Logo Media Nauka

Facebook


Nauka » Biologia » Ssaki

Gryzonie

Gryzonie (Rodentia) to rząd ssaków, który liczy dziś około 1800 gatunków w 32 rodzinach i 395 rodzajach. To najliczniejszy rząd ssaków, zarówno pod względem liczby gatunków (jest ich około 1800) jak i liczby osobników, żyjących na świecie. W Polsce żyją 32 gatunki.

Atlas

Wykaz wszystkich opublikowanych artykułów tematycznych, opisujących rodziny z wybranego rzędu. Ciemniejsze kafelki oznaczają ważniejsze, bardziej znane rodziny.

Sortuj według:
Ukryj obce rodziny
Ukryj polskie rodziny

Aguti
Aguti
Dasyproctidae


Liczba gatunków: 11
Liczba gatunków w Polsce: nie występują
Bobry
Bobry
Castoridae


Liczba gatunków: 2
Liczba gatunków w Polsce: 1
Chomikowate
Chomikowate
Cricetidae


Liczba gatunków: 460
Liczba gatunków w Polsce: 1
Goffery
Goffery
Geomyidae


Liczba gatunków: 40
Liczba gatunków w Polsce: nie występują
Gundie
Gundie
Ctenodactylidae


Liczba gatunków: 8
Liczba gatunków w Polsce: nie występują
Hutiowate
Hutiowate
Capromyidae


Liczba gatunków: 13
Liczba gatunków w Polsce: nie występują
Jeżozwierze
Jeżozwierze
Hystricidae


Liczba gatunków: 15
Liczba gatunków w Polsce: nie występują
Kapibary
Kapibary
Hydrochoeridae


Liczba gatunków: 1
Liczba gatunków w Polsce: nie występują
Koszatniczki
Koszatniczki
Octodontidae


Liczba gatunków: 8
Liczba gatunków w Polsce: nie występują
Kretoszczury
Kretoszczury
Bathyergidae


Liczba gatunków: 22
Liczba gatunków w Polsce: nie występują
Marowate
Marowate
Caviidae


Liczba gatunków: 12
Liczba gatunków w Polsce: nie występują
Myszowate
Myszowate
Muridae


Liczba gatunków: 460
Liczba gatunków w Polsce: 8
Nornikowate
Nornikowate
Arvicolidae


Liczba gatunków: 120
Liczba gatunków w Polsce: 9
Nutriowate
Nutriowate
Myocastoridae


Liczba gatunków: 8
Liczba gatunków w Polsce: nie występują
Pakowate
Pakowate
Cuniculidae


Liczba gatunków: 3
Liczba gatunków w Polsce: nie występują
Popielicowate
Popielicowate
Gliridae


Liczba gatunków: 23
Liczba gatunków w Polsce: 4
Postrzałki
Postrzałki
Pedetidae


Liczba gatunków: 2
Liczba gatunków w Polsce: nie występują
Skoczkowate
Skoczkowate
Dipodidae


Liczba gatunków: 27
Liczba gatunków w Polsce: nie występują
Szynszylowate
Szynszylowate
Chinchillidae


Liczba gatunków: 6
Liczba gatunków w Polsce: nie występują
Ślepce
Ślepce
Spalacidae


Liczba gatunków: 3
Liczba gatunków w Polsce: nie występują
Ursonowate
Ursonowate
Erethizontidae


Liczba gatunków: 8
Liczba gatunków w Polsce: nie występują
Wiewiórkowate
Wiewiórkowate
Sciuridae


Liczba gatunków: 260
Liczba gatunków w Polsce: 4


Inne rodziny

  • Szynszyloszczury (Abrocomidae)
  • Wiewiórolotki (Anomaluridae)
  • Sewele (Aplodontidae)
  • Tukotuki (Ctenomyidae)
  • Pakarany (Dinomyidae)
  • Kolczaki (Echimyidae)
  • Szczuroskoczkowate, szczuroskoczki (Heteromyidae)
  • Petromyidae
  • Selewinki (Seleviniidae)
  • Szczecińce (Thryonomyidae)
  • Smóżkowate (Zapodidae)

Występowanie i środowisko

Występują na wszystkich kontynentach świata. Zajmują większość środowisk na ziemi.

Tryb życia i zachowanie

Część z nich zapada w sen zimowy. Zwykle żyją krótko (nawet do 1,5 roku). Większość gatunków prowadzi naziemny i nocny tryb życia. Część gatunków prowadzi podziemny tryb życia, inne ziemno-wodny, nadrzewny. Niektóre gatunki potrafią latać lotem ślizgowym. Wiewiórkowate są aktywne w dzień.


Morfologia i anatomia

Gryzonie to niewielkie zwierzęta (masa większości nie przekracza 150 g), większość z nich z wyglądu przypomina mysz. Kończyny zwykle krótkie, pięciopalczaste. Palce zwykle zakończone są pazurami. Najczęściej mają długi ogon. Oprócz włosów na ciele czasem występują kolce lub łuski.

Gryzonie mają po jednej parze siekaczy w szczęce i żuchwie, które stale rosną. Pomiędzy siekaczami a zębami policzkowymi występuje przerwa. Budowa żuchwy, która umożliwia oprócz ruchów otwierania, zamykania, ruchów bocznych, także cofanie i wysuwanie. U niektórych gatunków żołądek jest podzielony na komory. Macica zwykle jest dwudrożna, łożysko krążkowe. Mózg jest prymitywny i ma gładką powierzchnię. Ze zmysłów dobrze są rozwinięte węch, wzrok u wiewiórkowatych (gatunki podziemne bywają całkowicie ślepe).

Rozmnażanie

Ciąża jest krótka, samica rodzi w miocie dużo młodych (u chomika nawet 18 młodych). Rozród bywa bardzo intensywny. Młode są dojrzałe płciowo już po kilku tygodniach życia. Potomstwo gatunków, które żyją w norach i gniazdach jest niedołężne, ślepe i nagie, pozostałe rodzą młode rozwinięte.

Pożywienie

Większość gryzoni jest roślinożerna, czasem (jak mysz domowa) są wszystkożerne. Istnieją gatunki żywiące się tylko owadami. Gatunki z terenów suchych nie piją, wodę uzyskują z pokarmu. Wiele gatunków gromadzi zapasy na zimę.

Ochrona i zagrożenia

IUCN wymienia jako zagrożone następujące gatunki gryzoni: Marmota vancouverensis, Sciurus niger cenereus, Dipodomys heermanni morroensis, Reithrodontomys raviventris, Capromys angelcabrerai, Capromys auritus, Capromys nanus, Capromys samfelipensis i wiele innych jest narażonych na wyginięcie. Wiele gatunków to groźne szkodniki i roznosiciele groźnych chorób.

Ciekawostki

Wiele gatunków gryzoni jest trzymana w domach dla zabawy i ozdoby (chomik, świnka morska), część gatunków służy za zwierzęta laboratoryjne (myszy, szczury), inne hoduje się dla mięsa i futra (nutrie, szynszyle).

Gryzonie domowe

Niektóre gatunki nadają się doskonale do hodowli w domu. Mówiąc o gryzoniach domowych mamy na myśli właśnie takie zwierzęta, a nie te, które w ukryciu towarzyszą człowiekowi w ich domostwach. Poniżej znajduje się lista gryzoni, które najczęściej spotyka się w domowych hodowlach. Oto najbardziej znane gryzonie domowe:

 

Kalendarz przyrody

123456789101112

Opis

      Badylarka: Trwa okres rozrodczy badylarki.
          Bóbr europejski: Na świat przychodzą młode bobry.
          Burunduk, wiewiórka syberyjska: Trwa ruja burunduka
       Chomik europejski: Trwa okres snu zimowego chomika europejskiego
   Chomik europejski: Trwa okres aktywności życiowej chomika europejskiego
       Koszatka: Okres aktywności koszatki.
    Mysz domowa: Trwa okres rozrodczy myszy domowej
     Mysz polna: Trwa okres rozrodczy myszy polnej
     Mysz zaroślowa: To okres rozrodu myszy zaroślowej
     Nornica ruda: Trwa okres rozrodczy nornicy rudej
     Nornik zwyczajny, polnik: Okres rozrodu nornika zwyczajnego.
     Orzesznica: Trwa sen zimowy orzesznicy
         Orzesznica: Przychodzą na świat młode orzesznice
      Orzesznica: Trwa okres aktywności życiowej orzesznicy.
     Piżmak, szczur piżmowy: Trwa okres rozrodu piżmaka (szczura piżmowego)
     Popielica, plich: Popielica odbywa sen zimowy
      Popielica, plich: Trwa okres aktywności życiowej popielicy
    Suseł moręgowany: Trwa okres snu zimowego susła moręgowanego
          Suseł perełkowany: Rodzą się młode susły perełkowane
     Suseł perełkowany: Trwa okres snu zimowego susła perełkowanego
      Suseł perełkowany: Trwa okres aktywności życiowej susła perełkowanego
     Świstak: Trwa sen zimowy świstaka
           Świstak: Trwają gody świstaków
           Świstak: Na świat przychodzą młode świstaki.
      Świstak: Trwa okres aktywności życiowej świstaka
       Wiewiórka pospolita: Na świat przychodzą młode wiewiórki
          Wiewiórka pospolita: Wiewiórka zbiera zapasy na zimę.
    Żołędnica: Trwa okres snu zimowego żołędnicy
         Żołędnica: Na świat przychodzą młode żołędnicy. Drugi miot w Polsce występuje rzadko.
      Żołędnica: Trwa okres aktywności życiowej żołędnicy
Pokaż tylko bieżące wydarzenia


© medianauka.pl, 2014-01-08, RZAD-20


Niektóre treści nie są dostosowane do Twojego profilu. Jeżeli jesteś pełnoletni możesz wyrazić zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych. W ten sposób będziesz miał także wpływ na rozwój naszego serwisu.
© ® Media Nauka 2008-2020 r.