Gryzonie

Gryzonie (Rodentia) to rząd ssaków, który liczy dziś około 1800 gatunków w 32 rodzinach i 395 rodzajach. To najliczniejszy rząd ssaków, zarówno pod względem liczby gatunków (jest ich około 1800) jak i liczby osobników, żyjących na świecie. W Polsce żyją 32 gatunki.

Rodziny

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych, opisujących rodziny ssaków z wybranego rzędu.

Sortuj według:
Ukryj obce rodziny
Ukryj polskie rodziny

Aguti
Aguti

Dasyproctidae

Liczba gatunków: 11
(w Polsce: nie występują)
Bobry
Bobry

Castoridae

Liczba gatunków: 2
(w Polsce: 1)
Chomikowate
Chomikowate

Cricetidae

Liczba gatunków: 460
(w Polsce: 1)
Goffery
Goffery

Geomyidae

Liczba gatunków: 40
(w Polsce: nie występują)
Gundie
Gundie

Ctenodactylidae

Liczba gatunków: 8
(w Polsce: nie występują)
Hutiowate
Hutiowate

Capromyidae

Liczba gatunków: 13
(w Polsce: nie występują)
Jeżozwierze
Jeżozwierze

Hystricidae

Liczba gatunków: 15
(w Polsce: nie występują)
Kapibary
Kapibary

Hydrochoeridae

Liczba gatunków: 1
(w Polsce: nie występują)
Koszatniczki
Koszatniczki

Octodontidae

Liczba gatunków: 8
(w Polsce: nie występują)
Kretoszczury
Kretoszczury

Bathyergidae

Liczba gatunków: 22
(w Polsce: nie występują)
Marowate
Marowate

Caviidae

Liczba gatunków: 12
(w Polsce: nie występują)
Myszowate
Myszowate

Muridae

Liczba gatunków: 460
(w Polsce: 8)
Nornikowate
Nornikowate

Arvicolidae

Liczba gatunków: 120
(w Polsce: 9)
Nutriowate
Nutriowate

Myocastoridae

Liczba gatunków: 8
(w Polsce: nie występują)
Pakowate
Pakowate

Cuniculidae

Liczba gatunków: 3
(w Polsce: nie występują)
Popielicowate
Popielicowate

Gliridae

Liczba gatunków: 23
(w Polsce: 4)
Postrzałki
Postrzałki

Pedetidae

Liczba gatunków: 2
(w Polsce: nie występują)
Skoczkowate
Skoczkowate

Dipodidae

Liczba gatunków: 27
(w Polsce: nie występują)
Szynszylowate
Szynszylowate

Chinchillidae

Liczba gatunków: 6
(w Polsce: nie występują)
Ślepce
Ślepce

Spalacidae

Liczba gatunków: 3
(w Polsce: nie występują)
Ursonowate
Ursonowate

Erethizontidae

Liczba gatunków: 8
(w Polsce: nie występują)
Wiewiórkowate
Wiewiórkowate

Sciuridae

Liczba gatunków: 260
(w Polsce: 4)


Inne rodziny

  • Szynszyloszczury (Abrocomidae)
  • Wiewiórolotki (Anomaluridae)
  • Sewele (Aplodontidae)
  • Tukotuki (Ctenomyidae)
  • Pakarany (Dinomyidae)
  • Kolczaki (Echimyidae)
  • Szczuroskoczkowate, szczuroskoczki (Heteromyidae)
  • Petromyidae
  • Selewinki (Seleviniidae)
  • Szczecińce (Thryonomyidae)
  • Smóżkowate (Zapodidae)

Występowanie i środowisko

Występują na wszystkich kontynentach świata. Zajmują większość środowisk na ziemi.

Tryb życia i zachowanie

Część z nich zapada w sen zimowy. Zwykle żyją krótko (nawet do 1,5 roku). Większość gatunków prowadzi naziemny i nocny tryb życia. Część gatunków prowadzi podziemny tryb życia, inne ziemno-wodny, nadrzewny. Niektóre gatunki potrafią latać lotem ślizgowym. Wiewiórkowate są aktywne w dzień.


Morfologia i anatomia

Gryzonie to niewielkie zwierzęta (masa większości nie przekracza 150 g), większość z nich z wyglądu przypomina mysz. Kończyny zwykle krótkie, pięciopalczaste. Palce zwykle zakończone są pazurami. Najczęściej mają długi ogon. Oprócz włosów na ciele czasem występują kolce lub łuski.

Gryzonie mają po jednej parze siekaczy w szczęce i żuchwie, które stale rosną. Pomiędzy siekaczami a zębami policzkowymi występuje przerwa. Budowa żuchwy, która umożliwia oprócz ruchów otwierania, zamykania, ruchów bocznych, także cofanie i wysuwanie. U niektórych gatunków żołądek jest podzielony na komory. Macica zwykle jest dwudrożna, łożysko krążkowe. Mózg jest prymitywny i ma gładką powierzchnię. Ze zmysłów dobrze są rozwinięte węch, wzrok u wiewiórkowatych (gatunki podziemne bywają całkowicie ślepe).

Rozmnażanie

Ciąża jest krótka, samica rodzi w miocie dużo młodych (u chomika nawet 18 młodych). Rozród bywa bardzo intensywny. Młode są dojrzałe płciowo już po kilku tygodniach życia. Potomstwo gatunków, które żyją w norach i gniazdach jest niedołężne, ślepe i nagie, pozostałe rodzą młode rozwinięte.

Pożywienie

Większość gryzoni jest roślinożerna, czasem (jak mysz domowa) są wszystkożerne. Istnieją gatunki żywiące się tylko owadami. Gatunki z terenów suchych nie piją, wodę uzyskują z pokarmu. Wiele gatunków gromadzi zapasy na zimę.

Ochrona i zagrożenia

IUCN wymienia jako zagrożone następujące gatunki gryzoni: Marmota vancouverensis, Sciurus niger cenereus, Dipodomys heermanni morroensis, Reithrodontomys raviventris, Capromys angelcabrerai, Capromys auritus, Capromys nanus, Capromys samfelipensis i wiele innych jest narażonych na wyginięcie. Wiele gatunków to groźne szkodniki i roznosiciele groźnych chorób.

Ciekawostki

Wiele gatunków gryzoni jest trzymana w domach dla zabawy i ozdoby (chomik, świnka morska), część gatunków służy za zwierzęta laboratoryjne (myszy, szczury), inne hoduje się dla mięsa i futra (nutrie, szynszyle).

Gryzonie domowe

Niektóre gatunki nadają się doskonale do hodowli w domu. Mówiąc o gryzoniach domowych mamy na myśli właśnie takie zwierzęta, a nie te, które w ukryciu towarzyszą człowiekowi w ich domostwach. Poniżej znajduje się lista gryzoni, które najczęściej spotyka się w domowych hodowlach. Oto najbardziej znane gryzonie domowe:

 

Zdjęcia - galeria

Ukryj obce gatunki
Ukryj polskie gatunki


Koszatniczka
Nutria
Szynszyla duża
Mara patagońska
Świnka morska
Kapibara
Aguti złocisty
Koendu
Ślepiec pontyjski
Bawełniak
Chomik dżungarski
Chomik europejski
Karczownik, polnik ziemnowodny, szczur wodny
Leming górski, leming właściwy
Leming syberyjski
Nornica ruda
Nornik bury
Piżmak, szczur piżmowy
Badylarka
Mysz domowa
Mysz leśna
Mysz polna
Mysz zaroślowa
Szczur śniady
Szczur wędrowny
Goffer
Skoczek egipski, skoczek pustynny
Burunduk, wiewiórka syberyjska
Piesek preriowy, nieświszczuk
Suseł moręgowany
Suseł perełkowany
Świstak
Wiewiórka palmowa
Wiewiórka pospolita
Wiewiórka szara
Wiewiórka trójbarwna
Orzesznica
Popielica, plich
Żołędnica
Bóbr europejski
Jeżozwierz afrykański
Golec
Postrzałka, długonóg
Gundia
Urson, igłozwierz północnoamerykański
Bobak
Aperea
Hutia kubańska, hutia
Jelarang
Paka nizinna
Koszatka
Polatucha, wiewiórka latająca
Kretoszczur
Nornik zwyczajny, polnik

Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
Badylarka
      

Trwa okres rozrodczy badylarki.

ukryj/pokaż
Bóbr europejski
          

Na świat przychodzą młode bobry.

ukryj/pokaż
Burunduk, wiewiórka syberyjska
          

Trwa ruja burunduka

ukryj/pokaż
Chomik europejski
       

Trwa okres snu zimowego chomika europejskiego

   

Trwa okres aktywności życiowej chomika europejskiego

ukryj/pokaż
Koszatka
       

Okres aktywności koszatki.

ukryj/pokaż
Mysz domowa
    

Trwa okres rozrodczy myszy domowej

ukryj/pokaż
Mysz polna
     

Trwa okres rozrodczy myszy polnej

ukryj/pokaż
Mysz zaroślowa
     

To okres rozrodu myszy zaroślowej

ukryj/pokaż
Nornica ruda
     

Trwa okres rozrodczy nornicy rudej

ukryj/pokaż
Nornik zwyczajny, polnik
     

Okres rozrodu nornika zwyczajnego.

ukryj/pokaż
Orzesznica
     

Trwa sen zimowy orzesznicy

         

Przychodzą na świat młode orzesznice

      

Trwa okres aktywności życiowej orzesznicy.

ukryj/pokaż
Piżmak, szczur piżmowy
     

Trwa okres rozrodu piżmaka (szczura piżmowego)

ukryj/pokaż
Popielica, plich
     

Popielica odbywa sen zimowy

      

Trwa okres aktywności życiowej popielicy

ukryj/pokaż
Suseł moręgowany
    

Trwa okres snu zimowego susła moręgowanego

ukryj/pokaż
Suseł perełkowany
          

Rodzą się młode susły perełkowane

     

Trwa okres snu zimowego susła perełkowanego

      

Trwa okres aktywności życiowej susła perełkowanego

ukryj/pokaż
Świstak
     

Trwa sen zimowy świstaka

           

Trwają gody świstaków

           

Na świat przychodzą młode świstaki.

      

Trwa okres aktywności życiowej świstaka

ukryj/pokaż
Wiewiórka pospolita
       

Na świat przychodzą młode wiewiórki

          

Wiewiórka zbiera zapasy na zimę.

ukryj/pokaż
Żołędnica
    

Trwa okres snu zimowego żołędnicy

         

Na świat przychodzą młode żołędnicy. Drugi miot w Polsce występuje rzadko.

      

Trwa okres aktywności życiowej żołędnicy

Pokaż tylko bieżące wydarzenia


© medianauka.pl, 2014-01-08, RZAD-20


Niektóre treści nie są dostosowane do Twojego profilu. Jeżeli jesteś pełnoletni możesz wyrazić zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych. W ten sposób będziesz miał także wpływ na rozwój naszego serwisu.
© Media Nauka 2008-2019 r.