Szczur wędrowny

Szczur wędrowny (Rattus norvegicus) znany także pod nazwami szczur norweski i szczur rudy, to gatunek gryzonia z rodziny myszowatych. Ubarwienie brunatnoszare z żółtym odcieniem, strona brzuszna jaśniejsza. Ma długi, nieowłosiony ogon. Roznosi wiele groźnych chorób. Jest wielkim szkodnikiem, tępionym przez człowieka. W laboratoriach służy jako zwierzę doświadczalne, szczególnie odmiana albinotyczna. Szczur laboratoryjny jest także hodowany w domach, jako zwierzę towarzyskie. Nie występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Samice mają 5-6 par sutków.

Zdjęcia - galeria

Kliknij w obrazek, aby go powiększyć lub wyświetlić galerię, pokaz slajdów i dodatkowe opisy zdjęć.


Występowanie i środowisko PL

Pochodzi z północno-wschodniej Azji, skąd rozprzestrzenił się po całym świecie wraz z wędrówkami człowieka. Żyje wszędzie tam, gdzie są ludzkie osiedla, szczególnie w sieciach kanalizacyjnych, piwnicach, magazynach. Pospolity na terenie całej Polski. To typowy gatunek synantropijny.

Tryb życia i zachowanie

Szczur dobrze pływa, w okresie letnim czasem przenosi się nad brzegi zbiorników wodnych. Może pływać bez przerwy przez 3 doby. Aktywny w dzień i w nocy. Żyje w koloniach. Potrafi zaatakować większe od siebie zwierzęta, nierzadko atakuje domowe zwierzęta.

Szczury żyją w dość dużych koloniach, które liczą do kilkudziesięciu osobników. Są terytorialne i agresywnie walczą z innymi szczurami o swoje tereny. Mają określoną hierarchię społeczną.

Szczur buduje gniazda, od których nie oddala się dalej niż na 100 m. Gniazda mieszczą się w zakamarkach, piwnicach, rurach, czasem w samodzielnie wykopanych norach. Do gniazda prowadzi zwykle kilka wejść. Niektóre gniazda są budowane nad ziemią (na przykład w trzcinach).

Szczur bywa bardzo agresywny. Gdy człowiek odetnie mu drogę ucieczki potrafi go zaatakować i pokąsać. Rocznie około 10 tysięcy ludzi doświadcza ataków szczurów.

Morfologia i anatomia

Wielkość szczura wynosi od 30 do 50 cm długości ciała, z czego na ogon przypada do 22 cm. Masa ciała może wynosić nawet 900 g. Zwykle jednak nie przekracza 600 g. Ogon stanowi 75% długości ciała, jest dwubarwny - ciemniejszy z wierzchu. Jest pokryty wieloma pierścieniami łusek. Ogon pełni ważną funkcję w termoregulacji ciała. Szczury nie mają pęcherzyka żółciowego. Gałki oczne mogą się poruszać niezależnie od siebie. Mimo to szczury mają słaby wzrok. Nie widzą barwy czerwonej. Widzą kolor niebieski i zielony. Widzą w ultrafiolecie, dzięki czemu widzą ślady moczu. Osobniki albinotyczne wcale nie rozpoznają barw.

Pożywienie

Jest wszystkożerny. Zjada dziennie tyle pokarmu ile wynosi 10% masy jego ciała. Na polach uprawnych zjada soczyste części roślin oraz części podziemne. Zjada ziarno. Je mięso i kości, padlinę, żywe zwierzęta kręgowe i bezkręgowce. W stadzie może zaatakować nawet króliki i prosięta. Znane są przypadki wygryzania dziur w ciele świń. Szczur zjada nawet świece i mydło.

Rozmnażanie

Rozmnaża się cały rok. Samce walczą o samice. Ciąża trwa 22-24 dni, po której samica rodzi zwykle 7 młodych. Wyprowadza 4 mioty w roku. Dojrzałość płciową szczury osiągają po 3-4 miesiącach.

Ochrona i zagrożenia LC

Gatunek ten nie jest zagrożony wymarciem. Ma status LC w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych. Jest tępionym na całym świecie szkodnikiem i roznosicielem wielu chorób.

Ciekawostki

W miastach liczba szczurów wędrownych przerasta liczbę ludności tych miast.

Szczur potrafi przegryźć kable elektryczne i rury ołowiane. Gryzie z naciskiem 49 MPa i częstotliwością nawet 6 ugryzień na sekundę.

Szacuje się, że szczury zjadają rocznie nawet 20% całej żywności wyprodukowanej przez człowieka, w tym około 50 mln ton ryżu. Zaledwie 25 szczurów je tyle co jeden człowiek!

Szczur może biegać z prędkością 10 m/s!

W Japonii szczury są uosobieniem nowej szansy i powodzenia. W Chinach zaś szczur przynosi szczęście. To także znak zodiaku. W Indiach można spotkać świątynie, w których nawet karmi się te zwierzęta.

Synonimy

W literaturze można spotkać następujące synonimy dla określenia nazwy tego gatunku:

  • Rattus caraco Pallas, 1779
  • Rattus caspius Oken, 1816
  • Rattus decimallus Pallas, 1779
Pytania

Pytania

Ile żyją szczury?

Szczur żyje do 4 lat.

Co jedzą szczury?

Praktycznie wszystko co się nadaje do jedzenia. Przeczytaj o tym wyżej w sekcji "Pożywienie".

Jak zwalczać szczury?

W walce ze szczurami najlepiej sprawdzają się środki chemiczne, czyli trutki. Co ciekawe najwyżej stojące w hierarchii osobniki nigdy nie jedzą pokarmu nieznanego pochodzenia. Robią to zwiadowcy. Stąd konieczne jest stosowanie trutek o długim okresie działania.

Czym się różni szczur wędrowny od szczura śniadego?

Szczur wędrowny jest większy i bardziej masywny. Uszy szczura wędrownego są krótsze i nie sięgają oka, gdy przyginamy je do policzka. Szczur śniady ma zwykle ciemniejsze futerko.



Filmy


Szczur wędrowny (Rattus norvegicus) znany także pod nazwami szczur norweski i szczur rudy, to gatunek gryzonia związany z obecnością człowieka, a rozpowszechniony na całym świecie. Ten okaz został sfilmowany nad brzegiem kanału rzeki Odry w Opolu.



Hodowla - informacje dla hodowców

Parametry i informacjeOpis
Informacje ogólne o gatunku Szczur laboratoryjny występuje jedynie w hodowli. Szczury laboratoryjne znamy w wielu odmianach: ze względu na kolor włosów wyróżnia się odmiany ubarwione jednolicie (czarne, białe, niebieskie), z dwukolorowym włosiem (AOC), wielobarwne (AOCP), z zaznaczeniami (husky, kapturowe, berkshire, dalmatyńczyk), z posrebrzanym włosiem. Znane są szczury standard (z gładkim i krótkim włosiem), długowłose, z włosem poskręcanym (rex), z falującym włosiem (velveteen), włosiem satynowym, z meszkiem (fuzz), bezwłose (sphinx). Znane są odmiany bez ogona.
Rodzaj klatki i wyposażenieSzczury laboratoryjne należy trzymać w mocnej klatce metalowej, terrarium lub akwarium. Dla dwóch osobników klatka powinna mieć rozmiary 70×40×60 cm. Niezbędne wyposażenie to duży kołowrotek, legowisko, domek, drabinki, labirynty, zabawki, tory przeszkód.
RozmnażanieJak rozpoznać płeć? Samiec ma widoczne jądra, a prącie jest łatwe do wynicowania. Samiec jest większy od samicy.
Ograniczenia prawne
Czytaj więcej.
(UWAGA! Zawsze sprawdź samodzielnie aktualność przepisów w zakresie hodowli zwierząt. Serwis nie ponosi odpowiedzialności za działania użytkowników w tym zakresie.)

Pokrewne gatunki ssaków

ikonaSzczur śniady
Rattus rattus
Myszowate
Myszowate

Zobacz inne gatunki
z tej rodziny.

Ile śpią ssaki?

Ile śpią ssaki?

Ssaki potrafią przesypiać w głębokim śnie naprawdę długi okres czasu. Jakie ssaki śpią najdłużej, a które nie potrzebują zbyt wiele snu?

Najmniejszy ssak

Najmniejszy ssak

Jakie ssaki osiągają najmniejsze rozmiary na świecie, a jakie w Polsce? Gdzie można je spotkać?

Największy ssak

Największy ssak

Który z saków jest największy na świecie, a który w Polsce? Czy w historii żyły większe ssaki niż obecnie? Czy są to ssaki wodne czy lądowe?

Jak dużo jedzą zwierzęta?

Jak dużo jedzą zwierzęta?

Czy tylko człowiek bywa obżartuchem? Czy w świecie zwierząt również można znaleźć łakomczuchów? Ile pokarmu zjadają różne zwierzęta?


Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

  • IUCN - Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych, ISSN 2307-8235 https://www.iucnredlist.org
  • Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska-Jurgiel, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz - Polskie nazewnictwo ssaków świata, 978-83-88147-15-9, Muzeum i Instytut Zoologii PAN 2015
  • pod red. Kazimierza Kowalskiego - Mały słownik zoologiczny - ssaki, Wiedza Powszechna 1975
  • Praca zbiorowa - Ilustrowana encyklopedia ssaków Polski - atlas, ISBN 978-83-7705-871-8, P.H.W. FENIX 0
  • Włodzimierz Serafiński, Ewa Wielgus-Serafińska - Ssaki zwierzęta świata, ISBN 83-01-05877-3, PWN 1988
  • Alfred Brehm - Życie zwierząt. Ssaki, PWN 1963
  • Praca zbiorowa - Ilustrowana encyklopedia ssaków Polski - atlas, ISBN 978-83-7705-871-8, P.H.W. FENIX 0

© medianauka.pl, 2013-01-01, GAT-233
Data aktualizacji artykułu: 2022-04-24




Niektóre treści nie są dostosowane do Twojego profilu. Jeżeli jesteś pełnoletni możesz wyrazić zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych. W ten sposób będziesz miał także wpływ na rozwój naszego serwisu.
© ® Media Nauka 2008-2022 r.