Kapustowce

Kapustowce (Brassicales) to rząd roślin okrytonasiennych, do którego zaliczamy około 4500 gatunków. W rodzimej florze występuje niecałe 110 gatunków. Rodziny z tego rzędu do niedawna zaliczano do kaparowców (Capparales). Do rzędu zaliczamy rośliny zielne, krzewy i drzewa.

Rodziny

Alfabetyczny wykaz opublikowanych rodzin.

Nazwa rodziny	Nazwa łacińska	Liczba gatunków		Czy występuje w Polsce?
Nazwa rodziny	Nazwa łacińska	Świat	Polska	Czy występuje w Polsce?
kaparowate	Capparaceae	850	0	Tak
kapustowate, krzyżowe	Brassicaceae	3200	100	Tak
melonowcowate	Caricaceae	35	0	Tak
rezedowate	Resedaceae	70	7	Tak

Występowanie i środowisko

Rośliny te występują na całym świecie. Najwięcej gatunków żyje w rejonie śródziemnomorskim i w Azji.

Morfologia i anatomia

Rośliny te w większości przypadków produkują olejki gorczyczne i enzym o nazwie mirozynaza.

Najbardziej popularne gatunki roślin

Oto wykaz dziesięciu (TOP 10) najbardziej popularnych gatunków roślin z tego rzędu. Jako kryterium popularności danej rośliny przyjęto częstość jej wyszukiwania w przeglądarce internetowej (w przypadku gdy nasz serwis posiada takie dane).

Kalendarz przyrody

Kolejne numery w tabeli oznaczają miesiące. Kolorowa kolumna oznacza bieżący miesiąc. Kropkami zaznaczono zdarzenie, które trwa przez cały okres, a trójkątami tylko początek lub koniec miesiąca. Na końcu tabeli znajduje się filtr, za pomocą można ograniczyć liczbę wyświetlanych wierszy do bieżącej daty.

Opis

◂

▸

Bardzo wczesny wysiew na rozsadę w domu

●

Pikowanie rozsady

◂

●

Pikowanie rozsady

●

Kontrola pchełki

●

▸

Siejemy brokuły. Najkorzystniej wysiewać na przełomie maja i czerwca.

●

Kontrola mszycy (niebiesko-szara, groźna!)

●

Odchwaszczanie regularne

●

Kontrola pod kątem gąsienic bielinka kapustnika i bielinka rzepnika

●

Nawożenie azotowe (pogłówne)

●

Regularne podlewanie — brokuł lubi stałą wilgotność

●

Zbiory brokułów

●

Nawożenie potasowe po zbiorze główki

●

Kontrola mszyc i ślimaków

●

Nawożenie potasowe — wzmacnia rośliny przed zimą

●

Mulczowanie grządki

●

Kontrola gąsienic piętnówki kapustnicy (jesienne zagrożenie!)

●

Mulczowanie podstawy roślin ozimych (słoma, kora)

◂

▸

Wysiew pod szkło brukselki na rozsadę (odmiany wczesne).

◂

▸

Wysiew pod szkło brukselki na rozsadę (odmiany późne).

◂

●

▸

Wysadzanie brukselki do gruntu.

●

Nawożenie startowe azotowe — wspomaga szybki wzrost

●

Kontrola pchełki

●

Kontrola pod kątem gąsienic bielinka kapustnika i rzepnika — siatka ochronna!

●

Kontrola obecności mszycy

●

Mulczowanie między roślinami (kora, słoma, 7–10 cm)

●

Odchwaszczanie regularne

●

Nawożenie azotowe (pogłówne)

●

Regularne podlewanie — stała wilgotność ważna

●

Nawożenie potasowe — wspomaga zawiązywanie i jakość główek

●

Usuwanie pożółkłych dolnych liści

●

Obserwacja pod kątem mączniaka rzekomego

●

Uszkadzanie wierzchołka wzrostu — zabieg opcjonalny.

●

Nawożenie potasowe — ostatnia dawka do końca sierpnia

●

Kontrola ślimaków (po deszczach), mszyc i gąsienic

●

Obserwacja pod kątem kiły kapusty

●

▸

●

Zbiór brukselki.

●

Mulczowanie podstawy zimujących roślin (słoma, kora)

●

Kwitnie chroszcz nagołodygowy.

●

Sadzenie chrzanu

●

Regularne podlewanie

●

Nawożenie startowe: kompost lub nawóz wieloskładnikowy wokół roślin

●

Obserwacja pod kątem pchełek

●

Odchwaszczanie — chrzan w pierwszych tygodniach słabo konkuruje z chwastami

●

Kwitnie chrzan pospolity.

●

Nawożenie azotowe (pogłówne)

●

Usuń pędy kwiatostanowe — kwitnienie osłabia korzenie

●

Nawożenie potasowe — wspomaga grubość i jakość korzeni

●

Obserwacja pod kątem alternariozy (ciemne plamy na liściach) i mączniaka rzekomego

●

Mulczowanie — szczególnie ważne w upały dla utrzymania wilgoci

●

Obserwacja pod kątem mączniaka (biały nalot na liściach)

●

▸

Pozyskiwanie korzenia chrzanu.

●

Kwitnie czosnaczek pospolity.

●

Kwitnie dwurząd murowy.

●

Kwitnie dwurząd rokiettowaty.

●

Kwitnie dwurząd wąskolistny.

●

Kwitnie gęsiówka alpejska.

●

Kwitnie gorczyca biała.

●

Kwitnie gorczyca polna.

●

Kwitnie gorczycznik pospolity.

●

Kwitnie gorczycznik pośredni.

●

Zbiór zimowy jarmużu.

◂

●

▸

Kwitnie jarmuż.

◂

●

Rozpoczęcie uprawy jarmużu z rozsady lub wysiew do gruntu

◂

●

▸

Wysadzanie jarmużu do gruntu.

●

Podlewaj regularnie

●

Kontrola pod kątem gąsienic bielinków

◂

●

Zbiór jesienno-zimowy jarmużu.

◂

▸

Od połowy lutego wysiew nasion na rozsadę

◂

▸

Pielęgnowanie rozsady

●

Nawożenie startowe

◂

●

▸

Kwitnienie kalafiora

●

Intensywne podlewanie

●

Wysiew odmian letnich na rozsadę – pod koniec maja wysiew odmian przeznaczonych do sadzenia w lipcu i zbiorów jesiennych

●

Mszyca kapuściana

●

Bielinek – pierwsze pokolenie gąsienic od maja; kontrolować regularnie spodnią stronę liści

●

Regularne odchwaszczanie i spulchnianie gleby między roślinami – kalafior słabo konkuruje z chwastami; odchwaszczać płytko dla nieuszkadzania płytkich korzeni

●

Nawożenie pogłówne

◂

●

Główny termin sadzenia wczesnych i średnich odmian

◂

●

▸

Zbiór kalafiora.

●

Nawożenie co 2–3 tygodnie

●

Obserwacja tworzenia się główki

●

Bielenie główek

●

Pchełka i bielinek

●

Ściółkowanie – uzupełnienie warstwy słomy lub kory; zatrzymuje wilgoć kluczową w sezonie letnim

●

Sadzenie rozsady odmian jesiennych – lipiec to optymalny czas na sadzenie rozsady odmian przeznaczonych do zbiorów w październiku–listopadzie; rozstawa 50–60 cm × 60–70 cm. Nawożenie jesiennych sadzonek – długo działający nawóz wieloskładnikowy przy sadzeniu; nawóz azotowy co 2–3 tygodnie po ukorzenieniu.

●

Odchwaszczanie i spulchnianie między jesiennymi sadzonkami – młode rośliny słabo konkurują z chwastami

●

Bielenie główek odmian jesiennych

◂

▸

Wczesny wysiew na rozsadę w domu

●

Pikowanie rozsady

●

Przygotowanie grządek

◂

▸

Sadzenie wiosennej rozsady w gruncie od końca marca pod agrowłókniną

●

Nawożenie grządek przed sadzeniem: nawóz wieloskładnikowy lub kompost

●

Bezpośredni wysiew do gruntu od połowy marca pod agrowłókniną (temp. min. 8°C)

●

Bezpośredni wysiew kolejnej partii do gruntu (sukcesywny co 3–4 tygodnie!)

●

Kontrola pod kątem pchełki — główny wiosenny szkodnik!

●

Nawożenie startowe azotowe

●

▸

Regularne podlewanie

●

Sadzenie rozsady w gruncie

●

▸

Zbiory kalarepy

●

Nawożenie azotowe (pogłówne)

●

Kontrola pod kątem gąsienic bielinka kapustnika — siatka ochronna!

●

Odchwaszczanie regularne

●

Nawożenie potasowe — wspomaga jakość bulw

●

Kontrola mszycy i gąsienic bielinków

●

Mulczowanie między roślinami

●

Kontrola przędziorka i mszyc

●

Nawożenie potasowe — dla jesiennych zbiorów

◂

●

Wysiew wiosennych odmian odpornych na strzałkowanie

●

Sadzenie wiosennej rozsady

●

Pchełki ziemne – bardzo szkodliwe dla pak choi przy ciepłej i suchej pogodzie

●

Nawożenie

●

Odchwaszczanie – regularne i płytkie; pak choi słabo konkuruje z chwastami w pierwszych tygodniach

●

Zbiory wiosennych upraw

●

Obserwacja pod kątem strzałkowania

●

Kwiaty pak choi są żółte

●

Bielinek kapustnik i gąsienice – pierwsze pokolenie od maja

◂

●

Główny termin wysiewu bezpośredniego do gruntu

◂

●

Sezon zbiorów

●

Kwitnie kapusta czarna (gorczyca czarna).

●

Wysiew wiosennych odmian odpornych na strzałkowanie

●

Sadzenie wiosennej rozsady

●

Regularne podlewanie

●

Ściółkowanie między roślinami – słoma lub kora; utrzymuje wilgoć i hamuje chwasty

●

Pchełki ziemne

●

Nawożenie

●

Bielinek kapustnik i gąsienice

●

Odchwaszczanie – kapusta pekińska słabo konkuruje z chwastami; regularne i staranne odchwaszczanie przez cały sezon

●

Mszyca kapuściana – może zasiedlać serce rośliny co uniemożliwia formowanie główki; agrowłóknina jako ochrona

●

Możliwy ostatni wiosenny wysiew bezpośredni do gruntu

●

Obserwacja pod kątem strzałkowania

●

Zbiory wiosennych upraw

●

▸

Obserwacja pod kątem kiły kapusty

●

▸

Przerwa w wysiewach – kapusta pekińska przy długim letnim dniu czerwcowym i wysokich temperaturach szybko strzałkuje; nie wysiewać do połowy lipca

◂

▸

Główny termin wysiewu bezpośredniego do gruntu – od połowy lipca do połowy sierpnia to optymalny i najbardziej niezawodny termin uprawy kapusty pekińskiej w Polsce

◂

▸

Pchełki ziemne – drugie pokolenie

●

Nawożenie pogłówne

●

Obserwacja pod kątem mączniaka rzekomego

◂

●

Sezon zbiorów

●

Głęboka uprawa stanowisk po zbiorach – usunięcie korzeni; kompostowanie zdrowych resztek; wapnowanie dla utrzymania właściwego pH

●

Kwitnie rzepak.

◂

▸

Wysiew kapusty warzywnej pod szkło (odmiany wczesne i letnie.

◂

▸

Wysadzanie sadzonek kapusty warzywnej do gruntu (odmiany wczesne).

●

Pikowanie siewek

●

Pchełki ziemne

◂

▸

Sadzenie rozsady wczesnych odmian – od końca kwietnia przy sprzyjającej pogodzie i zahartowanej rozsadzie

●

Ściółkowanie pod sadzonymi roślinami – słoma lub kora; utrzymuje wilgoć i hamuje chwasty

●

Nawożenie startowe

◂

▸

Wysiew jesiennych odmian kapusty do rozsadnika.

◂

▸

Wysadzanie sadzonek kapusty warzywnej do gruntu (odmiany letnie).

◂

●

Termin zbioru wczesnych odmian kapusty.

◂

▸

Wysadzanie sadzonek kapusty warzywnej do gruntu (odmiany jesienne).

●

Kwitnie kapusta warzywna.

●

Nawożenie pogłówne

●

Regularne odchwaszczanie i spulchnianie

●

Bielinek kapustnik – pierwsze pokolenie gąsienic od maja; kontrolować regularnie spodnią stronę liści

●

Mszyca – kolonie na wierzchołkach roślin i spodniej stronie liści; przy małej liczbie usuwać mechanicznie

●

Wysiew odmian letnich i jesiennych na rozsadę – pod koniec maja wysiew odmian do sadzenia w lipcu i zbiorów jesiennych; brukselki, kapusty późne do przechowywania

●

Intensywne podlewanie

●

Ślimaki

●

Obserwacja pod kątem kiły kapusty (Plasmodiophora brassicae)

●

Termin zbioru średniowczesnych odmian kapusty.

●

▸

Termin zbioru późnych odmian kapusty.

●

Kwitnie lak pospolity.

●

Kwitnie lewkonia letnia (szara).

●

Kwitnie smagliczka nadmorska.

●

Kwitnie miesiącznica roczna.

●

▸

Kwitnie miesiącznica trwała.

●

Kwitnie modrak morski.

●

Kwitnie pieprzyca gęstokwiatowa.

●

Kwitnie pieprzyca szerokolistna.

●

Kwitnie pieprzyca wirgińska.

●

Kwitnie pieprzycznik przydrożny.

●

Kwitnie pyleniec pospolity.

●

Kwitnie rezeda biała.

●

▸

Kwitnie rezeda mała.

●

Kwitnie rezeda żółta.

●

Kwitnie rezeda żółtawa.

◂

▸

Od połowy lutego wysiew pod osłonami – w nieogrzewanej szklarni lub tunelu foliowym

●

Wysiew bezpośredni do gruntu – od początku marca, gdy gleba odmarzła

●

Nawożenie

●

Przerywanie siewek z marcowych wysiewów – gdy rośliny mają 3–4 liście; do rozstawy 8–10 cm; wyrwane siewki jadalne

●

Regularne podlewanie – rukola przy niedoborze wody szybko strzałkuje; gleba stale lekko wilgotna

●

Zbiory baby leaf – gęsto siana rukola zbierana przy wysokości 5–7 cm jako baby leaf; cykl od siewu do zbioru tylko 3 tygodnie; intensywny smak; doskonała do sałatek

●

Odchwaszczanie – rukola rośnie szybko, ale w pierwszych 2 tygodniach słabo konkuruje z chwastami; odchwaszczać płytko dla nieuszkadzania płytkich korzeni

●

Pchełki ziemne – najgroźniejszy szkodnik rukoli

●

Kwitnie rukola.

●

Intensywne zbiory wiosenne

●

Usuwanie pędów kwiatostanowych

●

Zbiór własnych nasion

●

Samosiew rukoli – przy pozostawieniu roślin do pełnego dojrzewania nasion rukola obficie się sama rozmnaża; samosiewy kiełkują latem i jesienią; doskonała strategia dla ogrodu naturalistycznego

●

Wznowienie głównych wysiewów – od początku sierpnia, gdy temperatury nocne spadają poniżej 18°C

●

Pchełki ziemne – drugie pokolenie w sierpniu

●

Jesienne zbiory rukoli

●

Kwitnie rozsobnik delikatny.

●

▸

Kwitnie rukiew wodna.

◂

●

▸

Kwitnie rukiewnik wschodni.

●

Kwitnie rukwiel nadmorska.

●

Kwitnie rzepicha leśna.

◂

●

▸

Kwitnie rzeżucha gorzka.

●

Kwitnie rzeżucha leśna.

●

Kwitnie rzeżucha łąkowa.

●

Kwitnie rzeżucha włochata.

●

▸

Kwitnie rzodkiew świrzepa.

●

Kwitnie rzodkiew zwyczajna.

●

▸

Możliwy wysiew rzodkiewki do gruntu.

●

Wysiew bezpośredni do gruntu

●

Regularne podlewanie

●

Przerywanie siewek

●

Odchwaszczanie między rzędami

●

Nawożenie

●

Pchełki ziemne (Phyllotreta spp.) - kontrola

●

Zbiory rzodkiewki

●

Obserwacja pod kątem wybijania w pędy

●

Obserwacja pod kątem mszyc i bielinka

●

Grządki po wiosennych uprawach: możliwość zasiewu nawozem zielonym (facelia, gorczyca) lub warzywami jesiennymi

◂

●

Wznowienie wysiewów gruntowych

◂

●

Pchełki ziemne – drugie pokolenie w sierpniu

●

Nawożenie

●

Po zbiorach: przekopanie gleby z kompostem pod przyszłe nasadzenia wiosenne

◂

●

Wysiew nasion na rozsadę w nieogrzewanej szklarni lub na chłodnym parapecie (temp. 15–18°C)

●

Optymalny termin sadzenia sadzonek kontenerowych

●

Usunięcie ewentualnych obumarłych liści z rozet zimujących roślin

●

Możliwe ściółkowanie żwirem lub kamyczkami wokół roślin

●

Kwitnie smagliczka skalna.

●

Nawożenie

●

Cięcie po kwitnieniu – kluczowy zabieg

●

Możliwe pobieranie sadzonek wierzchołkowych z odrastających po cięciu pędów – 5–7 cm

●

Wysiew nasion bezpośrednio do gruntu

●

Obserwacja pod kątem mączniaka prawdziwego

●

Rozmnażanie przez sadzonki

●

Odchwaszczanie

●

Obserwacja zdrowia roślin – przy zbyt gęstym nasadzeniu lub złym drenażu możliwa zgnilizna szyjki korzeniowej

●

Wysiew nasion do skrzynek lub pojemników

●

Doskonały termin sadzenia jesiennego

●

Możliwy wysiew nasion bezpośrednio do gruntu

●

Kwitnie smagliczka pagórkowa.

●

▸

Kwitnie stulicha psia.

●

Kwitnie stulisz Loesela.

◂

●

◂

Kwitnie tasznik pospolity.

●

Kwitną tobołki polne.

●

Kwitną tobołki przerosłe.

●

Kwitnie ubiorek gorzki.

●

Kwitnie ubiorek okółkowy.

●

Kwitnie ubiorek wiecznie zielony.

●

Kwitnie urzet barwierski.

●

▸

Kwitnie wieczornik damski.

●

Kwitnie wieczornik żałobny.

●

Kwitnie wiosnówka pospolita.

●

▸

Kwitnie żywiec gruczołowaty.

●

Kwitnie żywiec kremowy.

Filmy

Bibliografia

Wykaz całej bibliografii dla wszystkich artykułów opublikowanych w niniejszym serwisie znajduje się w odnośniku w stopce. Poniżej znajduje się wykaz publikacji, które w szczególności były wykorzystywane w przygotowaniu niniejszego artykułu:

IUCN — Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych, ISSN 2307-8235 https://www.iucnredlist.org