Logo Serwisu Media Nauka


Krętorogie, pustorożce, wołowate (Bovidae)

Krętorogie, pustorożce, wołowate (Bovidae) to rodzina ssaków, która liczy dziś 111 gatunków w 47 rodzajach. W Polsce żyją 3 gatunki z tej rodziny ssaków w naturalnym środowisku. Jest to największa rodzina parzystokopytnych. Kopalne szczątki znane od miocenu.

Wygląd

Samce i czasem samice mają zawsze nierozgałęzione rogi o różnym kształcie, zbudowane z kostnego możdżenia pokrytego pochwą rogową. To stały wyrostek kości czołowej z jamistymi przestrzeniami wewnątrz. Barwa zwykle szara lub brązowawa.

Gatunki

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych.

Addaks, adaksAddaks, adaks (Addax nasomaculatus)

Adaks jest ssakiem z rodziny krętorogich o jasnej sierści, zamieszkujący Saharę. Ma piękne, długie, kręcone rogi.


Anoa nizinny, bawołekAnoa nizinny, bawołek (Bubalus depressicornis)

Anoa, zwany także bawołkiem to płochliwy i agresywny ssak z rodziny krętorogich z Celebes.


Arui, owca grzywiastaArui, owca grzywiasta (Ammotragus lervia)

Arui, zwana owcą grzywiastą, to ssak z rodziny krętorogich o piaskowym ubarwieniu, spokrewniony z kozami oraz owcami.


BantengBanteng (Bos javanicus)

Banteng, przypominający bydło domowe ssak z rodziny krętorogich o ciemnym ubarwieniu, dolna część nóg jest biała.


Bawolec, antylopa krowiaBawolec, antylopa krowia (Alcelaphus buselaphus)

Bawolec to afrykańska antylopa dość dużych rozmiarów, niegdyś obecna na powierzchni całej Afryki i Półwyspu Arabskiego.


Bawół afrykański, bawół kafryjskiBawół afrykański, bawół kafryjski (Syncerus caffer)

Bawół afrykański to masywny i niebezpieczny ssak z rodziny krętorogich, żyjąc w Afryce.


Bawół indyjski, arniBawół indyjski, arni (Bubalus arnee)

Bawół indyjski, zwany arni, to potężny ssak z długimi rogami, pochodzący z Indii. Arni ma najdłuższe rogi na świecie spośród dzikich zwierząt.


BizonBizon (Bison bison)

Bizon to spokrewniony z żubrem amerykański ssak z rodziny krętorogich. Był bliski wyginięcia. Przyrodnikom udało się uratować gatunek.


Bongo, antylopa bongoBongo, antylopa bongo (Tragelaphus eurycerus)

Bongo to afrykańska antylopa, która żyje w afryce równikowej. Ma charakterystyczne białe paski po bokach ciała.


BuszbokBuszbok (Tragelaphus scriptus)

Buszbok to średniej wielkości afrykański ssak z rodziny krętorogich, zamieszkujący dżunglę.


Bydło domoweBydło domowe (Bos taurus) ikona-polska

Bydło domowe to udomowiony duży ssak z rodziny krętorogich, którego przodkiem był tur. Wśród bydła domowego można wyróżnić wiele ras.


Eland, kanna, oreasEland, kanna, oreas (Taurotragus oryx)

Eland (kanna, oreas) to ssak z rodziny krętorogich, należący do antylop. Występuje wiele podgatunków elanda.


GarnaGarna (Antilope cervicapra)

Garna to gazela z rodziny krętorogich pochodząca z otwartych terenów Półwyspu Indyjskiego.


GaurGaur (Bos gaurus)

Gaur to ssak z rodziny krętorogich. Ma masywne ciało pokryte krótką, czarno-brunatną sierścią. Nogi od połowy w dół są białe. Żyje w Indiach.


Gazela dorkasGazela dorkas (Gazella dorcas)

Gazela dorkas to afrykański gatunek ssaka z rodziny krętorogich.


GerenukGerenuk (Litocranius walleri)

Gerenuk to Ssak z rodziny krętorogich zaliczana do gazel o pięknej, smukłej sylwetce. Pochodzi z Afryki.


Gnu białobrodeGnu białobrode (Connochaetes taurinus albojubatus)

Gnu białobrode to afrykańska antylopa blisko spokrewniona z gnu pręgowanym.


Gnu pręgowane, gnu pasiasteGnu pręgowane, gnu pasiaste (Connochaetes taurinus)

Gnu pręgowane, zwane także gnu pasiastym, antylopa afrykańska. Tworzy ogromne stada.


JakJak (Bos grunniensis)

Jak to ssak z rodziny krętorogich o masywnym ciele, krótkich nogach. Jest odporny na mróz i unika ciepła. Jest zwierzęciem udomowionym, ale występuje także w stanie dzikim.


Kob śniadyKob śniady (Kobus ellipsiprymnus)

Kob śniady to afrykańska antylopa, tworząca wiele podgatunków z odrębnymi nazwami.


Koza domowaKoza domowa (Capra hircus) ikona-polska

Koza domowa to domowe zwierzę należącym do rodziny krętorogich. Przodkiem kozy domowej jest koza bezoarowa.


KozicaKozica (Rupicapra rupicapra) ikona-polska

Kozica to rodzimy ssak z rodziny krętorogich, którego można spotkać w Tatrach.


Kozioł śnieżny, koza śnieżnaKozioł śnieżny, koza śnieżna (Oreamnos americanus)

Kozioł śnieżny, zwany też kozą śnieżną, to spokrewniony z kozicą gatunek ssaka z rodziny krętorogich o białej lub żółtobiałej sierści.


Koziołek skalnyKoziołek skalny (Oreotragus oreotragus)

Koziołek skalny to afrykański ssak z rodziny krętorogich, zaliczany do antylop, podobny nico do kozicy.


Koziorożec syberyjskiKoziorożec syberyjski (Capra sibirica)

Koziorożec syberyjski to największy z koziorożców. Wzdłuż grzbietu przebiega ciemna pręga.


Kudu wielkieKudu wielkie (Tragelaphus strepsiceros)

Kudu wielkie to ssak z rodziny krętorogich zaliczany do antylop. Samce posiadają okazałe, śrubowato skręcone rogi. Żyje w Afryce.


Markur, koza śruborogaMarkur, koza śruboroga (Capra falconeri)

Markur, zwany też kozą śruborogą to azjatycki ssak posiadający piękne, okazałe, mocno skręcone i długie rogi.


MuflonMuflon (Ovis musimon) ikona-polska

Muflon to gatunek ssaka z rodziny krętorogich blisko spokrewniony z owcą. Samce mają długie, ślimakowo zakręcone rogi.


Nahur, nachur, bharal, owca niebieskaNahur, nachur, bharal, owca niebieska (Pseudois nayaur)

Nahur, zwany też bharalem lub niebieską owcą, to ssak z rodziny krętorogich spokrewniony z owcami i kozami. Żyje w Himalajach.


Niala grzywiastaNiala grzywiasta (Tragelaphus angasii)

Niala grzywiasta to afrykańska antylopa, ssak z rodziny krętorogich Na ciele zarówno samców jak i samic występują pionowe białe pręgi.


NilgauNilgau (Boselaphus tragocamelus)

Nilgau to największa antylopa azjatycka.


Oryks szablorogiOryks szablorogi (Oryx dammah)

Oryks szablorogi to afrykańska antylopa, ssak z rodziny krętorogich. Gatunek jest objęty programem ochrony i hodowli ginących gatunków.


Owca czterorogaOwca czteroroga (Ovis aries jakobs)

Owca czteroroga to rasa owiec, która została wyodrębniona w XVIII wieku jako owce parkowe.


Owca domowaOwca domowa (Ovis aries) ikona-polska

Owca to zwierzę domowe z rodziny krętorogich, pochodzące od owcy dzikiej. Uzyskano wiele ras. Hodowane na całym świecie.


Piżmowół, wół piżmowyPiżmowół, wół piżmowy (Ovibos moschatus)

Piżmowół, zwany też wołem piżmowym, to potężny ssak z rodziny krętorogich o krępym ciele i długim, ciepłym futrze.


SerauSerau (Capricornis sumatraensis)

Serau to spokrewniony z kozicą ssak azjatycki z rodziny krętorogich.


SitatungaSitatunga (Tragelaphus spekii)

Sitatunga to antylopa z rodziny krętorogich o ciemnym, brunatnoszarym ubarwieniu z jasnymi plamami na podgardlu i białymi pręgami na ciele.


TakinTakin (Budorcas taxicolor)

Takin to ssak z rodziny krętorogich, krewniak piżmowołu o masywnej budowie ciała. Na wolności żyje tylko kilkaset sztuk.


ZebuZebu (Bos indicus)

Zebu jest formą bydła domowego. W okolicach kłębu charakterystyczny garb. Jest odporne na choroby i dobrze znosi klimat podzwrotnikowy. Istnieje 30 ras zebu.


ŻubrŻubr (Bison bonasus) ikona-polska

Żubr jest największym europejskim ssakiem żyjącym dziko. Jest blisko spokrewniony z amerykańskim bizonem. Przed pierwszą wojną światową żubry żyły tylko w Puszczy Białowieskiej.


Nazwa rodziny
Krętorogie, pustorożce, wołowate (Bovidae)
Występowanie
Wszystkie kontynenty poza Antarktydą.
Liczba gatunków na świecie
111
Liczba gatunków w Polsce
3
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ssaki (Mammalia)
Rząd: Parzystokopytne (Artiodactyla)
Rodzina: Krętorogie, pustorożce, wołowate (Bovidae)
Długość ciała
Wysokość w kłębie: od 25 cm do 2 m. Masa ciała: do 1000 kg.
Najmniejszy gatunek
Antylopa karłowata (Neotragus pygmaeus)
Największy gatunek
Żubr (Bison bonasus)
Największy gatunek w Polsce
Żubr (Bison bonasus)

Inne gatunki

  • Antylopa karłowata (Neotragus pygmaeus)
  • Suhak, sajga, sumak (Saiga tatarica)

Występowanie i środowisko

Występują na całym świecie. Preferują tereny otwarte, pokryte trawiastą roślinnością, która stanowi ich pokarm.

Tryb życia i zachowanie

Żyją zwykle w stadach. Niektóre gatunki bywają agresywne. Niektóre gatunki odbywają dalekie wędrówki.

Morfologia i anatomia

Mają czterokomorowy żołądek. U gatunków stadnych między racicami znajdują się gruczoły zapachowe. Zęby policzkowe mają wysoką koronę z półksiężycowymi listewkami na powierzchni miażdżącej. Brak siekaczy i kłów.

Rozmnażanie

Młode rodzą się zwykle dość samodzielne i rozwinięte. Zwykle jedno, czasem 2-3 młode w miocie.

Pożywienie

Roślinność trawiasta, rośliny zielne, liście, gałązki, kora drzew.

Ochrona i zagrożenia

Udomowione krętorogie mają ogromne znaczenie gospodarcze dla człowieka. Chodzi tu o bydło domowe, owce i kozy. Wiele gatunków to zwierzęta łowne.

Ciekawostki

Wśród tej rodziny wyróżniamy następujące umowne grupy zwierząt:

antylopy - obejmująca kilkadziesiąt gatunków zwierząt z terenów otwartych, czasem zarośli i lasów Afryki i Azji. Są to między innymi: kudu, niala, nilgau, eland, gnu, oryks.

gazele - to antylopy o drobnej i smukłej budowie ciała ze stepów i pustyń.

Zdjęcia i grafiki - galeria


© Media Nauka, 2014-01-09, ART-RODZ32


Kalendarz przyrody

123456789101112Opis
ukryj/pokaż
żubr
       tlo-ikonatlo-ikona   Trwa okres rui u żubra
    tlo-ikona       Samica żubra rodzi zwykle 1 młode
ukryj/pokaż
kozica
          tlo-ikonatlo-ikonaTrwa okres rui u kozicy
     tlo-ikona      Rodzą się młode kozice
Pokaż tylko bieżące wydarzenia



Polecamy