Logo Media Nauka
PL

Szczur wędrowny

Szczur wędrowny (Rattus norvegicus) znany także pod nazwami szczur norweski i szczur rudy to gatunek gryzonia z rodziny myszowatych. Ubarwienie brunatnoszare z żółtym odcieniem, strona brzuszna jaśniejsza. Ma długi, nieowłosiony ogon. Roznosi wiele groźnych chorób. Jest wielkim szkodnikiem, tępionym przez człowieka. W laboratoriach służy jako zwierzę doświadczalne, szczególnie odmiana albinotyczna. Szczur laboratoryjny jest także hodowany w domach, jako zwierzę towarzyskie. Nie występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Samice mają 5-6 par sutków.

Szczur wędrowny (Rattus norvegicus)
© Heiko Kiera - Fotolia.com

Nazwa gatunku
Szczur wędrowny
Nazwa łacińska
Rattus norvegicus
Synonimy
Rattus caraco Pallas, 1779
Rattus caspius Oken, 1816
Rattus decimallus Pallas, 1779
Nazwy obce
angielska: Brown Rat
niemiecka: Wanderratte
czeska: Potkan, potkan obecný
francuska: Rat brun, surmulot
hiszpańska: Rata parda, rata de alcantarilla, rata gris, rata marrón
Pierwsze opisanie gatunku
(Berkenhout, 1769)
Obszar występowania
Europa - tak; Polska - tak;
Azja - tak;
Afryka - tak;
Ameryka Północna - tak;
Ameryka Południowa - tak;
Ameryka Środkowa - tak;
Australia - tak;
Szczur wędrowny - mapa występowania w Polsce
Wielkość
Długość: od 19 cm do 30 cm
Długość ogona: 23 cm
Ciężar: od 240 g do 550 g
Maksymalna długość życia
4 lata.
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ssaki (Mammalia)
Rząd: Gryzonie (Rodentia)
Rodzina: Myszowate (Muridae)

Występowanie i środowisko

Pochodzi z północno-wschodniej Azji, skąd rozprzestrzenił się po całym świecie wraz z wędrówkami człowieka. Żyje wszędzie tam, gdzie są ludzkie osiedla, szczególnie w sieciach kanalizacyjnych, piwnicach, magazynach. Pospolity na terenie całej Polski.

Tryb życia i zachowanie

Szczur dobrze pływa, w okresie letnim czasem przenosi się nad brzegi zbiorników wodnych. Może pływać bez przerwy przez 3 doby. Aktywny w dzień i w nocy. Żyje w koloniach. Potrafi zaatakować większe od siebie zwierzęta, nierzadko atakuje domowe zwierzęta.

Szczury żyją w dość dużych koloniach, które liczą do kilkudziesięciu osobników. Są terytorialne i agresywnie walczą z innymi szczurami o swoje tereny. Mają określoną hierarchię społeczną.

Szczur buduje gniazda, od których nie oddala się dalej niż na 100 m. Gniazda mieszczą się w zakamarkach, piwnicach, rurach, czasem w samodzielnie wykopanych norach. Do gniazda prowadzi zwykle kilka wejść. Niektóre gniazda są budowane nad ziemią (na przykład w trzcinach).

Szczur bywa bardzo agresywny. Gdy człowiek odetnie mu drogę ucieczki potrafi go zaatakować i pokąsać. Rocznie około 10 tysięcy ludzi doświadcza ataków szczurów.

Morfologia i anatomia

Wielkość szczura wynosi od 30 do 50 cm długości ciała, z czego na ogon przypada do 22 cm. Masa ciała może wynosić nawet 900 g. Zwykle jednak nie przekracza 600 g. Ogon stanowi 75% długości ciała, jest dwubarwny - ciemniejszy z wierzchu. Jest pokryty wieloma pierścieniami łusek. Ogon pełni ważną funkcję w termoregulacji ciała. Szczury nie mają pęcherzyka żółciowego. Gałki oczne mogą się poruszać niezależnie od siebie. Mimo to szczury mają słaby wzrok. Nie widzą barwy czerwonej. Widzą kolor niebieski i zielony. Widzą w ultrafiolecie, dzięki czemu widzą ślady moczu. Osobniki albinotyczne wcale nie rozpoznają barw.

Pożywienie

Jest wszystkożerny. Zjada dziennie tyle pokarmu ile wynosi 10% masy jego ciała. NA polach uprawnych zjada soczyste części roślin oraz części podziemne. Zjada ziarno. Je mięso i kości, padlinę, żywe zwierzęta kręgowe i bezkręgowce. W stadzie może zaatakować nawet króliki i prosięta. Znane są przypadki wygryzania dziur w ciele świń. Szczur zjada nawet świece i mydło.

Rozmnażanie

Rozmnaża się cały rok. Samce walczą o samice. Ciąża trwa 22-24 dni, po której samica rodzi zwykle 7 młodych. Wyprowadza 4 mioty w roku. Dojrzałość płciową szczury osiągają po 3-4 miesiącach.

LC

Ochrona i zagrożenia

Gatunek ten nie jest zagrożony wymarciem. Ma status LC w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych. Jest tępionym na całym świecie szkodnikiem i roznosicielem chorób.

Ciekawostki

W miastach liczba szczurów wędrownych przerasta liczbę ludności tych miast.

Szczur potrafi przegryźć kable elektryczne i rury ołowiane. Gryzie z naciskiem 49 MPa i częstotliwością nawet 6 ugryzień na sekundę.

Szacuje się, że szczury zjadają rocznie nawet 20% całej żywności wyprodukowanej przez człowieka, w tym około 50 mln ton ryżu. Zaledwie 25 szczurów je tyle co jeden człowiek!

Szczur może biegać z prędkością 10 m/s!

W Japonii szczury są uosobieniem nowej szansy i powodzenia. W Chinach zaś szczur przynosi szczęście. To także znak zodiaku. W Indiach można spotkać świątynie, w których nawet karmi się te zwierzęta.

Pytania

Ile żyją szczury?

Szczur żyje do 4 lat.

Co jedzą szczury?

Praktycznie wszystko co się nadaje do jedzenia. Przeczytaj o tym wyżej w sekcji "Pożywienie".

Jak zwalczać szczury?

W walce ze szczurami najlepiej sprawdzają się środki chemiczne, czyli trutki. Co ciekawe najwyżej stojące w hierarchii osobniki nigdy nie jedzą pokarmu nieznanego pochodzenia. Robią to zwiadowcy. Stąd konieczne jest stosowanie trutek o długim okresie działania.

Czym się różni szczur wędrowny od szczura śniadego?

Szczur wędrowny jest większy i bardziej masywny. Uszy szczura wędrownego są krótsze i nie sięgają oka, gdy przyginamy je do policzka. Szczur śniady ma zwykle ciemniejsze futerko.


Zdjęcia - galeria


Hodowla - informacje dla hodowców

Informacje ogólne o gatunku: Szczur laboratoryjny występuje jedynie w hodowli. Szczury laboratoryjne znamy w wielu odmianach: ze względu na kolor włosów wyróżnia się odmiany ubarwione jednolicie (czarne, białe, niebieskie), z dwukolorowym włosiem (AOC), wielobarwne (AOCP), z zaznaczeniami (husky, kapturowe, berkshire, dalmatyńczyk), z posrebrzanym włosiem. Znane są szczury standard (z gładkim i krótkim włosiem), długowłose, z włosem poskręcanym (rex), z falującym włosiem (velveteen), włosiem satynowym, z meszkiem (fuzz), bezwłose (sphinx). Znane są odmiany bez ogona.

Rodzaj klatki i wyposażenie: Szczury laboratoryjne należy trzymać w mocnej klatce metalowej, terrarium lub akwarium. Dla dwóch osobników klatka powinna mieć rozmiary 70×40×60 cm. Niezbędne wyposażenie to duży kołowrotek, legowisko, domek, drabinki, labirynty, zabawki, tory przeszkód.

Pokarm:

Rozmnażanie: Jak rozpoznać płeć? Samiec ma widoczne jądra, a prącie jest łatwe do wynicowania. Samiec jest większy od samicy.

Ograniczenia prawne:
Czytaj więcej.
(UWAGA! Zawsze sprawdź samodzielnie aktualność przepisów w zakresie hodowli zwierząt. Serwis nie ponosi odpowiedzialności za działania użytkowników w tym zakresie.)


© medianauka.pl, 2013-01-01, GAT-233





© Media Nauka 2008-2018 r.