Logo Media Nauka
Sklep naukowy
polska - ikona

Żubr

Żubr (Bison bonasus) to ssak z rodziny krętorogich, blisko spokrewniony z amerykańskim bizonem, o bardzo masywnym ciele. Samce są większe i są silniej zbudowane niż samice. Tył ciała znacznie niższy od kłębu, krótka szyja, duże podgardle. Ogon ma na końcu pędzel. Na głowie występują krótkie, masywne rogi. Ich rozpiętość u samców jest większa. Ciało żubra pokryte jest gęstym futrem o kolorze rudym i szarobrunatnym. Wzdłuż brody poprzez podgardle przechodzi grzywa. Ma słaby wzrok i słuch. Bardzo dobrze rozwinięty jest węch.

Żubr (Bison bonasus)
Zdjęcie okazu z ZOO we Wrocławiu © medianauka.pl

Nazwa gatunku
Żubr (Bison bonasus)
Nazwy obce
angielska: European Bison, Wisent
niemiecka: Wisent, Europäische Bison
czeska: Zubr, zubr evropský, bizon evropský
francuska: Bison D'Europe, Bison d'Europe
hiszpańska: Bisonte Europeo, Bisonte Europeo
Pierwsze opisanie gatunku
(Linnaeus, 1758)
Obszar występowania
Europa - tak; Polska - tak;
Azja - nie;
Afryka - nie;
Ameryka Północna - nie;
Ameryka Południowa - nie;
Australia - nie;
Antarktyda - nie;
Żubr - mapa występowania na świecieŻubr - mapa występowania w Polsce
Wielkość
Długość: od 240 cm do 350 cm
Wysokość w kłębie: 200 cm
Długość ogona: 80 cm
Ciężar: do 1000 kg
Maksymalna długość życia
35 lat.
Podgatunki
B. b. bonasus
B. b. caucasicus
B. b. hungarorum
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ssaki (Mammalia)
Rząd: Parzystokopytne (Artiodactyla)
Rodzina: Krętorogie, pustorożce, wołowate (Bovidae)

Występowanie i środowisko

Lasy pierwotne, mieszane z bagnami. Pierwotnie zachodnia i środkowa część Europy oraz Kaukaz. Obecnie żyje tylko w rezerwacie w Białowieży, Pszczynie, Niepołomicach, Borkach i Bieszczadach, w Puszczy Białowieskiej i Boreckiej.

Tryb życia i zachowanie

Prowadzi dzienny tryb życia. Żubry żyją w stadach. Stare byki żyją samotnie. Żubr lubi tarzać się w błocie i kurzu, po czym ociera się o konary drzew. Stado ma swoje terytorium, na które zawsze wraca. Jest aktywny za dnia i w nocy.

Morfologia i anatomia

Samce osiągają rozmiary od 235 do 290 cm długości ciała i wysokość w kłębie od 160 do 200 cm. Samiec żubra może ważyć nawet tonę, podczas gdy samica waży od 500 do 600 kg.

Pożywienie

Trawy, zioła, liście, kora, gałązki drzew. Kora jesionów, to największy przysmak żubra. Nie zjada kory drzew iglastych.

Rozmnażanie

Ruja trwa od końca sierpnia do końca września. Samce staczają w tym okresie walki o samice. Długość ciąży - 265 dni. Młode cielaki rodzą się od maja do lipca. Samica rodzi 1, rzadko 2 młode o masie 22-24 kg. Młode pokarm roślinny jedzą już po 22 dniach, ale okres laktacji trwa nawet 8 miesięcy. Młode przebywają z matką 1 lub 2 lata. Młode samice stają się dojrzałe płciowo po 24-28 miesiącach, samce po 15 miesiącach.

Ochrona i zagrożenia status IUCN - VU

Gatunek ten jest narażony na wymarcie. Ma status VU w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych. W Polsce żubry podlegają ścisłej ochronie gatunkowej. Żubr znajduje się także na Polskiej Czerwonej Liście Zwierząt z kategorią VU - narażony na wymarcie. Gatunek jest też wymieniony w załączniku III konwencji berneńskiej. Co ciekawe już w dawnych czasach zwierzę to było chronione. Pierwszy akt ochrony został wydany przez Zygmunta I Starego w 1553 roku., a Zygmunt II August karał śmiercią za zabicie żubra.

Ciekawostki

Żubr jest największym europejskim ssakiem żyjącym dziko.

Przed pierwszą wojną światową żubry żyły tylko w Puszczy Białowieskiej (wytępiono poprzez polowania wcześniej na pozostałych obszarach) i na Kaukazie. W wyniku działań wojennych wytępiono wszystkie żubry z Puszczy Białowieskiej, na Kaukazie ostatnia sztuka padła w 1925 roku. Z okazów zachowanych w zwierzyńcach i zoo udało się odtworzyć gatunek i wprowadzić do środowiska naturalnego.

Żubr swobodnie krzyżuje się z bydłem domowym (mieszaniec nazywa się żubroniem). Krzyżuje się także z bizonem amerykańskim (bizon to drugi przedstawiciel rodzaju Bison).

Pytania

Ile waży żubr?

Żubr może osiągnąć ciężar nawet 1 tony.

Czy żubr jest pod ochroną?

Tak. Ssak ten jest pod ochrona nie tylko w Polsce, ale i w całej Europie.

Ile jest żubrów w Polsce?

Najwięcej żubrów żyje w Puszczy Białowieskiej (niecałe 500 sztuk), w Bieszczadach żyje około 300 sztuk, w Puszczy Knyszyńskiej niecałe 100 sztuk, niewiele mniej w Puszczy Boreckiej, a w okolicach Mirosławca na Pomorzu Zachodnim żyje około 40 osobników. Razem w Polsce żyje obecnie około 1000 sztuk (2017 rok). Żubry żyjące w Polsce stanowią obecnie największą populację tego ssaka na świecie.

Jak się nazywa samica żubra?

Samica żubra to krowa lub żubrzyca, samiec to byk.


Zdjęcia - galeria


© medianauka.pl, 2012-06-16, GAT-153

Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
żubr
       tlo-ikonatlo-ikona   

Trwa okres rui u żubra

    tlo-ikona       

Samica żubra rodzi zwykle 1 młode

Pokaż tylko bieżące wydarzenia








© Media Nauka 2008-2018 r.