Szczur wędrowny

Szczur wędrowny (Rattus norvegicus) znany także pod nazwami szczur norweski i szczur rudy, to gatunek gryzonia z rodziny myszowatych. Ubarwienie brunatnoszare z żółtym odcieniem, strona brzuszna jaśniejsza. Ma długi, nieowłosiony ogon. Roznosi wiele groźnych chorób. Jest wielkim szkodnikiem, tępionym przez człowieka. W laboratoriach służy jako zwierzę doświadczalne, szczególnie odmiana albinotyczna. Szczur laboratoryjny jest także hodowany w domach, jako zwierzę towarzyskie. Nie występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Samice mają 5-6 par sutków.

Zdjęcia - galeria

Kliknij w obrazek, aby go powiększyć lub wyświetlić galerię, pokaz slajdów i dodatkowe opisy zdjęć.


Występowanie i środowisko PL

Pochodzi z północno-wschodniej Azji, skąd rozprzestrzenił się po całym świecie wraz z wędrówkami człowieka. Żyje wszędzie tam, gdzie są ludzkie osiedla, szczególnie w sieciach kanalizacyjnych, piwnicach, magazynach. Pospolity na terenie całej Polski. To typowy gatunek synantropijny.

Tryb życia i zachowanie

Szczur dobrze pływa, w okresie letnim czasem przenosi się nad brzegi zbiorników wodnych. Może pływać bez przerwy przez 3 doby. Aktywny w dzień i w nocy. Żyje w koloniach. Potrafi zaatakować większe od siebie zwierzęta, nierzadko atakuje domowe zwierzęta.

Szczury żyją w dość dużych koloniach, które liczą do kilkudziesięciu osobników. Są terytorialne i agresywnie walczą z innymi szczurami o swoje tereny. Mają określoną hierarchię społeczną.

Szczur buduje gniazda, od których nie oddala się dalej niż na 100 m. Gniazda mieszczą się w zakamarkach, piwnicach, rurach, czasem w samodzielnie wykopanych norach. Do gniazda prowadzi zwykle kilka wejść. Niektóre gniazda są budowane nad ziemią (na przykład w trzcinach).

Szczur bywa bardzo agresywny. Gdy człowiek odetnie mu drogę ucieczki potrafi go zaatakować i pokąsać. Rocznie około 10 tysięcy ludzi doświadcza ataków szczurów.

Morfologia i anatomia

Wielkość szczura wynosi od 30 do 50 cm długości ciała, z czego na ogon przypada do 22 cm. Masa ciała może wynosić nawet 900 g. Zwykle jednak nie przekracza 600 g. Ogon stanowi 75% długości ciała, jest dwubarwny - ciemniejszy z wierzchu. Jest pokryty wieloma pierścieniami łusek. Ogon pełni ważną funkcję w termoregulacji ciała. Szczury nie mają pęcherzyka żółciowego. Gałki oczne mogą się poruszać niezależnie od siebie. Mimo to szczury mają słaby wzrok. Nie widzą barwy czerwonej. Widzą kolor niebieski i zielony. Widzą w ultrafiolecie, dzięki czemu widzą ślady moczu. Osobniki albinotyczne wcale nie rozpoznają barw.

Pożywienie

Jest wszystkożerny. Zjada dziennie tyle pokarmu ile wynosi 10% masy jego ciała. Na polach uprawnych zjada soczyste części roślin oraz części podziemne. Zjada ziarno. Je mięso i kości, padlinę, żywe zwierzęta kręgowe i bezkręgowce. W stadzie może zaatakować nawet króliki i prosięta. Znane są przypadki wygryzania dziur w ciele świń. Szczur zjada nawet świece i mydło.

Rozmnażanie

Rozmnaża się cały rok. Samce walczą o samice. Ciąża trwa 22-24 dni, po której samica rodzi zwykle 7 młodych. Wyprowadza 4 mioty w roku. Dojrzałość płciową szczury osiągają po 3-4 miesiącach.

Ochrona i zagrożenia LC

Gatunek ten nie jest zagrożony wymarciem. Ma status LC w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych. Jest tępionym na całym świecie szkodnikiem i roznosicielem wielu chorób.

Ciekawostki

W miastach liczba szczurów wędrownych przerasta liczbę ludności tych miast.

Szczur potrafi przegryźć kable elektryczne i rury ołowiane. Gryzie z naciskiem 49 MPa i częstotliwością nawet 6 ugryzień na sekundę.

Szacuje się, że szczury zjadają rocznie nawet 20% całej żywności wyprodukowanej przez człowieka, w tym około 50 mln ton ryżu. Zaledwie 25 szczurów je tyle co jeden człowiek!

Szczur może biegać z prędkością 10 m/s!

W Japonii szczury są uosobieniem nowej szansy i powodzenia. W Chinach zaś szczur przynosi szczęście. To także znak zodiaku. W Indiach można spotkać świątynie, w których nawet karmi się te zwierzęta.

Synonimy

W literaturze można spotkać następujące synonimy dla określenia nazwy tego gatunku:

  • Rattus caraco Pallas, 1779
  • Rattus caspius Oken, 1816
  • Rattus decimallus Pallas, 1779
Pytania

Pytania

Ile żyją szczury?

Szczur żyje do 4 lat.

Co jedzą szczury?

Praktycznie wszystko co się nadaje do jedzenia. Przeczytaj o tym wyżej w sekcji "Pożywienie".

Jak zwalczać szczury?

W walce ze szczurami najlepiej sprawdzają się środki chemiczne, czyli trutki. Co ciekawe najwyżej stojące w hierarchii osobniki nigdy nie jedzą pokarmu nieznanego pochodzenia. Robią to zwiadowcy. Stąd konieczne jest stosowanie trutek o długim okresie działania.

Czym się różni szczur wędrowny od szczura śniadego?

Szczur wędrowny jest większy i bardziej masywny. Uszy szczura wędrownego są krótsze i nie sięgają oka, gdy przyginamy je do policzka. Szczur śniady ma zwykle ciemniejsze futerko.



Filmy


Szczur wędrowny (Rattus norvegicus) znany także pod nazwami szczur norweski i szczur rudy, to gatunek gryzonia związany z obecnością człowieka, a rozpowszechniony na całym świecie. Ten okaz został sfilmowany nad brzegiem kanału rzeki Odry w Opolu.



Hodowla - informacje dla hodowców

Parametry i informacjeOpis
Informacje ogólne o gatunku Szczur laboratoryjny występuje jedynie w hodowli. Szczury laboratoryjne znamy w wielu odmianach: ze względu na kolor włosów wyróżnia się odmiany ubarwione jednolicie (czarne, białe, niebieskie), z dwukolorowym włosiem (AOC), wielobarwne (AOCP), z zaznaczeniami (husky, kapturowe, berkshire, dalmatyńczyk), z posrebrzanym włosiem. Znane są szczury standard (z gładkim i krótkim włosiem), długowłose, z włosem poskręcanym (rex), z falującym włosiem (velveteen), włosiem satynowym, z meszkiem (fuzz), bezwłose (sphinx). Znane są odmiany bez ogona.
Rodzaj klatki i wyposażenieSzczury laboratoryjne należy trzymać w mocnej klatce metalowej, terrarium lub akwarium. Dla dwóch osobników klatka powinna mieć rozmiary 70×40×60 cm. Niezbędne wyposażenie to duży kołowrotek, legowisko, domek, drabinki, labirynty, zabawki, tory przeszkód.
RozmnażanieJak rozpoznać płeć? Samiec ma widoczne jądra, a prącie jest łatwe do wynicowania. Samiec jest większy od samicy.
Ograniczenia prawne
Czytaj więcej.
(UWAGA! Zawsze sprawdź samodzielnie aktualność przepisów w zakresie hodowli zwierząt. Serwis nie ponosi odpowiedzialności za działania użytkowników w tym zakresie.)

Pokrewne gatunki ssaków

ikonaSzczur śniady
Rattus rattus
Myszowate
Myszowate

Zobacz inne gatunki
z tej rodziny.

Jak dużo jedzą zwierzęta?

Jak dużo jedzą zwierzęta?

Czy tylko człowiek bywa obżartuchem? Czy w świecie zwierząt również można znaleźć łakomczuchów? Ile pokarmu zjadają różne zwierzęta?


© medianauka.pl, 2013-01-01, GAT-233
Data aktualizacji artykułu: 2022-04-24



Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

  • IUCN - Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych, ISSN 2307-8235 https://www.iucnredlist.org
  • Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska-Jurgiel, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz - Polskie nazewnictwo ssaków świata, 978-83-88147-15-9, Muzeum i Instytut Zoologii PAN 2015
  • pod red. Kazimierza Kowalskiego - Mały słownik zoologiczny - ssaki, Wiedza Powszechna 1975
  • Praca zbiorowa - Ilustrowana encyklopedia ssaków Polski - atlas, ISBN 978-83-7705-871-8, P.H.W. FENIX 0
  • Włodzimierz Serafiński, Ewa Wielgus-Serafińska - Ssaki zwierzęta świata, ISBN 83-01-05877-3, PWN 1988
  • Alfred Brehm - Życie zwierząt. Ssaki, PWN 1963
  • Praca zbiorowa - Ilustrowana encyklopedia ssaków Polski - atlas, ISBN 978-83-7705-871-8, P.H.W. FENIX 0



Polecamy w naszym sklepie

Leniwce Puzzle
Kolorowe skarpetki Miasto
Zoologia ssaki
Kolorowe skarpetki urodzinowe
Kubek zwierzęta świata
Niektóre treści nie są dostosowane do Twojego profilu. Jeżeli jesteś pełnoletni możesz wyrazić zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych. W ten sposób będziesz miał także wpływ na rozwój naszego serwisu.
© ® Media Nauka 2008-2022 r.