Przewalskium albirostris) to gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych. Ma brązową sierść, jaśniejsza od spodu. Obszar wokół pyska biały.


Jelonek czubatyJelonek czubaty

Elaphodus cephalophus

Jelonek czubaty (Elaphodus cephalophus) to gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych, bliski krewniak mundżaka. Szczeciniasta sierść jest brązowa, biaława na brzuchu. Głowa i szyja są ciemno umaszczone. Na głowie charakterystyczny czub z włosia.


Mazama karłowataMazama karłowata

Mazama rufina

Mazama karłowata (Mazama rufina) to gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych. Barwa brązowa. Spód jest białawy.


Mazama rudaMazama ruda

Mazama americana

Mazama ruda (Mazama americana) to gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych. Poroże kozła nie są rozgałęzione. Składają się z pary szpiców. Barwa żółtobrązowa z jasnym spodem


Milu chińskiMilu chiński

Elaphurus davidianus

Milu to nie występujący już w dzikim stanie piękny gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych. Pochodzi z Chin. Cechą charakterystyczną milu jest bardzo długi ogon, wydłużona głowa, niewielkie uszy, cienkie kończyny, szerokie kopyta.


Mulak białoogonowy
Mulak białoogonowy
Mulak białoogonowy

Odocoileus virginianus

Mulak białoogonowy, jeleń wirginijski, jeleń wirgiński (Odocoileus virginianus) to gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych. Latem sierść jest ruda, zimą szarawa. Cechą charakterystyczną jest biały spód ogona.


Mulak czarnoogonowyMulak czarnoogonowy

Odocoileus hemionus

Mulak to piękny ssak z rodziny jeleniowatych, pochodzący z Ameryki Północnej. Poroże ma taką cechę, że jego każdy pień jest rozgałęziony na prawie dwie równe części.


Mundżak chińskiMundżak chiński

Muntiacus reevesi

Mundżak chiński to podgatunek mundżaka - ssaka z rodziny jeleniowatych o krótkich nogach. Jest jednym z najmniejszych przedstawicieli jeleniowatych. Jest jednym z najmniejszych przedstawicieli jeleniowatych.


Mundżak indyjskiMundżak indyjski

Muntiacus muntjak

Mundżak indyjski (Muntiacus muntjak) to gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych. Ubarwienie brązowawe, szarobrązowe, zmienne. Na czole jasna plama. Spód jasny. Krótkie nie rozgałęzione poroże jest osadzone na dość długim, owłosionym wyrostku kostnym.


Mundżak laotańskiMundżak laotański

Muntiacus rooseveltorum

Mundżak laotański (Muntiacus rooseveltorum) nazywany też mundżakiem Roosvelta, to bardzo rzadki przedstawiciel rodziny jeleniowatych, którego niedawno odnaleziono po ponad 100 latach od ostatnich obserwacji.


Pudu południowyPudu południowy

Pudu puda

Pudu jest najmniejszym przedstawicielem jeleniowatych. Żyje w Ameryce Południowej. Cechą charakterystyczną jest bardzo krótkie poroże, nierozgałęzione, ledwo wystające ponad sierść.


Renifer tundrowyRenifer tundrowy

Rangifer tarandus

Renifer, zwany też renem albo karibu, to gatunek ssaka z rodziny jeleniowatych. Jest zwierzęciem łownym oraz domowym. Umożliwia byt Lapończykom i innych ludów północy. Dostarcza mleka, skóry, mięsa i siły pociągowej.


Wapiti, Jeleń kanadyjskiWapiti, Jeleń kanadyjski

Cervus canadensis

Wapiti to nazwa amerykańskich podgatunków jelenia. Poroże może ważyć nawet 25 kg. Żyje w małych stadach po kilkanaście osobników. Jest płochliwy i bojaźliwy.





Inne gatunki

  • łoś amerykański (Alces americanus)
  • aksis kalamiański (Axis calamianensis)
  • aksis baweański (Axis kuhlii)
  • sarna syberyjska (Capreolus pygargus)
  • jeleń berberyjski (Cervus barbarus)
  • jeleń karłowaty (Cervus corsicanus)
  • jeleń kaszmirski (Cervus hanglu)
  • jeleń kaspijski (Cervus maral)
  • jeleń panoński (Cervus pannoniensis)
  • jeleń wietnamski (Cervus pseudaxis)
  • jeleń wyspowy (Cervus pulchellus)
  • jeleń tajwański (Cervus taiouanus)
  • jeleń tybetański (Cervus wallichii)
  • jeleń mandżurski (Cervus xanthopygus)
  • jeleń bucharski (Cervus yarkandensis)
  • huemal chilijski (Hippocamelus bisulcus)
  • jelonkowiec błotny (Hydropotes inermis)
  • mazama parańska (Mazama bororo)
  • mazama rdzawa (Mazama bricenii)
  • mazama lilipucia (Mazama chunyi)
  • mazama szara (Mazama gouazoubira)
  • mazama mała (Mazama nana)
  • mazama amazońska (Mazama nemorivaga)
  • mazama blada (Mazama ochroleuca)
  • mazama jukatańska (Mazama pandora)
  • mazama środkowoamerykańska (Mazama temama)
  • jeleń olbrzymi (Megaloceros giganteus †)
  • mundżak żółty (Muntiacus atherodes)
  • mundżak czarny (Muntiacus crinifrons)
  • mundżak samotny (Muntiacus feae)
  • mundżak czuboczelny (Muntiacus gongshanensis)
  • mundżak sumatrzański (Muntiacus montanus)
  • mundżak stokowy (Muntiacus puhoatensis)
  • mundżak liściowy (Muntiacus putaoensis)
  • mundżak annamski (Muntiacus truongsonensis)
  • mundżak szczekliwy (Muntiacus vaginalis)
  • mundżak olbrzymi (Muntiacus vuquangensis)
  • sarniak pampasowy (Ozotoceros bezoarticus)
  • pudu północny (Pudu mephistophiles)
  • barasinga tajska (Rucervus schomburgki)
  • barasinga birmańska (Rucervus siamensis)
  • sambar kropkowany (Rusa alfredi)
  • sambar filipiński (Rusa marianna)
  • sambar sundajski (Rusa timorensis)
  • sambar jednobarwny (Rusa unicolor)

Występowanie i środowisko

Jeleniowate nie występują jedynie w Australii i na Antarktydzie. Zajmują środowiska leśne (większość) i tereny otwarte.

Tryb życia i zachowanie

Gromadzą się w stada. Renifery odbywają dalekie wędrówki.

Morfologia i anatomia

Wysokość w kłębie wynosi od 40 cm do 2,5 m. Masa ciała waha się od 7 do 825 kg.

Rozmnażanie

Są zazwyczaj poligamiczne. Samce gromadzą kilka samic w haremy. W ciepłym klimacie rozmnażanie przebiega przez cały rok, w klimacie umiarkowanym okres rui przypada na jesień. Młode są często cętkowane.

Pożywienie

Ich pokarm to liście drzew i krzewów.

Ochrona i zagrożenia

Wszystkie gatunki są łowne. Renifer ma duże znaczenie w gospodarce człowieka.

Wykresy poniżej przedstawiają strukturę zagrożenia wymarcia gatunków z danej rodziny. Pierwszy diagram uwzględnia gatunki, których nie opisano w naszym serwisie (jeżeli taka sytuacja ma miejsce), drugi diagram uwzględnia wyłącznie gatunki, które opisano w portalu, trzeci diagram uwzględnia tylko gatunki rodzime.

Struktura zagrożenia wymarciem
(wszystkie wymienione gatunki rodziny)

Struktura zagrożenia wymarciem
(wszystkie opisane w serwisie gatunki rodziny)


Jeżeli chcesz się więcej dowiedzieć o statusach zagrożenia wymarciem i zapoznać się z opisami poszczególnych statusów, kliknij tutaj.

Kalendarz przyrody

Poniższy kalendarz zawiera wszystkie gatunki, które nie znalazły się w opisie żadnego rodzaju. Każdy rodzaj zawiera niezależny kalendarz przyrody.

123456789101112

Opis

        Aksis czytal: Okres godowy jelenia aksis.
          Daniel zwyczajny: Trwa okres godowy danieli
           Daniel zwyczajny: Na świat przychodzą młode daniele
           Daniel zwyczajny: Daniel zrzuca poroże
           Jeleń szlachetny: Jelenie zmieniają szatę na letnią
           Jeleń szlachetny: Na świat przychodzą młode jelenie
          Jeleń szlachetny: Rozpoczyna się rykowisko jeleni
          Jeleń szlachetny: Samiec jelenia zrzuca poroże
      Jeleń szlachetny: Rośnie poroże samców jelenia
         Jeleń wschodni: Trwa ruja u jelenia wschodniego.
          Jeleń wschodni: Sika rodzi młode.
         Łoś euroazjatycki: Trwa ruja łosia
          Łoś euroazjatycki: Na świat przychodzą młode łosie
          Łoś euroazjatycki: Łosie zrzucają poroże
           Sarna europejska: Sarna zmienia szatę z zimowej (bardziej szarej) na letnią (rudobrązową)
           Sarna europejska: Rodzą się młode sarenki
           Sarna europejska: Kończy się wzrost nowego poroża sarny
           Sarna europejska: Samce saren zrzucają poroże
          Sarna europejska: Trwa okres rui u sarny
Pokaż tylko bieżące wydarzenia



Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

  • IUCN - Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych, ISSN 2307-8235 https://www.iucnredlist.org
  • Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska-Jurgiel, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz - Polskie nazewnictwo ssaków świata, 978-83-88147-15-9, Muzeum i Instytut Zoologii PAN 2015
  • Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska-Jurgiel, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz - Polskie nazewnictwo ssaków świata, 978-83-88147-15-9, Muzeum i Instytut Zoologii PAN 2015
  • Jiří Gaisler, Jan Zejda - Ssaki świata, ISBN 83-7079-773-3, MUZA SA 1995
  • Praca zbiorowa - Encyklopedia zwierząt Ssaki, ISBN 83-85-85152-05-9, Elipsa 1991
  • pod red. Kazimierza Kowalskiego - Mały słownik zoologiczny - ssaki, Wiedza Powszechna 1975
  • Alfred Brehm - Życie zwierząt. Ssaki, PWN 1963
  • Praca zbiorowa - Wielka Encyklopedia Przyrody. Ssaki, ISBN 83-7079-784-9, MUZA SA 1997

Ile śpią ssaki?

Ile śpią ssaki?

Ssaki potrafią przesypiać w głębokim śnie naprawdę długi okres czasu. Jakie ssaki śpią najdłużej, a które nie potrzebują zbyt wiele snu?

Najmniejszy ssak

Najmniejszy ssak

Jakie ssaki osiągają najmniejsze rozmiary na świecie, a jakie w Polsce? Gdzie można je spotkać?

Największy ssak

Największy ssak

Który z saków jest największy na świecie, a który w Polsce? Czy w historii żyły większe ssaki niż obecnie? Czy są to ssaki wodne czy lądowe?

Jak dużo jedzą zwierzęta?

Jak dużo jedzą zwierzęta?

Czy tylko człowiek bywa obżartuchem? Czy w świecie zwierząt również można znaleźć łakomczuchów? Ile pokarmu zjadają różne zwierzęta?


© medianauka.pl, 2014-01-09, RODZ-22
Data aktualizacji artykułu: 2022-09-08



Niektóre treści nie są dostosowane do Twojego profilu. Jeżeli jesteś pełnoletni możesz wyrazić zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych. W ten sposób będziesz miał także wpływ na rozwój naszego serwisu.
©® Media Nauka 2008-2023 r.