Logo Serwisu Media Nauka

Gryzonie (Rodentia)

Gryzonie (Rodentia) to rząd ssaków, który liczy dziś około 1800 gatunków w 32 rodzinach i 395 rodzajach. To najliczniejszy rząd ssaków, zarówno pod względem liczby gatunków (jest ich około 1800) jak i liczby osobników, żyjących na świecie. W Polsce żyją 32 gatunki.

Rodziny

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych.

Aguti
Aguti

(Dasyproctidae)
Bobry
Bobry

(Castoridae)
Chomikowate
Chomikowate

(Cricetidae)
Goffery
Goffery

(Geomyidae)
Gundie
Gundie

(Ctenodactylidae)
Hutiowate
Hutiowate

(Capromyidae)
Jeżozwierze
Jeżozwierze

(Hystricidae)
Kapibary
Kapibary

(Hydrochoeridae)
Kretoszczury
Kretoszczury

(Bathyergidae)
Marowate
Marowate

(Caviidae)
Myszowate
Myszowate

(Muridae)
Nornikowate
Nornikowate

(Arvicolidae)
Nutriowate
Nutriowate

(Myocastoridae)
Popielicowate
Popielicowate

(Gliridae)
Postrzałki
Postrzałki

(Pedetidae)
Skoczkowate
Skoczkowate

(Dipodidae)
Szynszylowate
Szynszylowate

(Chinchillidae)
Ślepce
Ślepce

(Spalacidae)
Ursonowate
Ursonowate

(Erethizontidae)
Wiewiórkowate
Wiewiórkowate

(Sciuridae)

Nazwa rzędu
Gryzonie (Rodentia)
Występowanie
Wszystkie kontynenty świata.
Liczba gatunków na świecie
1800
Liczba gatunków w Polsce
32
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ssaki (Mammalia)
Rząd: Gryzonie (Rodentia)
Wielkość
Długość głowy i tułowia: od 36 mm, ogona od 72 mm do 134 cm.
Masa ciała: do 94 kg.
Największy gatunek

Inne rodziny

  • Szynszyloszczury (Abrocomidae)
  • Wiewiórolotki (Anomaluridae)
  • Sewele (Aplodontidae)
  • Tukotuki (Ctenomyidae)
  • Pakarany (Dinomyidae)
  • Kolczaki (Echimyidae)
  • Szczuroskoczkowate, szczuroskoczki (Heteromyidae)
  • Petromyidae
  • Selewinki (Seleviniidae)
  • Szczecińce (Thryonomyidae)
  • Smóżkowate (Zapodidae)

Występowanie i środowisko

Występują na wszystkich kontynentach świata. Zajmują większość środowisk na ziemi.

Tryb życia i zachowanie

Część z nich zapada w sen zimowy. Zwykle żyją krótko (nawet do 1,5 roku). Większość gatunków prowadzi naziemny i nocny tryb życia. Część gatunków prowadzi podziemny tryb życia, inne ziemno-wodny, nadrzewny. Niektóre gatunki potrafią latać lotem ślizgowym. Wiewiórkowate są aktywne w dzień.

Morfologia i anatomia

Gryzonie to niewielkie zwierzęta (masa większości nie przekracza 150 g), większość z nich z wyglądu przypomina mysz. Kończyny zwykle krótkie, pięciopalczaste. Palce zwykle zakończone są pazurami. Najczęściej mają długi ogon. Oprócz włosów na ciele czasem występują kolce lub łuski.

Gryzonie mają po jednej parze siekaczy w szczęce i żuchwie, które stale rosną. Pomiędzy siekaczami a zębami policzkowymi występuje przerwa. Budowa żuchwy, która umożliwia oprócz ruchów otwierania, zamykania, ruchów bocznych, także cofanie i wysuwanie. U niektórych gatunków żołądek jest podzielony na komory. Macica zwykle jest dwudrożna, łożysko krążkowe. Mózg jest prymitywny i ma gładką powierzchnię. Ze zmysłów dobrze są rozwinięte węch, wzrok u wiewiórkowatych (gatunki podziemne bywają całkowicie ślepe).

Rozmnażanie

Ciąża jest krótka, samica rodzi w miocie dużo młodych (u chomika nawet 18 młodych). Rozród bywa bardzo intensywny. Młode są dojrzałe płciowo już po kilku tygodniach życia. Potomstwo gatunków, które żyją w norach i gniazdach jest niedołężne, ślepe i nagie, pozostałe rodzą młode rozwinięte.

Pożywienie

Większość gryzoni jest roślinożerna, czasem (jak mysz domowa) są wszystkożerne. Istnieją gatunki żywiące się tylko owadami. Gatunki z terenów suchych nie piją, wodę uzyskują z pokarmu. Wiele gatunków gromadzi zapasy na zimę.

Ochrona i zagrożenia

IUCN wymienia jako zagrożone następujące gatunki gryzoni: Marmota vancouverensis, Sciurus niger cenereus, Dipodomys heermanni morroensis, Reithrodontomys raviventris, Capromys angelcabrerai, Capromys auritus, Capromys nanus, Capromys samfelipensis i wiele innych jest narażonych na wyginięcie. Wiele gatunków to groźne szkodniki i roznosiciele groźnych chorób.

Ciekawostki

Wiele gatunków gryzoni jest trzymana w domach dla zabawy i ozdoby (chomik, świnka morska), część gatunków służy za zwierzęta laboratoryjne (myszy, szczury), inne hoduje się dla mięsa i futra (nutrie, szynszyle).

Galeria zdjęć


© medianauka.pl, 2014-01-08, RZAD-20





Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
wiewiórka pospolita
   tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona fltrt wp100tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt    

Na świat przychodzą młode wiewiórki

        tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt  

Wiewiórka zbiera zapasy na zimę.

ukryj/pokaż
badylarka
   tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona fltrt wp100tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt   

Trwa okres rozrodczy badylarki.

ukryj/pokaż
bóbr europejski
   tlo-ikonatlo-ikona       

Na świat przychodzą młode bobry.

ukryj/pokaż
popielica
tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona     tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt

Popielica odbywa sen zimowy

   tlo-ikonatlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona fltrt wp100tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt   

Trwa okres aktywności życiowej popielicy

ukryj/pokaż
świstak
tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona     tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt

Trwa sen zimowy świstaka

   tlo-ikona        

Trwają gody świstaków

     tlo-ikona fltrt wp100      

Na świat przychodzą młode świstaki.

   tlo-ikonatlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona fltrt wp100tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt   

Trwa okres aktywności życiowej świstaka

ukryj/pokaż
mysz domowa
  tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona fltrt wp100tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt  

Trwa okres rozrodczy myszy domowej

ukryj/pokaż
żołędnica
tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona    tlo-ikonatlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt

Trwa okres snu zimowego żołędnicy

     tlo-ikona fltrt wp100 tlo-ikonatlo-ikona   

Na świat przychodzą młode żołędnicy. Drugi miot w Polsce występuje rzadko.

   tlo-ikonatlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona fltrt wp100tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona   

Trwa okres aktywności życiowej żołędnicy

ukryj/pokaż
orzesznica
tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona     tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt

Trwa sen zimowy orzesznicy

    tlo-ikona  tlo-ikonatlo-ikona   

Przychodzą na świat młode orzesznice

   tlo-ikonatlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona fltrt wp100tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt   

Trwa okres aktywności życiowej orzesznicy.

ukryj/pokaż
piżmak
   tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona fltrt wp100tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona  

Trwa okres rozrodu piżmaka (szczura piżmowego)

ukryj/pokaż
chomik europejski
tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona       tlo-ikonatlo-ikona wp100 fltrt

Trwa okres snu zimowego chomika europejskiego

  tlo-ikonatlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona fltrt wp100tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona 

Trwa okres aktywności życiowej chomika europejskiego

ukryj/pokaż
suseł perełkowany
    tlo-ikona wp100 fltrttlo - ikona      

Rodzą się młode susły perełkowane

tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt     tlo-ikonatlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt

Trwa okres snu zimowego susła perełkowanego

   tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona fltrt wp100tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona   

Trwa okres aktywności życiowej susła perełkowanego

ukryj/pokaż
suseł moręgowany
tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona    tlo-ikonatlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt

Trwa okres snu zimowego susła moręgowanego

ukryj/pokaż
nornica ruda
   tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona fltrt wp100tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona  

Trwa okres rozrodczy nornicy rudej

ukryj/pokaż
mysz polna
   tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona fltrt wp100tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt  

Trwa okres rozrodczy myszy polnej

ukryj/pokaż
mysz zaroślowa
   tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona fltrt wp100tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt  

To okres rozrodu myszy zaroślowej

ukryj/pokaż
burunduk
   tlo-ikona wp100 fltrttlo-ikona wp100 fltrt       

Trwa ruja burunduka

Pokaż tylko bieżące wydarzenia



Polecamy koszyk



© Media Nauka 2008-2017 r.