Logo Media Nauka

Gryzonie

Gryzonie (Rodentia) to rząd ssaków, który liczy dziś około 1800 gatunków w 32 rodzinach i 395 rodzajach. To najliczniejszy rząd ssaków, zarówno pod względem liczby gatunków (jest ich około 1800) jak i liczby osobników, żyjących na świecie. W Polsce żyją 32 gatunki.

Rodziny

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych.

Aguti
Aguti

Dasyproctidae
Bobry
Bobry

Castoridae
Chomikowate
Chomikowate

Cricetidae
Goffery
Goffery

Geomyidae
Gundie
Gundie

Ctenodactylidae
Hutiowate
Hutiowate

Capromyidae
Jeżozwierze
Jeżozwierze

Hystricidae
Kapibary
Kapibary

Hydrochoeridae
Koszatniczki
Koszatniczki

Octodontidae
Kretoszczury
Kretoszczury

Bathyergidae
Marowate
Marowate

Caviidae
Myszowate
Myszowate

Muridae
Nornikowate
Nornikowate

Arvicolidae
Nutriowate
Nutriowate

Myocastoridae
Pakowate
Pakowate

Cuniculidae
Postrzałki
Postrzałki

Pedetidae
Skoczkowate
Skoczkowate

Dipodidae
Szynszylowate
Szynszylowate

Chinchillidae
Ślepce
Ślepce

Spalacidae
Ursonowate
Ursonowate

Erethizontidae

Nazwa rzędu
Gryzonie (Rodentia)
Występowanie
Wszystkie kontynenty świata.
Liczba gatunków na świecie
1800
Liczba gatunków w Polsce
32
Systematyka
Domena: Eukarionty (Eukaryota)
Królestwo: Zwierzęta (Animalia)
Typ: Strunowce (Chordata)
Gromada: Ssaki (Mammalia)
Rząd: Gryzonie (Rodentia)
Wielkość
Długość głowy i tułowia: od 36 mm, ogona od 72 mm do 134 cm.
Masa ciała: do 94 kg.
Największy gatunek

Inne rodziny

  • Szynszyloszczury (Abrocomidae)
  • Wiewiórolotki (Anomaluridae)
  • Sewele (Aplodontidae)
  • Tukotuki (Ctenomyidae)
  • Pakarany (Dinomyidae)
  • Kolczaki (Echimyidae)
  • Szczuroskoczkowate, szczuroskoczki (Heteromyidae)
  • Petromyidae
  • Selewinki (Seleviniidae)
  • Szczecińce (Thryonomyidae)
  • Smóżkowate (Zapodidae)

Występowanie i środowisko

Występują na wszystkich kontynentach świata. Zajmują większość środowisk na ziemi.

Tryb życia i zachowanie

Część z nich zapada w sen zimowy. Zwykle żyją krótko (nawet do 1,5 roku). Większość gatunków prowadzi naziemny i nocny tryb życia. Część gatunków prowadzi podziemny tryb życia, inne ziemno-wodny, nadrzewny. Niektóre gatunki potrafią latać lotem ślizgowym. Wiewiórkowate są aktywne w dzień.

Morfologia i anatomia

Gryzonie to niewielkie zwierzęta (masa większości nie przekracza 150 g), większość z nich z wyglądu przypomina mysz. Kończyny zwykle krótkie, pięciopalczaste. Palce zwykle zakończone są pazurami. Najczęściej mają długi ogon. Oprócz włosów na ciele czasem występują kolce lub łuski.

Gryzonie mają po jednej parze siekaczy w szczęce i żuchwie, które stale rosną. Pomiędzy siekaczami a zębami policzkowymi występuje przerwa. Budowa żuchwy, która umożliwia oprócz ruchów otwierania, zamykania, ruchów bocznych, także cofanie i wysuwanie. U niektórych gatunków żołądek jest podzielony na komory. Macica zwykle jest dwudrożna, łożysko krążkowe. Mózg jest prymitywny i ma gładką powierzchnię. Ze zmysłów dobrze są rozwinięte węch, wzrok u wiewiórkowatych (gatunki podziemne bywają całkowicie ślepe).

Rozmnażanie

Ciąża jest krótka, samica rodzi w miocie dużo młodych (u chomika nawet 18 młodych). Rozród bywa bardzo intensywny. Młode są dojrzałe płciowo już po kilku tygodniach życia. Potomstwo gatunków, które żyją w norach i gniazdach jest niedołężne, ślepe i nagie, pozostałe rodzą młode rozwinięte.

Pożywienie

Większość gryzoni jest roślinożerna, czasem (jak mysz domowa) są wszystkożerne. Istnieją gatunki żywiące się tylko owadami. Gatunki z terenów suchych nie piją, wodę uzyskują z pokarmu. Wiele gatunków gromadzi zapasy na zimę.

Ochrona i zagrożenia

IUCN wymienia jako zagrożone następujące gatunki gryzoni: Marmota vancouverensis, Sciurus niger cenereus, Dipodomys heermanni morroensis, Reithrodontomys raviventris, Capromys angelcabrerai, Capromys auritus, Capromys nanus, Capromys samfelipensis i wiele innych jest narażonych na wyginięcie. Wiele gatunków to groźne szkodniki i roznosiciele groźnych chorób.

Ciekawostki

Wiele gatunków gryzoni jest trzymana w domach dla zabawy i ozdoby (chomik, świnka morska), część gatunków służy za zwierzęta laboratoryjne (myszy, szczury), inne hoduje się dla mięsa i futra (nutrie, szynszyle).

Gryzonie domowe

Niektóre gatunki nadają się doskonale do hodowli w domu. Mówiąc o gryzoniach domowych mamy na myśli właśnie takie zwierzęta, a nie te, które w ukryciu towarzyszą człowiekowi w ich domostwach. Poniżej znajduje się lista gryzoni, które najczęściej spotyka się w domowych hodowlach. Oto najbardziej znane gryzonie domowe:

 

Zdjęcia - galeria


© medianauka.pl, 2014-01-08, RZAD-20



Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

ukryj/pokaż
wiewiórka pospolita
       

Na świat przychodzą młode wiewiórki

          

Wiewiórka zbiera zapasy na zimę.

ukryj/pokaż
badylarka
      

Trwa okres rozrodczy badylarki.

ukryj/pokaż
bóbr europejski
          

Na świat przychodzą młode bobry.

ukryj/pokaż
popielica
     

Popielica odbywa sen zimowy

      

Trwa okres aktywności życiowej popielicy

ukryj/pokaż
świstak
     

Trwa sen zimowy świstaka

           

Trwają gody świstaków

           

Na świat przychodzą młode świstaki.

      

Trwa okres aktywności życiowej świstaka

ukryj/pokaż
mysz domowa
    

Trwa okres rozrodczy myszy domowej

ukryj/pokaż
żołędnica
    

Trwa okres snu zimowego żołędnicy

         

Na świat przychodzą młode żołędnicy. Drugi miot w Polsce występuje rzadko.

      

Trwa okres aktywności życiowej żołędnicy

ukryj/pokaż
orzesznica
     

Trwa sen zimowy orzesznicy

         

Przychodzą na świat młode orzesznice

      

Trwa okres aktywności życiowej orzesznicy.

ukryj/pokaż
piżmak
     

Trwa okres rozrodu piżmaka (szczura piżmowego)

ukryj/pokaż
chomik europejski
       

Trwa okres snu zimowego chomika europejskiego

   

Trwa okres aktywności życiowej chomika europejskiego

ukryj/pokaż
suseł perełkowany
          

Rodzą się młode susły perełkowane

     

Trwa okres snu zimowego susła perełkowanego

      

Trwa okres aktywności życiowej susła perełkowanego

ukryj/pokaż
suseł moręgowany
    

Trwa okres snu zimowego susła moręgowanego

ukryj/pokaż
nornica ruda
     

Trwa okres rozrodczy nornicy rudej

ukryj/pokaż
mysz polna
     

Trwa okres rozrodczy myszy polnej

ukryj/pokaż
mysz zaroślowa
     

To okres rozrodu myszy zaroślowej

ukryj/pokaż
burunduk
          

Trwa ruja burunduka

ukryj/pokaż
koszatka
       

Okres aktywności koszatki.

Pokaż tylko bieżące wydarzenia


© Media Nauka 2008-2018 r.