Logo Serwisu Media Nauka

polska - ikona

Jeleń, jeleń szlachetny (Cervus elaphus)

Jeleń szlachetny, jeleń (Cervus elaphus) to ssak z rodziny jeleniowatych. Samce (byki) są większe od samic (łań). Ciało pokryte brązowym futrem latem, szarym zimą. Kark i brzuch u samców nieco ciemniejszy. Na zadzie znajduje się jasna plama (lustro). Poroże występuje tylko u samców. Jest masywne i okazałe, mocno rozgałęzione (nawet 30 odgałęzień). Szczytowe rozgałęzienie nazywamy koroną. U rocznych samców poroże jest nie rozgałęzione. Po roku poroże jest zrzucane. Nowe poroże ma już 3-4 rozgałęzienia i w każdym następnym roku pojawiają się 1-2 nowe. Najbardziej okazałe poroże mają samce w wieku 10-15 lat. Zrzucanie poroża odbywa się z końcem zimy lub wczesną wiosną. Wzrost nowego kończy się w sierpniu. Jeleń ma bardzo dobry węch i słuch.

Jeleń, jeleń szlachetny (Cervus elaphus)
© owenduval - Fotolia.com

Nazwa gatunku
Jeleń, jeleń szlachetny (Cervus elaphus)
Nazwy obce
angielska: Red Deer, Bactrian Wapiti, Bokharan Deer, Bukhara Red Deer, Elk, Bactrian Deer, Wapiti, Bactrian Red Deer
niemiecka: Rothirsch
czeska: Jelen lesní, jelen evropský
francuska: Cerf De Bactriane, Cerf Du Turkestan, Cerf Élaphe, Cerf Élaphe Du Turkestan, Cerf Rouge Du Turkestan
hiszpańska: Ciervo, Ciervo Bactriano, Ciervo Rojo
Pierwsze opisanie gatunku
Linnaeus, 1758
Obszar występowania
Europa - tak; Polska - tak;
Azja - tak;
Afryka - tak;
Ameryka Północna - tak;
Ameryka Południowa - nie;
Ameryka Środkowa - nie;
Australia - nie;
Antarktyda - nie;
Jeleń, jeleń szlachetny - mapa występowania na świecieJeleń, jeleń szlachetny - mapa występowania w Polsce
Wielkość
Długość: od 165 cm do 265 cm
Długość ogona: 22 cm
Ciężar: od 73 kg do 340 kg
Maksymalna długość życia
30 lat.
Podgatunki
W 2005 roku gatunek canadensis włączono do C. elaphus. Tu opisujemy oba gatunki osobno.
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ssaki (Mammalia)
Rząd: Parzystokopytne (Artiodactyla)
Rodzina: Jeleniowate (Cervidae)

Występowanie i środowisko

Europa (w tym Polska), północna Afryka, umiarkowana strefa Azji, Ameryka Północna. Preferuje duże lasy liściaste i mieszane, wysokopienne. Unika gęstwin, które uniemożliwiają mu poruszanie się ze względu na poroże.

Poniższa mapa przedstawia obszary występowania wapiti - do niedawna uznawanego za odrębny gatunek jelenia.

Mapa wystepowania wapiti na świecie

Tryb życia i zachowanie

Preferuje środowisko leśne. Aktywny głównie rano i wieczorem. Żyje w małych stadach po kilkanaście osobników. Trzyma się jednego miejsca. Czasem odbywa dalsze wędrówki. Bardzo dobrze pływa. Pokonuje nawet szerokie rzeki i zatoki morskie. Jest płochliwy i bojaźliwy. Lubi tarzać się w błocie, choć młode osobniki unikają takich kąpieli.

Pożywienie

Liście, gałązki drzew, jagody, grzyby, rośliny zielne. W zimie zjada korę, wrzosy, nasiona, mchy, porosty. Czasem wchodzą w szkodę rolnikom, żywiąc się kapustą, burakami, ziemniaki i zboża.

Rozmnażanie

Okres godowy nazywa się rykowiskiem. Przypada na wrzesień-październik. Samce walczą ze sobą o samice. Najsilniejszy samiec przegania pozostałe, słabsze samce. Ciąża trwa 235 dni. Samica rodzi w odosobnieniu zwykle 1 młode i karmi je przez 3 miesiące. W kilka dni po urodzeniu młode samodzielnie podążają za matką. Młode przez pół roku mają na ciele jasne cętki.

Ochrona i zagrożenia status IUCN - LC

Gatunek ten nie jest zagrożony wymarciem. Ma status LC w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych.

Ciekawostki

Brak danych.

Zdjęcia i grafiki - galeria


© Media Nauka, 2013-03-26, ART-GAT390


Kalendarz przyrody

123456789101112Opis
ukryj/pokaż
jeleń szlachetny
   tlo-ikona        Jelenie zmieniają szatę na letnią
    tlo-ikona       Na świat przychodzą młode jelenie
        tlo-ikonatlo-ikona  Rozpoczyna się rykowisko jeleni
 tlo-ikonatlo-ikona         Samiec jelenia zrzuca poroże
  tlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikonatlo-ikona    Rośnie poroże samców jelenia
Pokaż tylko bieżące wydarzenia




Polecamy